EPISODE 1: ANG BATANG MAY DALANG LALAGYAN
Mainit ang hapon sa makipot na eskinita ng Sitio Maharlika. Amoy putik ang daan, dikit-dikit ang mga bahay, at sa gilid ng kanal ay may batang nakayuko habang hawak ang isang maliit na plastik na lalagyan. Si Dondon, pitong taong gulang, payat, marumi ang damit, at namamaga ang mata sa kaiiyak.
Ilang bahay na ang nilapitan niya. May nagsabing wala silang ulam. May nagsarang pinto. May nagbigay ng tubig, pero wala pa ring kanin. Sa bahay nila, nakahiga ang kanyang ina na si Lorna, may lagnat at nanginginig. Wala silang kalan na may apoy. Wala ring bigas sa lata.
Kaya nilakasan ni Dondon ang loob at kumatok sa bahay ni Aling Perla, ang kapitbahay nilang kilalang masungit.
“Aling Perla,” mahina niyang tawag, “pwede po bang makahingi ng kahit konting kanin? Para lang po kay Nanay.”
Bumukas ang pinto. Lumabas si Aling Perla, nakasimangot, hawak ang sandok.
“Ikaw na naman?” iritadong sabi niya. “Araw-araw na lang may nanghihingi rito!”
Napayuko si Dondon. “Hindi po araw-araw, Nay. Ngayon lang po. May sakit po kasi si Nanay.”
“Lahat na lang may sakit!” sigaw ni Aling Perla. “Kung gutom kayo, magtrabaho kayo! Huwag kayong palaging umaasa sa kapitbahay!”
Tumulo ang luha ni Dondon. “Konti lang po sana. Kahit tutong.”
Ngunit imbes na maawa, itinulak ni Aling Perla ang lalagyan pabalik sa kanya. “Umalis ka rito! Wala akong ipapakain sa batang sanay mamalimos!”
Napatingin ang ibang kapitbahay mula sa bintana. May ilang naawa, pero walang nagsalita. Si Dondon ay napaatras, yakap ang walang lamang lalagyan. Nanginginig ang labi niya habang pilit hindi umiyak nang malakas.
Hindi alam ni Aling Perla na ang batang pinagtatabuyan niya ay anak ng babaeng minsang sumagip sa buong pamilya niya noong gabing halos lamunin sila ng baha.
At ang katotohanang iyon ay babalik sa kanya na parang kutsilyong tatama sa puso.
EPISODE 2: ANG GUTOM NA INUWI SA BAHAY
Dahan-dahang naglakad si Dondon pabalik sa kanilang barung-barong. Hawak pa rin niya ang lalagyan, ngunit wala itong laman. Kahit isang kutsarang kanin, wala siyang naiuwi. Sa bawat hakbang niya, naririnig niya pa rin ang sigaw ni Aling Perla: “Batang sanay mamalimos!”
Pagpasok niya sa bahay, nakita niya ang inang si Lorna na nakahiga sa banig. Maputla ang mukha nito, basang-basa sa pawis, at pilit ngumiti nang makita ang anak.
“Anak,” mahina nitong sabi, “nakahanap ka ba?”
Napayuko si Dondon. Ayaw niyang magsinungaling, pero ayaw din niyang madagdagan ang sakit ng nanay niya. Lumapit siya at umupo sa tabi nito.
“Wala po, Nay. Pero okay lang po. Hindi pa naman po ako gutom.”
Alam ni Lorna na hindi iyon totoo. Narinig niya ang kumakalam na sikmura ng bata. Nanginginig niyang hinaplos ang buhok ni Dondon.
“Patawad, anak,” sabi niya. “Kung malakas lang si Nanay, ako ang hahanap ng pagkain.”
Umiling si Dondon at pinilit ngumiti. “Ako po bahala sa inyo.”
Sa kabilang bahay, si Aling Perla ay bumalik sa pagkain. Ngunit hindi siya mapakali. Paulit-ulit niyang nakikita sa isip ang mukha ni Dondon—ang luha, ang walang lamang lalagyan, at ang pakiusap nitong “para lang po kay Nanay.”
“Bakit ba ako maaawa?” bulong niya sa sarili. “Marami ring hirap dito.”
Ngunit biglang bumukas ang pinto at pumasok ang asawa niyang si Mang Rodel, galing sa trabaho. Napansin nitong tahimik siya.
“Perla, may narinig akong umiiyak na bata sa labas. Sino iyon?”
“Yung anak ni Lorna,” sagot niya. “Humihingi ng kanin. Pinaalis ko.”
Biglang nanigas si Mang Rodel.
“Anak ni Lorna?” ulit niya.
“Oo. Bakit?”
Napaupo ang lalaki. Biglang namutla ang mukha niya. “Perla… hindi mo ba naaalala si Lorna?”
