Naranasan mo na bang maliitin ng ibang tao kahit wala ka namang ginagawang masama? Iyong tipong ginagawa mo naman ang lahat para maging mabuting kaibigan, katrabaho, o kapamilya, pero parang hindi pa rin sapat ang mga ginagawa mo para respetuhin ka nila?
Minsan, kahit gaano ka kabait, may mga taong hahanap at hahanap pa rin ng dahilan para maliitin ka. May mga taong mahilig manghusga, mang-insulto, at iparamdam sa iyo na wala kang halaga. Mas masakit pa kapag ang gumagawa nito ay ang mga taong pinagkakatiwalaan at minamahal mo.
Pero alam mo ba na may mga pagkakataong ang sarili nating mga nakasanayan ang nagiging dahilan kung bakit nahihirapan tayong ipagtanggol ang ating dignidad?
Hindi ibig sabihin na kasalanan mo kapag hindi ka nirerespeto. Ang kawalan ng respeto ay pananagutan ng taong gumagawa nito. Gayunpaman, may mga bagay kang maaaring baguhin upang maprotektahan ang sarili mo at maipakita na hindi ka basta-basta maaaring tratuhin nang masama.
Narito ang pitong bagay na dapat mong itigil kung ayaw mong patuloy na maliitin ng ibang tao.
1. ITIGIL ANG SOBRANG PAGPAPAKUMBABA HANGGANG SA NAWAWALA NA ANG IYONG RESPETO SA SARILI
Maganda ang pagiging mapagpakumbaba. Isa itong katangiang nagpapakita na hindi ka mayabang at marunong kang rumespeto sa kapwa.
Pero may malaking pagkakaiba ang pagiging mapagpakumbaba sa pagpapahintulot na yurakan ang iyong dignidad.
Halimbawa, kapag palagi kang sinisigawan, iniinsulto, o pinapahiya sa harap ng maraming tao, hindi mo kailangang manahimik sa lahat ng pagkakataon para lamang masabing mabait ka.
May karapatan kang magsalita at ipahayag na hindi tama ang ginagawa nila.
Hindi mo kailangang makipagsigawan o makipag-away. Minsan, sapat nang sabihin nang mahinahon ngunit matatag na hindi ka komportable sa kanilang pananalita.
Tandaan, ang tunay na pagpapakumbaba ay hindi nangangahulugang kailangan mong tanggapin ang pang-aabuso.
Maaari kang maging mabuting tao habang ipinagtatanggol ang iyong sarili.
2. ITIGIL ANG PALAGING PAGHINGI NG APROBAL NG IBANG TAO
Isa sa mga dahilan kung bakit nawawala ang ating kumpiyansa ay ang labis na pag-aalala sa sasabihin ng ibang tao.
Bago ka magdesisyon, iniisip mo muna kung magugustuhan ba nila. Bago ka gumawa ng isang bagay, natatakot ka na baka pagtawanan ka. Minsan, kahit alam mong tama ang iyong ginagawa, nagdadalawang-isip ka dahil baka may pumuna.
Pero hanggang kailan mo hahayaang ang opinyon ng iba ang magdikta sa iyong buhay?
Hindi lahat ng tao ay matutuwa sa iyong mga desisyon. Kahit gaano ka pa kabuti, may mga taong hindi sasang-ayon sa iyo.
Makinig sa makabuluhang payo, pero huwag mong gawing sukatan ng iyong pagkatao ang opinyon ng lahat.
Hindi mo kailangang patunayan ang iyong halaga sa bawat taong nakakasalamuha mo.
Ang taong may respeto sa sarili ay marunong makinig sa iba, pero kaya pa ring magdesisyon para sa sarili.
3. ITIGIL ANG PAGPAPAHINTULOT NA GAWIN KANG KATATAWANAN
May mga biro na nakakatawa at nakapagpapasaya. Pero mayroon ding mga biro na nakakasakit at nakakasira ng dignidad.
Halimbawa, palagi kang tinutukso tungkol sa iyong hitsura, trabaho, estado sa buhay, o kakayahan.
