Masakit sa pakiramdam kapag ang taong dating nagpaparamdam sa iyo na ikaw ang pinakamahalaga sa buhay niya ay unti-unting nagbabago. Dati, halos araw-araw kayong nag-uusap. May mga simpleng mensahe ng pagmamahal, mga tanong kung kumain ka na ba, at mga pagkakataong kahit pagod siya ay gumagawa pa rin ng paraan para makasama ka.
Pero ngayon, parang ibang tao na ang kaharap mo. Madalas kang naghihintay ng mensahe, ikaw na lang ang laging nag-aadjust, at kung minsan ay pakiramdam mo, kailangan mo pang magmakaawa para mabigyan ng kaunting oras at atensyon.
Ang masakit, mahal mo pa rin siya. Kaya kahit nasasaktan ka na, patuloy mong iniintindi ang mga pagkukulang niya. Sinasabi mo sa sarili mong baka pagod lang siya, maraming problema, o baka dumaraan lamang kayo sa isang mahirap na yugto ng relasyon.
Totoo namang hindi araw-araw ay puno ng lambing at saya ang isang relasyon. May mga pagkakataong nagiging abala ang isang tao dahil sa trabaho, pamilya, at personal na problema. Ngunit ibang usapan na kapag paulit-ulit mong nararamdaman na hindi ka mahalaga at wala nang pagsisikap na ayusin ang inyong samahan.
Narito ang pitong senyales na maaaring hindi ka na nabibigyan ng sapat na pagpapahalaga sa iyong relasyon, at ang mga maaari mong gawin upang maprotektahan ang iyong sarili.
1. IKAW NA LANG ANG LAGING GUMAGAWA NG PARAAN PARA MAGKAUSAP KAYO
Napapansin mo bang ikaw na lang ang laging unang nagmemensahe, tumatawag, at nagtatanong kung kumusta ang araw niya?
Kapag hindi ka nagparamdam, parang wala ring mangyayari. Minsan, lumilipas ang buong araw nang hindi man lang siya nagtatanong kung ayos ka lang.
Hindi naman kailangang magkausap ang magkasintahan bawat minuto. Mahalaga rin ang personal na oras at sariling responsibilidad. Ngunit kung ikaw na lamang ang patuloy na nagsisikap upang mapanatili ang inyong komunikasyon, maaaring may hindi na balanse sa relasyon.
Ano ang puwede mong gawin?
Sabihin sa kanya ang iyong nararamdaman nang mahinahon. Ipaliwanag na hindi mo hinihingi ang buong oras niya, kundi ang simpleng pagsisikap na iparamdam na mahalaga ka.
Pagkatapos, obserbahan kung may pagbabago sa kanyang ginagawa. Ang tunay na pagmamalasakit ay hindi lamang nakikita sa matatamis na salita, kundi pati sa kusang pagsisikap.
2. HINDI NA NIYA PINAKIKINGGAN ANG IYONG NARARAMDAMAN
Isa sa pinakamahalagang pundasyon ng isang relasyon ay ang pakikinig.
Ngunit paano kung sa tuwing sinusubukan mong sabihin ang iyong problema, palagi ka na lamang sinasabihang masyado kang madrama, sensitibo, o mahilig gumawa ng isyu?
Masakit kapag ang taong inaasahan mong makakaunawa sa iyo ay siya pang nagpaparamdam na walang halaga ang iyong emosyon.
Halimbawa, kapag sinabi mong nalulungkot ka dahil bihira na kayong magkasama, sa halip na pakinggan ka ay nagagalit siya at sinasabing wala kang ibang ginawa kundi magreklamo.
Ano ang puwede mong gawin?
Pumili ng tamang pagkakataon para sa isang seryosong pag-uusap. Gumamit ng mga salitang nagpapaliwanag ng iyong damdamin sa halip na agad manisi.
Mahalagang malaman kung handa ba siyang makinig at umunawa. Tandaan na hindi kailangang magkasundo kayo sa lahat ng bagay, ngunit dapat may respeto sa nararamdaman ng bawat isa.
3. IKAW ANG LAGING NAG-AADJUST AT NAGSASAKRIPISYO
Normal ang kompromiso sa isang relasyon. May mga pagkakataong kailangan mong magbigay, umintindi, at magparaya.
Ngunit hindi makatarungan kung ikaw na lamang ang palaging gumagawa nito.
Ikaw ang nagbabago ng iskedyul para sa kanya. Ikaw ang umaatras sa mga plano kapag may gusto siyang gawin. At kapag ikaw naman ang nangangailangan ng tulong o pang-unawa, madalas siyang may dahilan kung bakit hindi niya ito magagawa.