Napakunot ang noo niya.
“Si Lorna,” nanginginig ang boses ni Mang Rodel, “ang babaeng nagligtas kay Nanay at sa mga bata noong baha sa lumang compound. Siya ang lumusong sa tubig. Siya ang bumuhat kay bunso habang tayo’y nasa bubong.”
Parang may malamig na hangin na dumaan sa katawan ni Aling Perla.
Bigla niyang naalala ang gabing iyon.
At ang mukha ng babaeng minsang nagligtas sa kanila.
EPISODE 3: ANG BABAENG NAGLIGTAS NOON
Labindalawang taon na ang nakalipas, isang malakas na bagyo ang humagupit sa kanilang lugar. Gabi iyon, walang kuryente, at halos hanggang dibdib ang tubig sa eskinita. Si Aling Perla noon ay may dalawang anak pang maliliit, habang ang kanyang biyenang matanda ay nakahiga at hindi makalakad.
Naipit sila sa loob ng bahay. Sumisigaw sila ng tulong, ngunit lahat ay abala sa pagliligtas sa sarili. Unti-unting tumataas ang tubig. Ang bunso niyang anak ay umiiyak na, yakap ang lumulutang na unan.
Doon dumating si Lorna.
Bata pa siya noon, malakas, at kahit hindi nila kadugo, lumusong siya sa maruming baha. Hawak niya ang lubid, basang-basa, nanginginig, pero matapang.
“Perla!” sigaw ni Lorna. “Iabot mo sa akin ang bata!”
“Ayaw ko! Delikado!” iyak ni Aling Perla noon.
“Mas delikado kung hihintayin natin!” sigaw ni Lorna.
Isa-isa niyang inilabas ang mga anak ni Perla. Pagkatapos, binalikan niya ang matandang biyenan at halos buhatin ito sa likod. Nang makalabas sila, dumugo ang braso ni Lorna dahil sa yero sa tubig, ngunit hindi siya nagreklamo.
“Bakit mo kami tinulungan?” tanong ni Perla noon, umiiyak.
Ngumiti lang si Lorna. “Kapitbahay tayo. Kapag may lumulubog, hindi tinatanong kung may utang o wala. Iniaahon.”
Bumalik sa kasalukuyan si Aling Perla na nanginginig ang kamay. Napahawak siya sa pinto.
“Hindi ko alam…” bulong niya. “Hindi ko alam na anak niya iyon.”
Tumingin si Mang Rodel sa kanya, puno ng lungkot. “Hindi mo kailangang malaman bago ka maawa, Perla. Bata ang kumatok. Gutom ang dala.”
Tumulo ang luha ni Aling Perla. Biglang bumigat ang dibdib niya. Ang batang tinawag niyang sanay mamalimos ay anak pala ng babaeng minsang hindi nagdalawang-isip iligtas ang pamilya niya.
Mabilis siyang kumuha ng kaldero. Nilagyan niya ng mainit na kanin, tinapa, itlog, sabaw, at tubig. Nanginginig siyang lumabas ng bahay.
Pagdating niya sa tapat ng bahay nina Dondon, narinig niya ang mahinang boses ng bata.
“Nay, matulog muna po kayo. Kapag gumaling po kayo, kakain tayo.”
Doon tuluyang napaiyak si Aling Perla.
Dahil ang gutom na itinaboy niya ay nakahiga pala sa loob ng bahay, kasabay ng kabutihang minsang nagligtas sa buhay niya.
EPISODE 4: ANG PAGHINGI NG TAWAD SA HARAP NG ESKINITA
Kumatok si Aling Perla sa sirang pinto nina Lorna. Nang bumukas ito, si Dondon ang sumilip. Pagkakita sa kanya, agad napaatras ang bata, hawak ang lalagyan na parang natatakot na muling mapagalitan.
“Dondon,” nanginginig na sabi ni Aling Perla, “anak… patawarin mo ako.”
Hindi sumagot ang bata. Nakatingin lang siya sa kalderong dala ng matanda.
Lumabas si Lorna, pilit tumatayo kahit nanghihina. “Perla?” mahina niyang tawag.
Nang makita ni Aling Perla ang mukha ni Lorna, tuluyan siyang napahagulgol. Pareho pa rin ang mga mata nito—ang mga matang nakita niya noong gabing iniligtas ang pamilya niya sa baha.
“Lorna,” sabi niya habang umiiyak, “patawad. Hindi ko nakilala ang anak mo. Pinagtabuyan ko siya. Sinabihan ko siya ng masasakit. Ako ang dapat lumapit sa inyo noon pa.”
Napayuko si Lorna. “Wala iyon, Perla. Gutom lang ang anak ko. Hindi ako nagtanim ng galit.”
