EPISODE 1
“Huwag ninyong paandarin ang bus! May nasusunog sa ilalim!”
Halos mapatid ang boses ng labindalawang taong gulang na si Junel habang kumakaway sa gitna ng mataong terminal sa Cubao. Sa isang kamay ay bitbit niya ang bilao ng sampaguita; sa kabila, itinuturo niya ang manipis na maitim na usok na lumalabas sa ilalim ng harapang bahagi ng bus na may numerong 609.
“Lumayo ka, bata! Nagmamadali ang mga pasahero,” sigaw ng drayber na si Mang Oscar.
Ngunit hindi umalis si Junel. Kakaiba ang amoy ng usok, katulad ng nasunog na kawad na minsang ipinakita sa kanya ng kanyang amang mekaniko.
Apat na buwan nang hindi makapagtrabaho si Mang Ruben matapos masugatan ang kanyang binti sa garahe. Labis na nabawasan ang kita ng pamilya, kaya pagkatapos ng klase ay nagtitinda si Junel ng sampaguita habang naglalaba naman ang kanyang inang si Aling Mila.
Tuwing may natitirang bulaklak, inuuwi niya iyon sa ina. Ikinukuwento naman ng ama kung paano nakatutulong ang maingat na pagtingin sa maliliit na senyales ng sira.
Sa kanilang bahay, may lumang kuwaderno si Ruben na puno ng guhit ng makina at mga numerong hindi maintindihan ng bata. Isang pahina lamang ang tumatak sa kanya: ang numerong 609, na nilagyan ng pulang bilog at salitang “DELIKADO.”
Noong gabing iyon, bago umalis si Junel, mahigpit siyang pinagbilinan ng ama. “Kapag may napansin kang usok, lumayo ka at tumawag ng nakatatanda. Huwag kang magpapakabayani.”
Ngayon, habang pinagtatawanan siya ng ilang konduktor, napansin ni Junel na may mga pasaherong nagsisimula nang sumakay. Isang matandang babae ang may kasamang apo na mahimbing na natutulog sa kanyang balikat.
Tumakbo si Junel patungo sa guwardiya, ngunit biglang umandar ang makina.
Isang malakas na putok ang narinig sa ilalim ng bus. Kumapal ang usok, at mula sa loob ay may sumigaw na hindi mabuksan ang pinto.
EPISODE 2
Nagkagulo ang mga pasahero nang umalingawngaw ang sigaw mula sa loob ng bus. May kumalabog sa bintana habang mabilis na kumakapal ang usok sa harapan. Sa halip na lumapit sa ilalim ng sasakyan, dumiretso si Junel sa maliit na puwesto ng dispatcher at hinampas ang nakasabit na kampanang ginagamit kapag may emergency.
“Sunog po! Bus 609! Tawagin ninyo ang mga bumbero!”
Napalingon ang guwardiyang si Mang Tony. Nang makita niya ang usok, agad niyang pinahinto ang mga sasakyang papasok sa linya at tumawag ng saklolo. Pinatay ni Mang Oscar ang makina, habang tinulungan ng konduktor na buksan nang manu-mano ang pumalyang pinto.
Lumayo si Junel at patuloy na sumigaw upang makadaan ang mga bumababang pasahero. Nakita niyang halos hindi makalakad ang matandang babaeng may kargang apo. Tinulungan sila ni Mang Tony na makalabas at pinaupo sa ligtas na bahagi ng terminal.
Nanginginig ang kamay ng matanda habang inaayos ang kumot ng apo. Nang makita si Junel, itinuro niya ito sa guwardiya. “Siya ang unang sumigaw. Pakisabi sa kanya, salamat sa kanyang tapang.”
Maya-maya, dumating ang mga tauhan ng terminal na may fire extinguisher. Inapula nila ang nagsisimulang apoy sa harapang bahagi habang papalapit ang mga bumbero. Walang malubhang nasaktan, ngunit may ilang pasaherong inasikaso ng mga responder matapos makalanghap ng usok.
