Maaga pa lang, mabigat na ang hangin sa kalsada. Hindi lang dahil sa init, kundi dahil sa mga balitang kumakalat sa radyo: may mga delivery van daw na ginagamit sa iligal na paglipat ng kargamento. Kaya sa highway malapit sa flyover, may biglang itinayong checkpoint. May cone, may flashlight kahit araw, at may mga mukhang hindi natulog dahil sa duty.
Sa gitna ng lahat, dumating ang isang puting van na may simpleng logo ng isang local delivery service. Sa driver’s seat, si jun. Simpleng tao, mid-20s, nakasuot ng orange polo shirt na may bahid ng alikabok. Hindi siya mukhang matapang, pero may kumpas ang pagmamaneho niya na parang sanay sa bigat ng responsibilidad.
Paglapit pa lang niya, pinara na siya ng isang pulis na malaki ang katawan at matigas ang titig. Si sarge malabanan. Kilala siya sa lugar na strikto, mabilis uminit ang ulo, at ayaw magpaikot-ikot.
Buksan mo ang bintana. Sabi ni sarge malabanan.
Sumunod si jun. Magalang. Kalma.
License and registration. Sabi ng pulis, sabay silip sa loob ng van.
Iniabot ni jun ang mga papel. May delivery receipt, may manifest, may address list. Malinis ang documents, walang kulang.
Pero hindi umatras ang hinala ni sarge malabanan. Hindi siya yung tipong masisiyahan sa papel lang. Lalo na at may tip daw mula sa isang informant: “may van ng relief goods kunwari, pero iba ang laman.”
Saan galing ang kargamento? Tanong niya.
Sa warehouse po, sir. May scheduled drop-off po kami. Sagot ni jun.
Kanino? Tanong ulit.
Para po sa pnp relief operations. Sagot ni jun, dahan-dahan, parang ayaw makasakit ng ego.
Napangisi si sarge malabanan. Pnp relief? Ang daming ganyan ang palusot. Sabi niya, sabay kaway sa dalawang kasamang pulis. Buksan natin ang cargo.
Lumunok si jun. Hindi dahil may tinatago siya, kundi dahil alam niyang kapag binuksan ang cargo sa gitna ng kalsada, lahat ng tao sa paligid magtitingin at maghuhusga.
At tama siya.
May mga tao nang huminto sa gilid. May tricycle driver na nakatitig. May vendor na tumigil sa pagtinda. May isang lalaking may cellphone na nakaangat na, parang handa nang mag-video. Sa isang sandali, ang simpleng delivery job naging public trial.
Ang pagbubukas ng pinto, at ang pagbukas ng mga mata
Lumapit si jun sa likod ng van. Kinuha niya ang susì, nanginginig nang kaunti ang daliri niya sa kaba. Hindi siya takot sa pulís, pero takot siya sa hiya. Takot siya sa akusasyong hindi naman totoo.
Sige, buksan mo. Sabi ni sarge malabanan, mabigat ang boses.
Dahan-dahang bumukas ang pinto ng cargo. Tumama ang araw sa mga kahon sa loob. Hindi ito mga mystery box na walang label. Hindi ito mga kahon na punit ang tape. Maayos ang pagkaka-stack. May markang “relief” sa ilang karton. May mga sako ng bigas na naka-wrap. May mga karton na may label na “hygiene kits,” “infant needs,” at “medicines.” may mga bottled water na nakalagay sa crates.
At sa pinakataas, may isang malaking sticker na hindi maitatago: “for pnp disaster response.”
May sandaling tumigil ang ingay sa paligid. Parang naubos ang hininga ng mga nakikiusyoso.
Pero si sarge malabanan, hindi pa rin nakuntento. Lumapit siya, kinuha ang isang kahon, tiningnan ang seal. May pirma. May inventory code. May official receiving form na naka-plastic envelope sa gilid, naka-clip sa isang folder.
Ano ‘to? Tanong niya, hindi na kasing taas ang tono.