Mas lalo itong nagpaiyak kay Aling Perla. Lumuhod siya sa lupa, hawak ang kaldero.
“Huwag mong sabihing wala. Noong ako ang nangangailangan, hindi mo ako tinanong kung karapat-dapat ba akong iligtas. Pero kanina, ang anak mo humingi lang ng kanin, itinaboy ko pa.”
Naglabasan ang mga kapitbahay. Ang ilan ay napayuko dahil nakita nila ang nangyari kanina ngunit hindi tumulong. Si Mang Rodel ay lumapit at nagsalita.
“Mga kapitbahay, si Lorna ang nagligtas sa pamilya namin noong baha. At ngayon, siya pala ang may sakit at walang makain. Kung may puso pa tayo, huwag nating hintaying may utang na loob bago tayo tumulong.”
Tahimik ang eskinita. Maya-maya, may isang kapitbahay na nagdala ng bigas. May isa namang nagdala ng sardinas. May nag-abot ng gamot. May nagbigay ng kumot. Ang batang si Dondon ay napatingin sa paligid, hindi makapaniwalang ang bahay nilang kanina’y walang pagkain ay unti-unting napupuno ng tulong.
Lumapit si Aling Perla sa kanya at inabot ang plato.
“Anak, kain ka muna. At simula ngayon, kapag gutom ka, huwag kang mahihiyang kumatok.”
Tumulo ang luha ni Dondon.
“Hindi n’yo na po ako pagtatabuyan?”
Umiyak si Aling Perla at niyakap siya. “Hindi na, anak. Hindi na kailanman.”
EPISODE 5: ANG KANING NAGBALIK NG PUSO
Makalipas ang ilang araw, gumaan ang pakiramdam ni Lorna. Dahil sa tulong ng mga kapitbahay, nadala siya sa health center, nabigyan ng gamot, at nagkaroon ng sapat na pagkain sa bahay. Pero higit pa sa gamot, ang pinakamalaking bumalik sa kanya ay ang pakiramdam na hindi pala siya nag-iisa.
Sa eskinita, naglagay si Aling Perla ng maliit na mesa sa tapat ng bahay niya. Araw-araw, may kaldero roon ng kanin at sabaw. Sa karton na nakadikit sa pader, may nakasulat:
“KUNG GUTOM KA, KUMUHA KA. KUNG MAY SOBRA KA, MAGDAGDAG KA.”
Tinawag nila itong “Kanin ng Kapitbahay.” Hindi ito malaki. Hindi ito marangya. Pero sa bawat mangkok na naibibigay, may isang batang hindi matutulog nang gutom. May isang nanay na hindi iiyak sa kahihiyan. May isang pusong hindi kailangang magmakaawa bago mapakinggan.
Isang hapon, lumapit si Dondon kay Aling Perla dala ang maliit na lalagyan. Ngunit ngayon, hindi siya umiiyak.
“Nay Perla,” sabi niya, “may dala po akong kamote. Bigay po ni Nanay. Idagdag daw po sa mesa.”
Napahawak sa dibdib si Aling Perla. “Anak, kayo na nga ang tinutulungan, nagbibigay pa kayo?”
Ngumiti si Dondon. “Sabi po ni Nanay, kapag may konti, pwedeng hatiin.”
Doon muling napaiyak si Aling Perla. Nakita niya kay Dondon ang puso ni Lorna—ang pusong kahit kulang, marunong pa ring magbigay.
Lumapit si Lorna, mabagal ang lakad ngunit nakangiti. “Perla, salamat sa pag-aalaga sa anak ko.”
Umiling si Aling Perla. “Hindi, Lorna. Ako ang dapat magpasalamat. Iniligtas mo kami noon sa baha. Ngayon, iniligtas mo naman ako sa pagiging taong walang malasakit.”
Niyakap nila ang isa’t isa sa gitna ng eskinita. Ang mga kapitbahay ay tahimik na nanood, ang iba ay umiiyak.
Sa araw na iyon, natutunan nilang ang isang mangkok ng kanin ay maliit lamang sa busog, pero napakalaki sa gutom. At ang batang minsang pinagtabuyan ay naging dahilan para muling matutong magmahal ang buong lugar.
MORAL LESSON: Huwag itaboy ang batang humihingi ng pagkain. Hindi natin alam kung gaano kabigat ang gutom na dala niya, o kung sino ang pamilyang minsang tumulong sa atin. Ang kabutihan ay hindi dapat nakabase sa pagkakakilanlan o utang na loob. Dapat itong ibigay dahil tao tayo, at may puso tayong marunong makiramay.
Kung naantig ka sa kuwentong ito, LIKE, SHARE, AT MAG COMMENT sa comment section sa facebook page post. Isulat mo: “HUWAG ITABOY ANG GUTOM—MAGBAHAGI NG KANIN AT MALASAKIT.”