Sa una, nakikitawa ka na lamang para hindi masabing pikon. Pero habang tumatagal, nagiging paulit-ulit ang kanilang pang-iinsulto.
Kapag sinabi mong nasasaktan ka, sasabihin pa nilang, “Biro lang naman! Ang sensitive mo!”
Tandaan na hindi lahat ng sinasabing biro ay dapat mong tanggapin.
Kung paulit-ulit kang nasasaktan sa kanilang mga salita, may karapatan kang sabihin na ayaw mo ng ganoong klase ng pagpapatawa.
Hindi ka mahina dahil nasasaktan ka. Hindi ka rin masamang kaibigan dahil nagpapahayag ka ng iyong nararamdaman.
Ang tunay na kaibigan ay marunong tumawa kasama ka, hindi iyong ginagawang katatawanan ang iyong pagkatao.
4. ITIGIL ANG PALAGING PAGSASABI NG OO KAHIT LABAG NA SA IYONG KALOOBAN
Ikaw ba iyong taong mahirap tumanggi?
Kapag may nangungutang, nagpapahiram ka kahit kapos ka rin. Kapag may nagpapagawa ng trabaho, pumapayag ka kahit pagod na pagod ka na.
Kapag may humihingi ng pabor, inuuna mo sila kahit napapabayaan mo na ang sarili mong pangangailangan.
Maganda ang pagiging matulungin, pero hindi ibig sabihin na kailangan mong ibigay ang lahat hanggang sa wala nang matira para sa sarili mo.
May mga taong maaaring masanay sa iyong walang-hanggang pagbibigay. Kapag minsan kang tumanggi, maaari ka pa nilang sabihang madamot.
Pero tandaan, hindi mo obligasyong pasayahin ang lahat.
Matutong magsabi ng “Hindi muna ako puwede” o “Pasensya na, may kailangan din akong unahin.”
Hindi mo kailangang magbigay ng mahabang paliwanag sa bawat pagtanggi.
Ang pagtatakda ng limitasyon ay hindi pagiging makasarili. Isa itong paraan ng paggalang sa iyong oras, lakas, at sarili.
5. ITIGIL ANG LABIS NA PAGPAPALIWANAG SA MGA TAONG AYAW NAMANG UMINTINDI
May mga pagkakataong kahit gaano ka kahabang magpaliwanag, hindi pa rin makikinig ang ibang tao.
Kapag may maling paratang sa iyo, gusto mong ipagtanggol ang sarili mo. Kapag may kumukuwestiyon sa iyong kakayahan, gusto mong patunayan na mali sila.
Normal lamang ang ganitong pakiramdam.
Pero hindi lahat ng pagtatalo ay kailangan mong patulan. Hindi lahat ng maling opinyon ay nangangailangan ng mahabang paliwanag.
May mga taong handang makinig at umunawa. Mayroon din namang mas gustong manalo sa argumento kaysa malaman ang katotohanan.
Kung maayos mo nang naipaliwanag ang iyong panig at patuloy ka pa ring iniinsulto, maaari mong tapusin ang usapan.
Hindi nangangahulugang talo ka kapag pinili mong manahimik.
May mga pagkakataong mas mahalaga ang iyong kapayapaan kaysa ang pagpapatunay na tama ka.
Gayunpaman, kung ang paratang ay nakaaapekto sa iyong trabaho, reputasyon, o karapatan, mahalagang itama ang maling impormasyon sa angkop na paraan.
6. ITIGIL ANG PALAGING PAGMAMALIIT SA IYONG SARILI
Minsan, tayo mismo ang unang nagsasabi ng masasakit na salita tungkol sa ating pagkatao.
“Mahina lang naman ako.”
“Hindi naman ako magaling.”
“Wala naman akong mararating sa buhay.”
Marahil sinasabi mo ang mga ito bilang biro o dahil ayaw mong magmukhang mayabang.
Pero kapag palagi mong inuulit ang ganitong pananalita, maaari itong makaapekto sa iyong kumpiyansa.