Sa paglipas ng panahon, maaari mong maramdaman na nawawala na ang iyong sariling pangangailangan dahil masyado mong inuuna ang kanya.
Ano ang puwede mong gawin?
Matutong magtakda ng hangganan. Hindi pagiging makasarili ang pagsasabi ng hindi kapag may mga bagay na hindi na makabubuti sa iyo.
Ang magandang relasyon ay hindi nasusukat sa kung sino ang mas maraming isinakripisyo, kundi sa kakayahan ninyong parehong magbigay at umunawa.
4. HINDI KA NA KASAMA SA KANYANG MGA PLANO
Dati, pinag-uusapan ninyo ang inyong mga pangarap. May mga plano kayong magbakasyon, mag-ipon, o bumuo ng magandang kinabukasan.
Ngunit ngayon, tila wala ka na sa mga desisyon niya.
May mga mahahalagang bagay siyang ginagawa nang hindi ka kinakausap, kahit may epekto ang mga ito sa inyong relasyon.
Hindi ibig sabihin nito na kailangan niyang hingin ang pahintulot mo sa lahat ng desisyon. May karapatan pa rin ang bawat isa sa sariling buhay.
Subalit kung palagi kang hindi isinasaalang-alang sa mga bagay na dapat ninyong pinag-uusapan bilang magkapareha, maaaring senyales ito ng lumalaking distansya.
Ano ang puwede mong gawin?
Tanungin siya kung paano niya nakikita ang inyong relasyon sa hinaharap. Alamin kung pareho pa rin ba kayo ng direksyong gustong tahakin.
Mas mabuting magkaroon ng malinaw na pag-uusap kaysa manatili sa mga pangakong hindi mo alam kung may balak pa siyang tuparin.
5. MAS MADALAS KA NANG UMIYAK KAYSA SUMAYA
Walang perpektong relasyon. Natural lamang na magkaroon ng hindi pagkakaunawaan, tampuhan, at mga panahong mahirap ang sitwasyon.
Ngunit kung halos araw-araw ay nag-aalala ka, umiiyak, o nagdududa sa iyong halaga bilang tao, kailangan mong suriin kung ano ang nangyayari.
Maaaring napapansin mong natatakot ka nang magsabi ng iyong saloobin dahil baka magalit siya. O kaya naman, palagi mong sinisisi ang iyong sarili kahit hindi mo lubos na kasalanan ang problema.
Ano ang puwede mong gawin?
Bigyang-pansin ang iyong emosyonal na kalagayan. Makipag-usap sa mapagkakatiwalaang kaibigan, kapamilya, o propesyonal kung kinakailangan.
Hindi nangangahulugang kailangan mong makipaghiwalay dahil lamang dumaraan kayo sa mahirap na panahon. Ngunit hindi rin dapat maging normal ang paulit-ulit na pananakit ng damdamin.
Ang pagmamahal ay dapat may kasamang seguridad, respeto, at kapayapaan, hindi puro takot at pag-aalala.
6. HINDI NA NIYA SINISERYOSO ANG MGA PANGAKO NIYA
Lahat tayo ay may pagkakataong hindi natutupad ang isang pangako dahil sa hindi inaasahang pangyayari.
Ngunit kung paulit-ulit na lamang siyang nangangako at wala namang ginagawa upang tuparin ang kanyang mga salita, maaaring unti-unting masira ang tiwala ninyo sa isa’t isa.
Halimbawa, nangangako siyang maglalaan ng oras para sa iyo, ngunit palagi itong kinakansela nang walang malinaw na paliwanag.
Kapag nagkaroon kayo ng hindi pagkakaunawaan, nangangako siyang magbabago. Subalit pagkatapos ng ilang araw, bumabalik na naman ang parehong problema.
Ano ang puwede mong gawin?
Huwag lamang umasa sa mga pangako. Tingnan kung may konkretong hakbang siyang ginagawa.
Maaari kayong magkasundo sa mga makatotohanang pagbabago at pag-usapan kung paano ninyo susukatin ang inyong pag-unlad.
Tandaan na ang paghingi ng tawad ay mahalaga, ngunit mas nagiging makabuluhan ito kapag sinusundan ng pagbabago sa pag-uugali.
7. PAKIRAMDAM MO AY KAILANGAN MONG MAGMAKAAWA PARA MAHALIN KA
Marahil ito ang isa sa pinakamasakit na maaaring maranasan sa isang relasyon.
Dumarating ka sa puntong kailangan mo pang paulit-ulit na humingi ng oras, lambing, pag-unawa, at respeto.
Minsan, kahit simpleng paghingi ng tawad o pagkilala sa iyong nararamdaman ay nagiging napakahirap makuha.
