EPISODE 1: ANG BATANG WALANG ELECTRIC FAN
Tanghali noon sa Grade 6–Mabini, at parang kumukulo ang hangin sa loob ng classroom. Bukas ang mga bintana, pero halos walang pumapasok na hangin. Ang mga batang may dala-dalang maliit na electric fan ay nakangiting nagpapalamig sa sarili. May rechargeable fan, may clip fan, may de-baterya, at may bagong biling mini fan na may ilaw pa.
Sa pinakagitnang upuan, nakaupo si Junjun. Basang-basa ang kanyang polo sa pawis, nakayuko habang pinupunasan ang noo gamit ang likod ng kamay. Wala siyang electric fan. Ang tanging dala niya ay lumang panyo na paulit-ulit niyang ipinapamaypay sa sarili.
“Uy, Junjun,” sigaw ni Mark habang hawak ang bagong fan niya. “Wala ka na namang fan? Baka hangin lang ang budget n’yo!”
Nagtawanan ang ilang kaklase.
“Pawis na pawis ka na, o,” dagdag ni Renz. “Amoy araw ka na!”
Mas lalong napayuko si Junjun. Hindi siya sumagot. Sanay na siyang tawanan dahil sa lumang sapatos, kupas na bag, at baong minsan ay kanin lang na may asin. Pero ngayong araw, mas masakit ang pang-aasar. Dahil alam niyang may pambili sana siya ng electric fan.
May ipon siya.
Matagal niya iyong pinag-ipunan mula sa pagbebenta ng bote, pagtulong sa kapitbahay maghakot ng tubig, at pag-iipon ng baryang sukli sa pamasahe. Dapat ngayong linggo, bibili na siya ng maliit na fan para hindi na siya pagtawanan.
Pero noong umagang iyon, pagpasok niya sa school, wala na ang pera.
Hindi dahil nawala.
Kundi dahil ibinigay niya.
Sa likod ng klase, napansin ni Teacher Liza ang pamumula ng mata ni Junjun. Lumapit siya at mahinang nagtanong, “Anak, okay ka lang?”
Tumango si Junjun kahit nanginginig ang labi. “Opo, Ma’am. Mainit lang po.”
Ngunit hindi iyon ang totoo.
Dahil ang init na nagpapaiyak kay Junjun ay hindi lang galing sa araw.
Galing iyon sa sakit ng pagtatago ng kabutihang hindi niya kayang ipaliwanag.
EPISODE 2: ANG IPONG BIGLANG NAWALA
Kinabukasan, mas mainit pa ang panahon. Halos lahat ng estudyante ay may fan na nakapatong sa desk. May ilan pang nagpapalitan ng battery at nagyayabang kung gaano katagal tumatagal ang gamit nila. Si Junjun naman ay tahimik na nakaupo, nakapikit minsan habang sinusubukang tiisin ang init.
“Junjun, bumili ka na kasi,” sabi ng kaklase niyang si Carla, hindi nanunukso kundi nag-aalala. “Sabi mo last week may ipon ka na.”
Biglang natahimik si Junjun. “Wala na,” maikli niyang sagot.
“Bakit? Ninakaw?”
Umiling siya. “Hindi.”
“Ginastos mo?”
Hindi na siya sumagot.
Narinig iyon ni Mark at agad sumabat. “Baka pinambili ng chichirya! Kaya pala walang fan!”
Nagtawanan na naman ang iba. May isang batang itinapat pa ang fan niya sa sarili at nagsabing, “Sarap ng hangin kapag may pera!”
Napakagat-labi si Junjun. Sa ilalim ng desk, mahigpit niyang pinisil ang kanyang kamay. Gusto niyang sabihin na hindi niya winaldas ang pera. Gusto niyang sabihin na may mas mahalaga siyang binigyan. Pero hindi niya magawa.
Dahil pinakiusapan siya ng taong iyon na huwag sabihin kahit kanino.
Noong nakaraang araw, habang papasok sa school, nakita ni Junjun ang school janitress na si Aling Marta na umiiyak sa gilid ng gate. Hawak nito ang reseta ng anak niyang may hika. Kailangan ng inhaler, pero kulang ang pera. Ang anak ni Aling Marta ay nasa bahay, hirap huminga, at hindi pa puwedeng dalhin sa ospital dahil walang pamasahe.
Narinig iyon ni Junjun.
Tahimik niyang binuksan ang maliit na coin purse. Doon nakalagay ang lahat ng ipon niya para sa electric fan. Nanginginig man ang kamay, iniabot niya iyon kay Aling Marta.