Sir, relief goods po. Para po sa mga kababayan natin sa evacuation center. May bagyo po sa norte, sir. Yung iba po diyan galing sa donations ng mga private citizens. Sagot ni jun.
Donation? Tanong ni sarge malabanan.
Opo. May ilang negosyante, may mga mamamayan. May isa po diyan, galing pa sa isang nanay na nawalan ng anak sa sakuna noon. Sabi po niya, “kung hindi ko man naitawid yung anak ko, baka maitawid ko yung iba.” sagot ni jun, mahina pero matatag.
May narinig na mahinang “ay” sa mga tao sa gilid. May vendor na napahawak sa dibdib. May tricycle driver na biglang napayuko.
At sa mukha ni sarge malabanan, may dumaan na ibang emosyon. Hindi ito galit. Hindi ito tigas. Parang pagkapahiya na ayaw pang umamin.
Pero hindi pa doon nagtapos. Kasi sa likod ng mga kahon, may isang mas maliit na envelope. Nakasulat: “to the pnp team assigned in disaster areas. Salamat sa paglilingkod.”
Kinuha ni sarge malabanan ang envelope. Binasa niya. Tapos napatingin siya kay jun, parang biglang may tanong na hindi na kasya sa uniform.
Ikaw ba ang nag-ayos nito? Tanong niya.
Opo, sir. Volunteer po ako tuwing off ko. Nagtutulong-tulong lang po kami sa warehouse. Kailangan po kasi mabilis para umabot bago maubos ang stock sa evacuation. Sagot ni jun.
Sa isang iglap, yung “suspect” naging “katuwang.” pero hindi pa rin madaling lunukin ang nangyari, lalo na sa harap ng mga tao na nakakita kung paano siya pinara.
Ang dumating na opisyal, at ang biglang pagbaligtad ng eksena
Habang nakatayo sila sa likod ng van, may dumating na itim na suv. Walang wangwang, pero may dating na hindi nagpapakilala. Huminto ito sa gilid ng checkpoint, at bumaba ang isang lalaking naka-plain shirt pero halatang may authority. Kasunod niya ang dalawang pulis na mas maayos ang tindig.
Lumapit ang lalaki kay sarge malabanan. Ano ang situation? Tanong niya, maiksi, direkta.
Napatayo nang mas tuwid si sarge malabanan. Sir, pinacheck ko lang po. May tip po kasi. Sagot niya.
Tinignan ng opisyal ang cargo. Tinignan ang labels. Tinignan ang documents sa plastic envelope. Tapos humarap kay jun.
Ikaw si jun dela peña? Tanong ng opisyal.
Opo, sir. Sagot ni jun, halos hindi makatingin sa kaba.
Salamat sa paghatid. Sabi ng opisyal. Ito ang shipment na hinihintay namin para sa deployment team. Hindi ito dapat naantala.
Nanlamig ang batok ni sarge malabanan. Yung “deployment team” na binanggit, kilala niya. Yung iba doon, ka-batch niya. Yung iba, kaibigan niya. May ilang beses na rin siyang naka-assign sa disaster response at alam niyang gano kahalaga ang isang oras kapag relief goods ang usapan.
Sir, pasensya na po. Sabi ni sarge malabanan kay jun, mahina, pero narinig pa rin ng mga nakatayo sa gilid.
Hindi sumagot agad si jun. Hindi dahil nang-iinsulto siya sa katahimikan, kundi dahil pinipigil niya ang sariling panginginig. Kasi hindi madali yung mapahiya sa harap ng maraming tao, kahit sabihin pang “trabaho lang.”
Lumapit ang opisyal sa checkpoint team. Tama ang pagiging maingat. Sabi niya. Pero tandaan ninyo: ang pagiging maingat hindi lisensya para manghusga. Ang pag-iinspeksyon dapat may galang. Lalo na kung ang tao sa harap ninyo ay posibleng tumutulong sa inyo.
