ang araw na ginawang halimbawa ang isang estudyante
Mainit ang araw sa labas ng elementary school, pero mas mainit ang usapan ng mga tao sa gate. May mga estudyante pang nakasilip sa bintana, may mga magulang na nag-aabang sa labas, at may ilang guro na hindi malaman kung lalapit ba o hindi. Sa tabi ng patrol car, nakatayo si renz, labing pitong taong gulang, suot pa ang puting uniform na gusot sa pagmamadali. Nakaposas ang kamay niya sa harap, at kahit pilit niyang itinatago, halata ang takot sa mata niya.
Sa harap niya, isang pulis ang maingay ang boses. Kita sa tindig nito ang yabang na parang sanay mag-utos. Paulit-ulit nitong sinasabi na “pasaway” si renz, na “walang respeto,” at “dapat maturuan.” Habang sinisigawan siya, may ilang estudyante sa likod na nagvi-video, may iba namang nakatakip ang bibig pero halatang kinikilig sa eskandalo.
“Sinabi ko na sa’yo kanina, huwag kang sumagot-sagot.” sabi ng pulis, sabay turo sa dibdib ni renz. “Akala mo kung sino ka.”
“Sir, hindi po ako sumagot. nagtanong lang po ako.” sagot ni renz, mahina, nanginginig ang boses.
“Tumahimik ka.” singhal ng pulis. “Kapag dinala kita sa presinto, doon ka magpaliwanag.”
Sa gilid, may isang guro na pilit lumalapit. “Sir, minor po ‘yan. student po ‘yan dito. baka pwedeng pag-usapan—”
“Ma’am, huwag kayong makialam.” putol ng pulis. “Ako ang naka-duty dito.”
Doon mas lalong lumubog ang dibdib ni renz. Hindi siya magnanakaw. Hindi siya holdaper. Ang nangyari lang, nasita siya dahil tumawid daw sa maling parte ng gate habang nagmamadali. Sinita siya, oo. Pero nang magtanong siya kung saan dapat dumaan, biglang nag-init ang pulis at sinabing bastos siya. Mula sa simpleng pagsita, naging pagposas. Mula sa simpleng “pasaway,” naging “aresto.”
At habang nakatingin sa kanya ang mga tao na parang isa siyang kriminal, ang tanging iniisip ni renz ay isang bagay: paano niya ipapaliwanag ito sa guardian niya na siya lang ang sandalan niya sa buhay.
ang pulis na gustong magpakitang-gilas
Hindi si renz ang unang estudyanteng nasita sa area na iyon. Kilala si pulis bernal sa pagiging mahigpit, pero may mas kilala pa sa kanya: mahilig siyang mamahiya. Kapag may nahuli siyang estudyante na nakataas ang boses, ginagawa niyang palabas. Kapag may batang umiiyak, mas lalo niyang pinapakita kung sino ang may kapangyarihan.
“Para matuto kayo.” sabi niya minsan sa mga nanonood. “Kapag pasaway, kulong.”
Ngayon, si renz ang nasa harap niya. At ang mga tao sa paligid, parang audience sa isang eksena na matagal na nilang inaabangan. May mga bulong na “buti nga,” may mga nagsasabing “dapat lang,” at may ilan namang tahimik pero walang lakas ng loob magsalita.
“Sir, tawagan ko na lang po guardian ko.” pakiusap ni renz, sabay tingin sa pulis.
“Guardian?” ngumisi si pulis bernal. “Sino guardian mo? baka isa ring pasaway.”
“Sir, please.” sabi ni renz, mas lalo pang humina.
“Tumawag ka.” sagot ni pulis bernal, pero ang tono ay parang nanlalait. “Tingnan natin kung may magagawa siya.”
Dahan-dahang kinuha ni renz ang cellphone niya gamit ang nanginginig na daliri, dahil nakaposas ang kamay niya sa harap. Pinindot niya ang numero na kabisado niya kahit nakapikit. Isang tao na hindi niya kadugo, pero siyang nagpalaki sa kanya mula nang mawala ang magulang niya. Isang tao na tahimik lang lagi, pero kapag may mali, hindi umaatras.
Habang tumutunog ang linya, halos hindi na makahinga si renz. Pakiramdam niya, bawat segundo ay isang dagok sa dignidad niya. At sa kabilang linya, may sumagot.
“Renz?” tanong ng boses, kalmado pero may pag-aalala.
“tito… nandito po ako sa gate. nakaposas po ako.” sabi ni renz, pilit pinipigilan ang pag-iyak. “sabi nila pasaway daw po ako.”
Tumahimik ang linya sandali. Tapos isang maikling sagot ang dumating, mas mabigat kaysa sigaw.
“Anong pangalan ng pulis.”
ang pagdating ng guardian na hindi nila inaasahan
Wala pang sampung minuto, may isang itim na sasakyan ang huminto sa gilid ng kalsada. Hindi ito yung tipong sasakyan ng mayabang, pero halata ang ayos. Bumukas ang pinto at bumaba ang isang lalaking naka-suit, dala ang brown na folder at may identification lanyard na nakatago sa loob ng coat. Tahimik ang lakad niya, pero paglapit pa lang, ramdam mo na hindi siya dumating para makiusyoso.
Diretso siyang lumapit sa pulis, hindi sa crowd. Dumiretso rin ang tingin niya kay renz, at sa posas na nakapulupot sa kamay ng bata.