“Aling Marta,” sabi niya, “pambili po sana ng fan ko. Pero mas kailangan po ng anak n’yo huminga kaysa sa akin magpalamig.”
Umiyak si Aling Marta at yumakap sa kanya. “Anak, paano ka naman?”
Ngumiti si Junjun kahit masakit sa loob. “Sanay naman po ako sa init.”
Kaya ngayon, habang pinagtatawanan siya ng mga kaklase, wala siyang sinabi.
Dahil minsan, ang pinakamabigat na kabutihan ay iyong ginagawa mong tahimik habang ikaw ang napapahiya.
EPISODE 3: ANG LIHIM SA LIKOD NG GATE
Pagsapit ng recess, hindi na nakatiis si Teacher Liza. Napansin niya kung paano nagtatawanan ang mga bata habang si Junjun ay pilit na nagtatago ng luha. Tinawag niya ito pagkatapos ng klase.
“Junjun, anak, sabihin mo sa akin. Saan napunta ang ipon mo?”
Nanigas si Junjun. “Ma’am… wala po.”
“Hindi kita papagalitan,” malambing na sabi ng guro. “Gusto ko lang malaman kung may problema.”
Matagal na nanahimik ang bata. Maya-maya, tumulo ang luha niya. “Ma’am, huwag n’yo po sana pagalitan si Aling Marta.”
Napakunot ang noo ni Teacher Liza. “Bakit si Aling Marta?”
Doon, unti-unting ikinuwento ni Junjun ang nakita niya sa gate. Ikinuwento niya ang reseta, ang batang hirap huminga, at ang ipong ilang linggo niyang inipon para sa electric fan.
“Hindi ko po sinabi sa klase,” hikbi niya. “Ayokong mapahiya si Aling Marta. Sabi niya kasi, nakakahiya raw na tumanggap siya sa bata.”
Napahawak sa dibdib si Teacher Liza. Sa ilang taon niya bilang guro, maraming beses na siyang nakakita ng batang mabait. Pero iba si Junjun. Siya mismo ang walang fan, siya mismo ang pinagpapawisan, siya mismo ang kinakapos—pero pinili pa rin niyang unahin ang taong mas nangangailangan.
Kinabukasan, habang nagsisimula ang klase, biglang pumasok si Aling Marta. Namamaga ang mata, hawak ang maliit na supot at isang reseta na may marka ng botika. Kasama niya ang anak niyang si Biboy, payat ngunit nakangiti na, hawak ang inhaler.
“Ma’am Liza,” mahinang sabi ni Aling Marta, “pwede po ba akong magsalita saglit?”
Tahimik ang klase.
Lumapit siya sa harap at tumingin kay Junjun. “Anak, hindi ko na kayang manahimik. Kung hindi dahil sa iyo, baka hindi makahinga ang anak ko kahapon.”
Nagkatinginan ang mga estudyante.
“Ang pambili niya sana ng electric fan,” patuloy ni Aling Marta habang umiiyak, “ibinigay niya sa akin para sa gamot ng anak ko.”
Biglang natigilan ang buong klase.
Si Mark, Renz, at ang mga batang tumawa kahapon ay namutla.
Ang batang tinawanan nilang walang fan, siya pala ang nagbigay ng hangin sa batang hindi makahinga.
EPISODE 4: ANG KLASE NA NAPAYUKO SA HIYA
Walang makapagsalita sa classroom. Ang mga fan na kanina’y sabay-sabay na umiikot sa mga desk ay parang biglang nawalan ng tunog. Lahat ng mata ay napunta kay Junjun, na nakayuko at umiiyak nang tahimik.
“Junjun,” mahinang sabi ni Carla, “totoo iyon?”
Hindi tumingin ang bata. Tumango lang siya.
Lumapit si Biboy, ang anak ni Aling Marta. Maliit ito, payat, at hawak pa rin ang inhaler. Tumayo siya sa tabi ni Junjun at ngumiti.
“Kuya,” sabi niya, “salamat po. Nakahinga na po ako.”
Doon tuluyang napaiyak si Junjun. Tinakpan niya ang mukha niya gamit ang dalawang kamay, hindi dahil nahihiya sa ginawa niya, kundi dahil sa bigat ng lahat ng pagtitiis niya sa pang-aasar.
Si Teacher Liza ay humarap sa klase. “Mga anak, kahapon pinagtawanan ninyo si Junjun dahil wala siyang electric fan. Pero alam ba ninyo kung ano ang ibig sabihin ng ginawa niya? Ibinigay niya ang sariling ginhawa para sa buhay ng ibang bata.”
