May mga taong akala nila simpleng “napagod lang” kaya sumakit ang paa. O kaya “nabanat lang” kaya namaga ang daliri. Pero kung naranasan mo na yung biglang paggising na parang may apoy sa hinlalaki ng paa—yung masakit kahit kumot lang ang dumampi—alam mo na hindi ‘yun basta-basta.

Madalas, ang pinagdududahan diyan ay mataas na uric acid at ang mas kilalang resulta nito: gout. Hindi ito “arte.” Hindi ito simpleng “rayuma lang.” Kapag umatake, pwedeng mapaupo ka sa sakit, pwedeng hindi ka makalakad, at pwedeng bumalik-balik kung hindi maaagapan.

At ang nakakainis? Minsan ang mga pagkain na akala mong normal lang—o “reward ko ‘to”—siya pala yung nagpapasabog ng atake.

Hindi ko sasabihin na bawal na lahat at puro tubig ka na lang habang buhay. Ang goal ay maunawaan kung ano ang mga pagkaing mas madalas mag-trigger, para makapag-adjust ka nang matalino.

At para mas tumatak, kwento muna tayo.

Isang Kwento: Si Kuya Arman at ang “Biglang Atake”

Si Kuya Arman, 45, supervisor sa warehouse. Sanay sa buhat, sanay sa overtime, sanay sa “bisyo” na pulutan kapag weekend. Hindi siya yung tipong maarte sa pagkain. “Kain lang, trabaho lang,” motto niya.

Isang Linggo ng gabi, nag-inuman sila ng barkada. May ihaw-ihaw, may sisig, may chicharon, may atay, tapos malamig na beer. Masaya. Tawanan. Kwentuhan. Sa isip niya, “Deserve ko ‘to.”

Kinabukasan ng umaga, paggising niya—BOOM.

Yung hinlalaki ng paa niya, namaga. Mainit. Pula. Masakit na parang tinutusok-tusok. Kahit pag-apak sa sahig, parang may pako. Kahit kumot, masakit.

“Baka nabanat lang,” sabi niya.

Pero nung tumayo siya, napamura siya sa sakit. Nagsimula na ring mamaga yung bandang paa. Hindi siya makalakad nang maayos. Hanggang sa napilitan siyang magpatingin.

Ang sabi ng doktor: posibleng gout flare. Kailangan ng evaluation, blood tests, at mas maingat na pagkain at lifestyle. At dito nagsimulang magtanong si Kuya Arman:
“Doc, ano ba yung kinakain ko na nagpapalala?”

At doon niya natutunan: may mga pagkain na mataas sa purines (na nagiging uric acid sa katawan), at may iba naman na nakakapigil sa paglabas ng uric acid—lalo na kapag may alak at sugar.

---

Ano ba ang Uric Acid at Bakit Namamaga ang Paa at Daliri?

Ang uric acid ay byproduct kapag binabasag ng katawan ang purines (natural na substance na nasa katawan at nasa ilang pagkain). Normally, ang uric acid ay nilalabas ng kidneys sa ihi.

Pero kapag:

• sobra ang nagagawa (too much purines / metabolism), o
• mahina ang paglabas (kidney issues, dehydration, genetics, meds, etc.)

…tumataas ang uric acid sa dugo. Kapag sobrang taas, pwedeng mag-form ng crystals na naiipon sa joints—madalas sa hinlalaki sa paa, paa, bukung-bukong, tuhod, daliri, o pulso. Kapag nag-react ang katawan, nagkakaroon ng matinding pamamaga at sakit—ito ang gout attack.

Important reminder: Hindi lahat ng sakit sa paa ay uric acid. Pwedeng arthritis, injury, infection, nerve issues, at iba pa. Kaya kung paulit-ulit, magpa-check.

✅ 5 Pagkaing Madalas Sanhi ng Gout Attack at Namamagang Paa/Daliri

1) Lamang-loob (Atay, Balunbalunan, Isaw, Bituka, Utak, etc.)

Ito ang classic. Maraming Pinoy ang mahilig sa atay, bopis, isaw, at kung anu-ano pa sa street food. Masarap, oo. Pero sa uric acid, ito ang isa sa pinaka-common na trigger.

Bakit masama sa uric acid?

• Mataas ito sa purines
• Kapag sobrang dami, mas tumataas ang uric acid levels

Real talk:
Hindi ibig sabihin bawal forever para sa lahat. Pero kung may history ka ng gout, mataas uric acid, o mabilis ka umatake, ito yung unang binabawasan o iniiwasan.

Practical tip:
Kung gusto mo ng “malasa,” piliin ang lean meat o fish na mas manageable at kontrol ang portion, kaysa organ meats.

2) Certain Seafood (Sardinas, Anchovies/Dilis, Tahong, Talaba, Hipon—lalo na madami)

Hindi lahat ng isda ay pare-pareho, pero may ilang seafood na kilala sa mas mataas na purines.

Bakit tricky?
Kasi ang seafood, healthy para sa iba (omega-3 etc.), pero sa gout-prone na tao, pwedeng maging trigger lalo kung:

• sobra ang dami
• sunod-sunod na araw
• may kasamang alak at maalat na sawsawan

Tip sa seniors/at-risk:
Kung mahilig ka sa seafood, pwedeng:

• kontrol sa serving
• iwas sa “feast mode” (yung unli hipon, unli tahong)
• mas maraming gulay at tubig sa meal

At kung alam mong trigger sa’yo ang sardinas o tahong, listen to your body.

3) Pulutan Combo: Alak (Beer lalo na) + Maalat/Mataba

Okay, technically “alak” siya, pero hindi natin pwedeng hindi isama dahil ito ang madalas kasama ng trigger foods.

Bakit beer ang notorious?