“Sino ang arresting officer?” tanong ng lalaki, malinaw at walang paligoy.
Umangat ang dibdib ni pulis bernal, parang handang makipagbangayan. “Ako. at sino ka?”
“Guardian niya.” sagot ng lalaki. “Bakit siya nakaposas.”
“Pasaway ‘yan.” sagot ni pulis bernal. “sumasagot, ayaw sumunod.”
“Tinanong ko kung bakit siya nakaposas.” ulit ng lalaki, mas mababa ang boses pero mas tumitindi ang bigat. “Anong offense ang basis ng arrest.”
Napatingin ang mga tao. May mga cellphone na mas lumapit. May mga guro na biglang tumigil sa paghinga. Kasi bihira ang taong nagtatanong ng ganito sa pulis nang diretso, at mas bihira yung hindi nanginginig habang ginagawa iyon.
“Ay, abogado ka?” sarkastikong tanong ni pulis bernal.
Tumango ang lalaki, pero hindi ngumiti. Dahan-dahan niyang inilabas ang id niya at iniharap sa pulis, hindi para magyabang, kundi para tapusin ang laro.
“I’m the city prosecutor.” sabi niya, kalmado. “At guardian ko ang batang ito.”
Sa isang iglap, parang may pumitik sa hangin. Yung ingay ng crowd, biglang humina. Yung mga taong kanina ang lakas magbulong, biglang napatingin sa isa’t isa. Yung pulis na kanina ang taas ng boses, biglang natigilan.
Napatingin si pulis bernal sa id. Nanlaki ang mata niya. Parang naghanap siya ng butas na wala. Parang gusto niyang ibalik ang oras sa bago niya ipinosas si renz.
“Sir, ano po—” nagsimula si pulis bernal, pero naputol.
“Huwag mo akong tawaging sir para lumusot.” sabi ng prosecutor, mababa ang boses. “Sagutin mo ang tanong ko. Bakit nakaposas ang minor sa public place.”
ang aral na tumama sa lahat sa gate
Hindi sumagot si pulis bernal agad. Tumingin siya sa mga kasamahan niya na nasa likod ng patrol car. Pero ngayon, walang gustong sumalo. Yung isang pulis na kanina nakangisi, biglang tumuwid. Yung enforcer na kanina nakatingin lang, biglang tumingin sa lupa.
Lumapit ang prosecutor kay renz at hinawakan ang posas. “Masakit ba?” tanong niya.
“Opo.” sagot ni renz, mahina.
Tumingin ang prosecutor kay pulis bernal. “Tanggalin.”
“Sir, standard procedure po—” pilit ni pulis bernal.
“Walang standard procedure sa pagposas sa minor kung walang justifiable threat, at lalo na kung administrative lang ang issue.” sabi ng prosecutor. “Tanggalin mo ngayon.”
Dahan-dahan, tinanggal ni pulis bernal ang posas. Tumunog ang bakal na parang hudyat ng pagtatapos ng pang-aapi. Nang maalis ito, napahawak si renz sa pulso niya, halatang namumula.
Hindi natapos doon. Binuksan ng prosecutor ang folder niya at inilabas ang maliit na notebook. “I want your badge number.” sabi niya, kalmado pa rin. “At i want the names of all officers present.”
“Nagkamali lang po ako.” sabi ni pulis bernal, halos pabulong na.
“Hindi ‘to simpleng pagkakamali.” sagot ng prosecutor. “Pinahiya mo ang bata sa harap ng publiko. Pinagsalitaan mo ang guro. At ginamit mo ang authority mo para manakot.”
Tumingin ang prosecutor sa mga nanonood. “At para sa lahat ng nagvi-video, tandaan ninyo. ang batas ay hindi prop para sa palabas. at ang disiplinang may kasamang panghihiya ay hindi disiplina.”
May ilang estudyante ang nagbaba ng cellphone. May isang guro ang napasinghap. May isang magulang ang napailing, parang natauhan.
Lumapit ang prosecutor kay renz at inakbayan siya. “Uuwi tayo.” sabi niya, mahinahon. “Pero ipapaliwanag mo sa akin lahat. at huwag kang matatakot. hindi ka kriminal.”
Habang papalayo sila, wala nang sumigaw. Wala nang nagturo. Wala nang tumawa. Kasi sa unang pagkakataon, nakita ng lahat kung ano ang hitsura ng tunay na kapangyarihan.
Hindi ito yung kapangyarihang naninindak. Ito yung kapangyarihang marunong managot at marunong magtama.
moral lesson
Huwag mong gawing dahilan ang “disiplina” para ipahiya ang kapwa, lalo na kung bata at walang kakayahang ipagtanggol ang sarili. Ang tunay na respeto ay hindi nakukuha sa sigaw at posas, kundi sa patas na pagtrato at maayos na proseso. Kapag may mali, may paraan para itama nang hindi dinudurog ang dignidad ng tao. At kung ikaw ang nakasaksi ng pang-aabuso, huwag mong gawing entertainment ang sakit ng iba, dahil isang araw, maaaring ikaw naman ang nasa gitna ng crowd.
Kung nakaantig sa’yo ang kwentong ito, i-share mo ito sa pamamagitan ng pag-click ng share button para makarating sa mas maraming tao na kailangan ng paalala at tapang.