Napayuko ang lahat.
Tumayo si Mark, nanginginig ang boses. “Junjun… sorry. Pinagtawanan kita. Ang sama ko.”
Sumunod si Renz. “Akala ko nakakatawa. Hindi pala. Pasensya na.”
Isa-isang lumapit ang mga kaklase. May nag-abot ng tissue, may nag-abot ng tubig, may tahimik na nagsorry. Ang iba ay umiiyak dahil ngayon lang nila naintindihan na ang bata sa harap nila ay hindi kawawa dahil walang fan—kundi kahanga-hanga dahil marunong magbigay kahit siya mismo ay kulang.
Pagkatapos ng klase, nag-usap ang mga estudyante. Hindi na ito inutusan ni Teacher Liza. Sila mismo ang nagdesisyon.
“Mag-ambagan tayo,” sabi ni Carla. “Hindi lang para kay Junjun. Para rin sa emergency fund ng school helpers.”
Nagdala ang isa ng barya. May nagbigay ng sobrang baon. May nag-alok ng lumang fan na maayos pa. Si Mark, na pinakamaingay noon, ang unang naglagay ng pera sa kahon.
“Para ito sa fan ni Junjun,” sabi niya. “At para sa gamot ng mga nangangailangan.”
Sa sulok, tahimik na nakatingin si Junjun. Hindi niya inaasahang ang ipong nawala niya ay babalik sa paraang mas malaki.
Hindi lang fan ang bumalik.
Bumalik din ang respeto.
EPISODE 5: ANG HANGING GALING SA KABUTIHAN
Makalipas ang ilang araw, may maliit na programa sa classroom. Walang engrandeng dekorasyon, walang malaking entablado, ngunit puno ng damdamin ang silid. Sa harap, nakalagay ang isang bagong rechargeable electric fan, isang kahon ng tulong para sa school staff, at isang sulat na pirmado ng buong klase.
Tinawag ni Teacher Liza si Junjun.
“Anak,” sabi niya, “hindi ito gantimpala para bayaran ang kabutihan mo. Hindi mababayaran ang ginawa mo. Ito ay pasasalamat mula sa mga taong natuto sa iyo.”
Nanginginig na lumapit si Junjun. Inabot sa kanya ni Mark ang fan. Basang-basa ang mata nito.
“Junjun,” sabi ni Mark, “sana kapag ginamit mo ito, maalala mong hindi ka namin binigyan dahil naawa kami. Binigyan ka namin dahil nirerespeto ka namin.”
Umiyak si Junjun. “Salamat.”
Lumapit din si Aling Marta, kasama si Biboy. May dala silang simpleng papel na may drawing—isang batang may fan, at isang batang may inhaler. Sa ilalim, nakasulat:
“SALAMAT SA HANGIN.”
Doon halos humagulgol si Junjun. Niyakap niya si Biboy nang mahigpit. “Magpagaling ka, ha.”
“Opo, Kuya,” sagot ng bata. “Paglaki ko, tutulong din ako.”
Mula noon, nagkaroon ng maliit na kahon sa classroom na tinawag nilang “Baryang Hangin ng Pag-asa.” Kapag may sobrang piso, doon nila inilalagay. Hindi para sa luho, kundi para sa kaklaseng may kailangan, staff na may emergency, o pamilyang nangangailangan ng tulong.
Tuwing umiikot ang fan ni Junjun, hindi na ito simbolo ng kahirapan o pang-aasar. Ito ay paalala ng isang batang minsang tiniis ang init para may ibang makahinga.
At sa tuwing may batang nagtatawanan sa kapwa, laging sinasabi ni Teacher Liza, “Tandaan ninyo si Junjun. Minsan, ang batang pinagtatawanan ninyo ang siyang may pinakamainit na puso.”
MORAL LESSON: Huwag pagtawanan ang taong wala ng bagay na meron ka. Hindi mo alam kung bakit siya wala, o kung kanino niya ibinigay ang dapat sana’y para sa kanya. Ang tunay na kabutihan ay ang pagbibigay kahit ikaw mismo ay nangangailangan.
Kung naantig ka sa kuwentong ito, LIKE, SHARE, AT MAG COMMENT sa comment section sa facebook page post. Isulat mo: “HUWAG MANGHUSGA—BAKA ANG WALA SA KANYA AY IBINIGAY NIYA SA MAS NANGANGAILANGAN.”