Hindi mo kailangang ipagmalaki ang lahat ng iyong nagagawa. Pero hindi mo rin kailangang balewalain ang iyong mga kakayahan.
Kung may nagawa kang mabuti, tanggapin ang papuri. Kung mayroon kang natutunan, kilalanin ang iyong pag-unlad.
Kung nagkamali ka, huwag mong agad husgahan ang buong pagkatao mo.
Sabihin mong, “May kailangan pa akong matutunan,” sa halip na, “Wala talaga akong silbi.”
Hindi kailangang maging perpekto ka para maging karapat-dapat sa respeto.
Magsimula kang magsalita tungkol sa iyong sarili nang may paggalang.
7. ITIGIL ANG PANANATILI SA MGA TAONG PAULIT-ULIT KANG HINAHATAK PABABA
Hindi lahat ng taong matagal mo nang kilala ay dapat manatiling malapit sa iyong buhay.
May mga kaibigang masaya lamang kapag sila ang nakaaangat. May mga taong imbes na suportahan ang iyong pangarap, pinagtatawanan pa ang iyong pagsisikap.
Kapag may magandang nangyari sa iyo, minamaliit nila ang iyong tagumpay. Kapag nagkamali ka, paulit-ulit nilang ipinapaalala ang iyong pagkukulang.
Mahirap lumayo, lalo na kung matagal na kayong magkakilala o kapamilya mo sila.
Pero hindi nasusukat ang tunay na samahan sa haba ng panahon.
Mahalagang tingnan kung paano ka nila tratuhin at kung handa silang baguhin ang nakasasakit nilang pag-uugali kapag kinausap mo sila.
Kung walang pagbabago at patuloy kang nasasaktan, maaaring kailangan mong magtakda ng mas malinaw na hangganan o bawasan ang pakikisalamuha.
Hindi mo kailangang kamuhian ang isang tao para piliing lumayo.
Minsan, ang paglayo sa maling samahan ay simula ng pagbabalik ng respeto mo sa iyong sarili.
ISANG MAIKLING KUWENTO: ANG EMPLEYADONG NATUTONG IPAGTANGGOL ANG SARILI
“Hoy, Mario! Ikaw na naman ang maglilinis ng kalat namin. Tutal, wala ka namang ibang silbi rito!”
Nagtawanan ang ilang empleyado sa loob ng opisina.
Tahimik na kinuha ni Mario ang mga basong naiwan sa mesa. Kahit masakit ang narinig, pinili na lamang niyang ngumiti.
Tatlong taon nang nagtatrabaho si Mario bilang office assistant. Masipag siya, maaga kung pumasok, at bihirang magreklamo.
Kapag may kailangang mag-overtime, siya ang unang tinatawag. Kapag may trabahong ayaw gawin ng iba, siya ang laging inuutusan.
Hindi naman lahat ng iyon ay bahagi ng kanyang tungkulin, pero palagi siyang pumapayag.
Lumaki si Mario sa mahirap na pamilya. Bata pa lamang siya, itinuro na ng kanyang ina na mahalagang maging mabait at mapagpasensya.
“Anak, huwag kang makikipag-away. Mas mabuting manahimik kaysa lumaki ang gulo,” madalas sabihin ng kanyang ina.
Kaya kahit nasasaktan, nagtitiis siya.
Isang hapon, habang kumakain siya ng baong kanin at pritong galunggong, nilapitan siya ng katrabahong si Dennis.
“Mario, ikaw na gumawa ng report ko. May lakad kasi ako mamaya.”
“Pero Dennis, marami pa akong kailangang tapusin.”
“Ano ba naman iyan? Akala ko ba matulungin ka? Ang arte mo naman!”
Napayuko si Mario.
Sa huli, ginawa pa rin niya ang report.
Dahil doon, gabi na siya nakauwi. Pagdating sa bahay, nadatnan niya ang kanyang anak na natutulog na sa lumang sofa, hawak ang isang drawing.
Nakasulat sa papel, “Papa, sana makauwi ka nang maaga bukas. Miss na kita.”