Dahil mahal mo siya, patuloy kang umaasa na balang araw ay babalik ang dating pagmamahalan ninyo.
Ngunit mahalagang itanong sa sarili: masaya ka pa ba sa relasyong ito, o nananatili ka na lamang dahil takot kang mawala siya?
Ano ang puwede mong gawin?
Kilalanin ang iyong sariling halaga. Hindi mo kailangang maging perpekto upang maging karapat-dapat sa pagmamahal at respeto.
Kung napag-usapan na ninyo ang problema at pareho kayong handang magsikap, maaari pang maayos ang inyong relasyon.
Ngunit kung patuloy ang kawalan ng respeto at wala nang kagustuhang makipagtulungan, may karapatan kang pag-isipan kung makabubuti pa bang manatili.
Kung may pananakot, pamimilit, o anumang uri ng pang-aabuso, unahin ang iyong kaligtasan at humingi ng suporta sa mga taong mapagkakatiwalaan.
PAANO MO MALALAMAN KUNG PANAHON NA PARA UNAHIN ANG SARILI MO?
Hindi lahat ng pagbabago sa relasyon ay nangangahulugang wala nang pagmamahal. Minsan, kailangang ayusin lamang ang komunikasyon, bigyan ng oras ang isa’t isa, at muling pag-aralan ang mga pangangailangan ninyo.
Ngunit dapat mong tandaan na hindi sapat ang pagmamahal kung wala nang respeto, katapatan, at pagsisikap mula sa magkabilang panig.
Hindi mo kailangang ubusin ang sarili mo sa patuloy na pagpapatunay na karapat-dapat kang mahalin.
Ang isang malusog na relasyon ay hindi dapat maging paligsahan kung sino ang mas kayang magtiis.
Mahalagang magmahal nang buong puso, ngunit mahalaga ring matutong pahalagahan ang sarili.
Dahil sa huli, ang tamang pagmamahal ay hindi lamang tungkol sa pagpili sa isang tao. Tungkol din ito sa araw-araw na pagpaparamdam na mahalaga siya sa iyong buhay.
MAIKLING KUWENTO: ANG BABAE NA NATUTONG PILIIN ANG SARILI
“Pagod na akong magmakaawa sa oras mo, Marco.”
Iyon ang sinabi ni Lea habang nakaupo sila sa maliit na karinderyang madalas nilang kainan noong nagsisimula pa lamang ang kanilang relasyon.
Hindi agad sumagot si Marco. Abala siya sa pagtingin sa kanyang cellphone habang unti-unting lumalamig ang kape sa harapan niya.
Tatlong taon na silang magkasintahan.
Noong una, halos araw-araw ay may mensahe si Marco. Kahit simpleng kumustahan lamang, hindi niya nakakalimutang iparamdam kay Lea na mahalaga ito.
Kapag umuulan, sinusundo niya si Lea sa trabaho. Kapag may sakit ito, nagdadala siya ng pagkain at gamot. Hindi man sila mayaman, masaya sila sa simpleng pagsasama.
Ngunit unti-unting nagbago ang lahat.
Naging madalang ang kanilang pagkikita. Madalas nang hindi sinasagot ni Marco ang kanyang mga tawag. At kapag nagtatanong si Lea, palagi na lamang nitong sinasabing, “Ang dami kong problema. Huwag ka nang dumagdag.”
Noong kaarawan ni Lea, maghapon siyang naghintay sa maliit na restaurant na dati nilang pinupuntahan.
May dala siyang simpleng regalo para kay Marco dahil kamakailan lamang ay na-promote ito sa trabaho. Gusto niyang ipagdiwang ang magandang nangyari sa kanilang dalawa.
Lumipas ang isang oras. Sinundan pa ng isa.
Hanggang sa dumating ang mensahe.
“Sorry, hindi ako makakapunta. May lakad kami ng mga katrabaho ko.”
Tahimik na inilagay ni Lea ang cellphone sa kanyang bag.
Hindi siya umiyak noong gabing iyon.
Ngunit pagdating niya sa bahay, nakita niya sa mesa ang maliit na cake na binili ng kanyang nanay.
“Anak, kumusta ang birthday date ninyo?” masayang tanong nito.
Doon na bumuhos ang kanyang luha.
Niyakap siya ng kanyang ina at marahang sinabi, “Anak, hindi masamang umintindi. Pero sana, habang iniintindi mo ang ibang tao, huwag mong kalimutang intindihin ang sarili mo.”
Ilang araw pagkatapos noon, kinausap ni Lea si Marco.