• May compounds na pwedeng magpataas ng uric acid
• Nakaka-dehydrate
• Pinapahirapan ang kidneys na ilabas ang uric acid
• Tapos kadalasan may kasamang pulutan na mataas din sa purines (sisig, chicharon, isaw, etc.)

Resulta:
Double or triple whammy.

Tip:
Kung iinom, mas okay ang moderation at mas maraming tubig. Pero kung gout-prone ka, malaking tulong ang pag-iwas—lalo na sa beer—depende sa payo ng doktor.

---

4) Processed Meats (Hotdog, Ham, Bacon, Longganisa, Tapa, Corned Beef)

Ito yung mga pagkain na akala mo “quick lang naman.” Madalas pang-breakfast, pang-baon, pang-mabilisang ulam.

Bakit masama?

• Hindi lang purines ang issue; may high sodium at preservatives
• Pwedeng mag-contribute sa inflammation at dehydration
• Kapag maalat, mas kailangan ng tubig at mas nahihirapan ang katawan mag-balance

At kung gout + high blood ka pa, doble ingat.

Tip:
Palitan ng:

• fresh chicken/fish
• tofu/beans (pero note: may purines din ang ilang plant foods, pero kadalasan mas manageable; iba-iba per person)
• itlog (in moderation)

5) Matatamis na Inumin at Desserts (Softdrinks, Milk Tea, Juice Drinks, Cakes)

Eto yung madalas hindi napapansin. Akala ng iba purines lang ang kalaban, pero malaking factor din ang sugar, lalo na yung fructose sa sweet drinks.

Bakit delikado?

• Ang sobrang sugar/fructose ay pwedeng magpataas ng uric acid production
• Nakaka-trigger ng inflammation
• Nakakadagdag pa sa timbang, at ang excess weight ay risk factor sa gout

Tip:

• Tubig is king
• Unsweetened tea (kung okay sayo)
• Black coffee (kung kaya, no sugar)
• Kung gusto ng matamis, kontrol sa portion at hindi araw-araw

---

🧠 “Eh Bakit Sa Paa at Daliri Madalas?”

Kasi mas malamig ang peripheral joints (tulad ng hinlalaki sa paa) at mas madaling mag-crystallize doon ang uric acid. Kaya classic ang big toe pain. Pero pwede rin sa ibang joints.

✅ Mga Practical Tips Para Iwas Atake (Hindi Nakaka-stress Sundan)

1) Hydration: Tubig, Tubig, Tubig

Kasi kidneys ang tagalabas ng uric acid. Kapag dehydrated ka, mas hirap silang magtrabaho.

Simple rule:
Kung hindi bawal sa’yo ang maraming fluids (depende sa kidney/heart condition), uminom ng tubig regularly.

2) Control Portion, Wag Biglaan

Minsan hindi mo kailangan i-cut off lahat. Pero kailangan ng control. Ang madalas mag-trigger ay:

• binge eating
• biglaang dami ng purine-rich foods
• sabay-sabay na triggers (seafood + beer + puyat)

3) Observe Your Personal Triggers

May taong kaya ang konting tahong, may taong isang sardinas pa lang umatake na. Kanya-kanya. Maganda mag-note:

• Ano kinain mo 24–48 hours bago umatake?
• May alak ba? Puyat? Stress?

4) Weight Management at Light Movement

Hindi kailangan extreme. Kahit walking. Kasi ang weight at metabolic health may epekto sa uric acid.

5) Follow Doctor’s Advice at Gamot

Kung niresetahan ka ng meds para sa uric acid o para sa flare, sundin. Ang pagkain ay support, hindi kapalit ng treatment.

Balik Kay Kuya Arman: Paano Siya Natuto?

Matapos ang unang atake, nagbago si Kuya Arman hindi dahil natakot lang—kundi dahil ayaw na niyang maranasan ulit yung sakit na parang napuputol ang paa.

Ginawa niya:

• Bawas beer, lalo na kapag may pulutan
• Iniiwasan ang atay at isaw (kahit favorite)
• Kapag seafood, hindi na “unli”
• Tinanggal ang softdrinks, tubig na lang o unsweetened
• Mas maraming gulay at prutas (kontrol sa matatamis)
• Naglalakad-lakad tuwing hapon

After a few months, mas bihira ang pananakit. Mas kilala na niya katawan niya. At ang pinaka-malaki: natuto siyang pumili.

Sabi niya sa sarili: “Hindi ko kailangan alisin lahat. Kailangan ko lang itigil yung mga bagay na paulit-ulit akong pinapahiga sa sakit.”

⚠️ Kailan Dapat Magpatingin Agad?

Kung may namamagang paa/daliri na:

• sobrang init at pula
• may lagnat
• sobrang sakit na hindi kaya
• may sugat o hinalang infection
• paulit-ulit na attack
• may kidney disease o diabetes

Huwag i-self medicate nang basta-basta. Magpa-check.

---

Panghuling Mensahe

Ang uric acid at gout ay hindi lang “dahil sa pagkain.” Pero malaking parte ang pagkain at lifestyle. Kung alam mo na yung triggers mo, mas may kontrol ka.

Hindi mo kailangang mabuhay sa takot. Kailangan mo lang mabuhay sa awareness.

At kung may mahal ka sa buhay na mahilig sa pulutan, laman-loob, seafood feast, at softdrinks—tapos biglang namamaga ang paa—baka ito na yung sign para mag-ingat at magpa-check.

✅ Kung nakatulong ang post na ito, paki-share naman sa pamilya at mga kaibigan mo. Baka may isa sa kanila na tahimik na nagtitiis sa sakit ng “uric acid,” at kailangan lang pala ng tamang kaalaman at pag-iingat. I-share mo na!