Napaupo si Mario.
Habang nakatingin sa larawan, unti-unting tumulo ang kanyang luha.
Doon niya naisip kung gaano karaming oras ang naibibigay niya sa mga taong hindi marunong magpahalaga sa kanya, habang ang sariling pamilya niya ang naghihintay.
Kinabukasan, muling lumapit si Dennis.
“Mario, ikaw muna gumawa ng trabaho ko.”
Huminga nang malalim si Mario.
“Pasensya na, Dennis. May sarili akong trabaho. Hindi ko na puwedeng akuin ang responsibilidad mo.”
Nagulat si Dennis.
“Wow! Marunong ka na palang sumagot ngayon!”
Pero sa pagkakataong iyon, hindi na yumuko si Mario.
“Hindi ako nakikipag-away. Gusto ko lang na respetuhin mo rin ang oras at trabaho ko.”
Tumahimik si Dennis.
Hindi agad nagbago ang lahat. May mga katrabaho pa ring nagbiro at nagreklamo sa kanyang pagtanggi.
Pero unti-unting natutunan ni Mario na magsalita kapag may hindi tama. Kinausap din niya ang kanilang supervisor upang malinaw na maipaliwanag ang kanyang mga tungkulin.
Hindi na niya kailangang akuin ang lahat ng trabaho para lamang tanggapin siya ng ibang tao.
Pagkaraan ng ilang linggo, mas maaga na siyang nakakauwi.
Isang gabi, habang tinutulungan niya ang kanyang anak sa takdang-aralin, bigla itong yumakap sa kanya.
“Papa, ang saya ko kasi lagi na kitang nakakasama.”
Napangiti si Mario.
Noon niya lubos na naunawaan na hindi kailangang ubusin ang sarili para lamang makuha ang respeto ng iba.
At higit sa lahat, ang pagiging mabait ay hindi nangangahulugang kailangan mong hayaang maliitin ka.
MGA ARAL SA BUHAY
1. Ang respeto sa sarili ay nagsisimula sa pagtatakda ng limitasyon. Hindi mo kailangang tanggapin ang lahat ng ginagawa sa iyo para lamang masabing mabait ka.
2. Hindi lahat ng tao ay kailangang mapasaya mo. May karapatan kang tumanggi, magpahinga, at unahin ang mahahalagang responsibilidad.
3. Ang pagiging tahimik ay hindi palaging solusyon. May mga pagkakataong kailangan mong magsalita upang ipagtanggol ang iyong dignidad.
4. Hindi nasusukat ang iyong halaga sa opinyon ng ibang tao. May kakayahan at dignidad ka kahit may mga taong hindi nakakakita nito.
5. Piliin ang mga taong marunong rumespeto sa iyo. Ang magandang samahan ay may pagkakaunawaan, malasakit, at paggalang sa hangganan ng bawat isa.
6. Maaari kang maging mabait nang hindi nagpapagamit. Ang pagtulong ay mas makabuluhan kapag ginagawa nang bukal sa loob at hindi dahil sa takot na tanggihan ka.
7. Huwag mong maliitin ang iyong sarili para lamang tanggapin ka ng iba. Karapat-dapat kang tratuhin nang may dignidad, anuman ang iyong trabaho, estado sa buhay, o pinagdaanan.
Sa huli, tandaan mo ito: Hindi mo kontrolado kung paano ka huhusgahan ng ibang tao, pero may magagawa ka upang maprotektahan ang iyong dignidad at kapayapaan.
Hindi mo kailangang maging mayaman, makapangyarihan, o sikat para maging karapat-dapat sa respeto.
Minsan, ang pinakamahalagang pagbabagong magagawa mo ay ang matutong sabihin sa sarili mo:
“Mabait akong tao, pero hindi ibig sabihin na maaari mo akong apihin. Marunong akong umintindi, pero marunong din akong magtakda ng hangganan. At higit sa lahat, hindi ko kailangang maliitin ang sarili ko para lamang matanggap mo ako.”