Ipinaliwanag niya ang kanyang kalungkutan at ang pakiramdam na parang siya na lamang ang lumalaban para sa kanilang relasyon.
Nangako si Marco na magbabago.
At sa unang pagkakataon matapos ang mahabang panahon, umasa ulit si Lea.
Ngunit lumipas ang ilang linggo at bumalik ang dating sitwasyon. Hindi pa rin natutupad ang mga pangako at wala pa ring malinaw na pagsisikap na ayusin ang kanilang problema.
Isang gabi, habang tinitingnan ni Lea ang kanilang mga lumang litrato, napansin niyang halos lahat ng masasayang alaala nila ay mula pa sa mga unang taon ng kanilang pagsasama.
Napaluha siya.
Hindi dahil wala na siyang pagmamahal kay Marco.
Kundi dahil napagtanto niyang matagal na niyang kinakalimutan ang sariling kaligayahan habang hinihintay ang pagbabalik ng dating relasyon nila.
Kinabukasan, muli niyang kinausap si Marco.
“Marco, mahal kita. Pero hindi ko na kayang ipagpatuloy ang relasyong parang ako na lang ang gustong mag-ayos.”
“Makikipaghiwalay ka na?” tanong nito.
Tumango si Lea habang pinipigilan ang kanyang luha.
“Sinubukan kong kausapin ka. Sinubukan kong umintindi. Pero hindi ko kayang ayusin mag-isa ang isang relasyong dalawa nating binuo.”
Walang sumigaw. Walang nagsumbatan.
Pareho silang nasaktan, ngunit malinaw na ang desisyon ni Lea.
Lumipas ang ilang buwan.
Hindi naging madali ang kanyang pagbangon. May mga gabing nami-miss niya si Marco at may mga pagkakataong naiisip niyang balikan ito.
Ngunit unti-unti niyang natutunang maging masaya nang hindi nakadepende sa atensyon ng ibang tao.
Muli siyang lumabas kasama ang kanyang mga kaibigan. Naglaan siya ng oras sa pamilya at ipinagpatuloy ang mga pangarap na matagal niyang isinantabi.
Isang hapon, habang umiinom ng kape sa parehong karinderya, napangiti siya nang maalala ang kanyang nakaraan.
Dati, doon siya umiiyak dahil pakiramdam niya ay hindi siya sapat.
Ngayon, tahimik siyang nakaupo, payapa at masaya.
At sa unang pagkakataon matapos ang mahabang panahon, nasabi niya sa sarili:
“Hindi pala kailangang may ibang taong pumili sa akin para maramdaman kong mahalaga ako. Kailangan ko ring matutunang piliin ang sarili ko.”
MGA ARAL SA BUHAY
1. Ang pagmamahal ay dapat may kasamang respeto. Hindi sapat ang pagsasabi ng “mahal kita” kung paulit-ulit namang binabalewala ang nararamdaman ng iyong kapareha.
2. Hindi dapat isang tao lamang ang lumalaban para sa relasyon. Ang magandang samahan ay nabubuo sa pagsisikap, pag-unawa, at pagtutulungan ng dalawang taong nagmamahalan.
3. Mahalaga ang komunikasyon, ngunit kailangan din ng pagbabago. Walang saysay ang paulit-ulit na pangako kung hindi ito sinusundan ng konkretong pagkilos.
4. Hindi pagiging makasarili ang pagtatakda ng hangganan. May karapatan kang pangalagaan ang iyong emosyon, oras, dignidad, at kapayapaan.
5. Hindi lahat ng relasyong natatapos ay isang kabiguan. Minsan, ang pagbitaw ay nagiging simula ng paghilom, personal na paglago, at mas malalim na pagkilala sa sarili.
6. Huwag kalimutang mahalin ang sarili habang nagmamahal ng iba. Hindi mo kailangang isakripisyo ang buong pagkatao mo upang mapatunayan ang iyong pagmamahal.
7. Karapat-dapat kang pahalagahan. Ang tunay na pagmamahal ay hindi kailangang perpekto, ngunit dapat may malasakit, katapatan, respeto, at kusang pagsisikap mula sa magkabilang panig.
TANDAAN: Hindi mo kailangang magmakaawa para lamang tratuhin nang may dignidad. Kung mahal mo ang isang tao, mahalagang ipaglaban ang relasyon kung pareho kayong handang magbago. Ngunit kung ikaw na lamang ang patuloy na nasasaktan at nagsisikap, hindi masamang piliin ang sarili mong kapayapaan.
Dahil ang isang taong tunay na nagpapahalaga sa iyo ay hindi lamang nagsasabing mahal ka niya. Ipinapakita rin niya ito sa paraan ng kanyang pakikitungo sa iyo.