Tahimik ang lahat.
May isang nagvi-video kanina na dahan-dahang ibinaaba ang cellphone. Parang nahihiya rin.
Tumingin ang opisyal kay jun. Ipapahatid ko ang van mo diretso sa receiving point. May escort ka na. Hindi ka na dadaan sa ibang checkpoint. Sabi niya.
Opo, sir. Maraming salamat po. Sagot ni jun.
At bago umalis, humarap si sarge malabanan kay jun, mas malapit na, mas personal.
Jun, tama ka kanina. Sabi niya. Dapat nag-verify ako nang maayos, pero hindi ako dapat naging masyadong matalim. Pasensya na.
Tumingin si jun sa mata niya. Tapos tumango.
Naiintindihan ko po, sir. Sabi ni jun. Pero sana po sa susunod, kahit hinala lang, huwag po sana yung hiya ang unang ibinibigay sa tao.
Parang tinamaan si sarge malabanan. Hindi siya sumagot kaagad. Tumango lang din siya, parang tinatanggap yung aral na hindi kayang ituro sa training manual.
Ang relief goods na umusad, at ang aral na naiwan
Umandar ang van kasama ang escort. Unti-unting naghiwa-hiwalay ang mga nanood. Bumalik ang vendor sa paninda. Bumalik ang tricycle driver sa pasada. Parang normal ulit ang kalsada.
Pero para kay jun, may naiwan na bakas. Hindi sa kalsada, kundi sa loob ng dibdib.
Habang nasa biyahe siya papunta sa receiving point, naalala niya yung mga mukha kanina. Yung tinginan na parang siya ang may kasalanan. Yung tonong hindi nagtatanong, kundi naghahatol. At yung sandaling bumukas ang pinto, at biglang lahat natahimik, kasi napatunayan na minsan, ang tao ay nahihiya lang dahil sa maling hinala.
Pagdating nila sa receiving point, may mga pulis na nakatayo, handa nang magbuhat. May ilang naka-fatigue, may ilang naka-rubber boots, halatang kakagaling sa preparation. Pagbukas ng cargo, nag-ibayo ang galaw. May naglista. May nag-check. May nagbuhat ng bigas. May nag-ayos ng medicine kits.
Isang pulis ang lumapit kay jun at inabot ang isang bottled water.
Salamat, kuya. Sabi nito.
Napangiti si jun, pagod pero magaan ang pakiramdam. Walang camera. Walang hiyawan. Walang hiya. Simpleng pasasalamat lang.
Sa gilid, naroon si sarge malabanan. Hindi na siya nakasigaw. Tahimik lang siya, tumulong magbuhat ng isang kahon. At sa bawat kahon na binubuhat niya, parang binubuhat din niya yung sariling pagkakamali kanina.
Bago umalis si jun, lumapit si sarge malabanan muli.
Jun. Sabi niya. Kung may susunod pang delivery, sabihan mo kami. Aayusin ko na ang protocol. Hindi na kita papahiyain. Hindi na namin papahiyain ang mga tao na tumutulong.
Tumango si jun. Sana po hindi lang ako, sir. Sana po lahat. Kasi hindi naman laging may “label” ang mabuti. Minsan, tao lang na tahimik ang dumadaan.
Tahimik na tumango si sarge malabanan.
At doon nagtapos ang araw na akala ng lahat, isang huli. Pero naging paalala pala.
Ang tunay na seguridad ay hindi yung pinapahiya mo ang tao para lang masabing naging strikto ka. Ang tunay na seguridad ay yung maraming mata, pero may puso. Yung magaling mag-verify, pero marunong rumespeto. Kasi sa panahong marami ang tumatakbo palayo sa problema, yung mga tahimik na nagdadala ng tulong ang dapat pinapadali, hindi pinapabigat.
Kung may natutunan ka sa kwentong ito, ibahagi mo ito sa iba sa pamamagitan ng pag-click ng share button.