Nang humupa ang kaguluhan, lumapit si Mang Oscar sa bata. “Patawad, iho. Kung nakinig lang ako agad, hindi na sana umabot doon.”
Hindi sumagot si Junel. Nakatingin siya sa numerong 609, na ngayon ay napapalibutan ng itim na marka. Naalala niya ang bilog na pula sa kuwaderno ng ama.
“Manong, dating mekaniko po ng kompanyang iyan ang tatay ko,” mahinang sabi niya. “May isinulat po siya tungkol sa bus na iyan.”
Kinabukasan, dumalaw sa kanilang bahay ang isang imbestigador mula sa kumpanya kasama ang kinatawan ng terminal. Dala nila ang ulat ng insidente at nagtatanong kung paano nakilala ni Junel ang kakaibang usok.
Kinuha ni Mang Ruben ang lumang kuwaderno sa ilalim ng higaan. Sa pahinang may numerong 609, nakadikit ang carbon copy ng isang maintenance report. May petsa iyon limang buwan na ang nakalilipas at malinaw na babala tungkol sa napinsalang mga kawad malapit sa harapang bahagi ng sasakyan.
“Isinumite ko iyan sa superbisor,” paliwanag ni Ruben. “Sinabi kong huwag munang ibiyahe ang bus hangga’t hindi nasusuri nang maayos.”
Ngunit kinabukasan noon, pinabalik siya sa trabaho kahit hindi pa naaayos ang problema. Nang tumanggi siyang pumirma sa clearance, inutusan siyang magmadaling maghakot ng piyesa sa garahe. Nadulas siya sa basang sahig at napinsala ang binti. Pagkaraan ng ilang linggo, tinapos ang kanyang kontrata dahil hindi na raw siya makapagtrabaho.
Tahimik na napatingin si Junel sa ama. Ngayon niya naunawaan kung bakit hindi nito kailanman itinapon ang kuwaderno, kahit tuwing makikita iyon ay tumatahimik ang kanyang mukha.
“Akala ko po, Tay, kasalanan ninyo kaya kayo nawalan ng trabaho,” bulong ng bata.
“Hindi, anak. May mga bagay na mas mahalaga kaysa pumirma para lang manatili sa trabaho.”
Hindi agad nagtapos ang imbestigasyon. Sinuri ang mga rekord ng pagawaan, kinumpirma ang natanggap na report, at natuklasang ilang beses na ipinagpaliban ang kinakailangang pag-aayos. Pansamantalang hindi pinayagang bumiyahe ang mga bus na kailangang suriin, at naharap sa pananagutan ang mga tauhang nagbalewala sa babala.
Sa tulong ng isang abogadong ipinakilala ng samahan ng mga manggagawa, nakapaghain si Ruben ng reklamo tungkol sa pagwawakas ng kanyang kontrata at sa aksidente sa garahe. Makalipas ang ilang buwan, nagkasundo sila sa nararapat na kabayaran at tulong sa rehabilitasyon. Nang gumaling nang sapat ang kanyang binti, tinanggap niya ang alok na magturo ng basic vehicle safety sa isang maliit na technical school.
Sa unang araw ng kanyang bagong trabaho, isinama niya si Junel. May dala pa ring sampaguita ang bata, ngunit hindi na upang ibenta. Isinabit niya ang isang kuwintas ng bulaklak sa lumang kuwaderno ng ama na nakapatong sa mesa.
“Para saan iyan?” tanong ni Ruben.
“Para po sa taong unang nagturo sa akin na makinig kapag may nagsasabing may mali.”
Hinawakan ni Ruben ang balikat ng anak. Sa labas ng silid, naghihintay si Aling Mila, may dalang baong kanin at tatlong pirasong pritong galunggong. Nang tawagin niya silang kumain, sabay na lumapit ang mag-ama, iniwan ang kuwaderno sa ibabaw ng mesang pagbabalikan nila kinabukasan.





