Naranasan mo na bang magpautang sa isang kaibigan o kamag-anak na noong nanghihiram ay napakabait, pero noong oras na ng bayaran ay biglang hindi mo na makontak? O kaya naman, ikaw pa ang napasama dahil lamang sa paniningil ng perang pinaghirapan mo?
Isa ito sa mga karaniwang karanasan ng maraming Pilipino. Dahil likas tayong matulungin, madalas ay hindi natin matiis ang mga taong lumalapit sa atin para humingi ng tulong, lalo na kapag kaibigan o kapamilya ang nangangailangan.
Minsan, kahit ang perang ipapahiram natin ay nakalaan na para sa sariling gastusin, ibinibigay pa rin natin dahil sa awa at tiwala. Iniisip natin na dahil malapit sa atin ang nanghihiram, siguradong tutuparin niya ang kanyang pangako.
Ngunit hindi palaging ganoon ang nangyayari.
May mga pagkakataong ang simpleng pagpapautang ay nagiging dahilan ng samaan ng loob, pagkasira ng pagkakaibigan, at maging ng pagkakawatak-watak ng pamilya.
Kaya bago ka muling magpahiram ng pera, mahalagang maunawaan mo ang limang aral na ito. Hindi para turuan kang maging madamot, kundi para matuto kang tumulong nang hindi napapabayaan ang sarili mong pangangailangan.
1. HUWAG MAGPAUTANG NG PERANG HINDI MO KAYANG MAWALA
Isa sa pinakamahalagang aral sa pagpapautang ay ang pagkilala sa sarili mong kakayahang pinansyal.
Hindi dahil mayroon kang pera sa bulsa o bangko ay nangangahulugang maaari mo na itong ipahiram.
Tandaan, may mga gastusin kang kailangang unahin tulad ng pagkain, kuryente, tubig, upa sa bahay, edukasyon ng mga anak, at iba pang pangangailangan ng pamilya.
Halimbawa, mayroon kang limang libong pisong nakalaan para sa pambayad ng kuryente at pambili ng pagkain. Biglang lumapit ang isang kaibigan at nanghiram ng tatlong libong piso dahil may emergency raw siya.
Dahil naaawa ka, ipinahiram mo ang pera kahit alam mong kakailanganin mo rin iyon sa susunod na linggo.
Ngunit pagdating ng araw ng bayaran, hindi siya nakapagbayad. Dahil dito, ikaw naman ang napilitang mangutang sa iba para matustusan ang sarili mong pangangailangan.
Dito natin matututuhan na hindi lahat ng pagtulong ay kailangang may kasamang pagsasakripisyo ng sariling seguridad.
Ang tunay na pagtulong ay hindi dapat maging dahilan para ikaw naman ang malubog sa problema.
Kung nais mong tumulong, magpahiram lamang ng halagang hindi makaaapekto sa mahahalagang gastusin mo kahit maantala ang pagbabayad.
2. HINDI LAHAT NG KAIBIGAN AT KAMAG-ANAK AY RESPONSABLENG MANGUTANG
Masakit mang tanggapin, hindi lahat ng taong malapit sa atin ay marunong tumupad sa usapang pinansyal.
May mga taong napakahusay mangako ngunit hirap panindigan ang kanilang mga sinasabi.
Kapag nanghihiram, sasabihin nilang, “Sa katapusan, babayaran agad kita. Pangako, hindi ka mahihirapang maningil.”
Ngunit pagdating ng katapusan, may panibagong dahilan na naman.
Minsan, sasabihin nilang kulang ang kanilang sahod. Sa susunod, may biglang gastusin. Hanggang sa lumipas ang ilang buwan at hindi na nila binabanggit ang kanilang pagkakautang.
May ilan ding nagagalit kapag sinisingil, na para bang kasalanan pa ng nagpautang ang paghingi ng perang dapat nang bayaran.
Gayunpaman, hindi lahat ng hindi nakakabayad sa oras ay sinasadyang umiwas. May mga taong tunay na nakararanas ng matinding problemang pinansyal.
Kaya mahalagang tingnan ang kanilang pagiging responsable, katapatan, at pagsisikap na makipag-usap.
Ang taong may mabuting intensyon ay kadalasang kusang nagpapaliwanag kapag hindi makabayad sa napagkasunduang petsa.
Tandaan, ang pagiging magkaibigan o magkamag-anak ay hindi awtomatikong garantiya ng pagiging responsable sa pera.
3. MATUTONG TUMANGGI NANG WALANG NARARAMDAMANG PAGKAKASALA
Maraming Pilipino ang nahihirapang tumanggi kapag may nanghihiram, lalo na kung kamag-anak.
Minsan, natatakot tayong masabihang madamot, mayabang, o walang pakisama.
May mga pagkakataong makakarinig ka pa ng mga salitang, “Buti ka pa, may magandang trabaho. Hindi mo man lang matulungan ang sarili mong pamilya.”
Dahil dito, napipilitan tayong magpahiram kahit labag sa ating kalooban.
Ngunit mahalagang maunawaan na ang pagtanggi ay hindi palaging nangangahulugan ng kawalan ng malasakit.
May karapatan kang unahin ang iyong pamilya, mga bayarin, ipon, at kinabukasan.
Maaari kang magsabi nang maayos, “Pasensya na, may nakalaan na kasi ang pera ko para sa mga gastusin namin. Hindi talaga ako makakapagpahiram ngayon.”
Hindi mo kailangang gumawa ng kasinungalingan o magbigay ng napakahabang paliwanag.
Kung tunay kang mahalaga sa isang tao, dapat niyang maunawaan na mayroon ka ring sariling responsibilidad.
Maaari ka ring tumulong sa ibang paraan, tulad ng pagbibigay ng pagkain, paghahanap ng mapagkakakitaan, o pagbibigay ng payo.
Hindi nasusukat ang kabutihan ng isang tao sa dami ng perang kaya niyang ipahiram.
4. MAGKAROON NG MALINAW NA USAPAN BAGO MAGPAUTANG
Isa sa mga dahilan kung bakit nagkakaroon ng hindi pagkakaunawaan sa utang ay ang kawalan ng malinaw na kasunduan.
Madalas, dahil kaibigan o kapamilya ang nanghihiram, hindi na natin tinatanong kung kailan at paano babayaran ang pera.
Sapat na sa atin ang salitang, “Babayaran din kita kapag mayroon na.”
Ngunit ang ganitong kasunduan ay maaaring pagmulan ng problema.
Para maiwasan ito, mahalagang malinaw ang halagang hiniram, petsa ng pagbabayad, at paraan ng paghulog kung hindi kayang bayaran nang buo.
Mas mabuti ring magkaroon ng simpleng nakasulat na kasunduan o mensaheng nagpapatunay sa napag-usapan.
Hindi ito nangangahulugang wala kang tiwala sa taong nanghihiram. Isa lamang itong paraan para maprotektahan ang inyong dalawa laban sa hindi pagkakaintindihan.
Halimbawa, kung nanghiram ang pinsan mo ng limang libong piso, maaari ninyong pag-usapan na magbabayad siya ng isang libong piso kada buwan sa loob ng limang buwan.
Sa ganitong paraan, pareho ninyong alam ang inyong responsibilidad.
At kung sakaling magkaroon siya ng problema sa pagbabayad, mas madaling pag-usapan ang bagong iskedyul.
Ang malinaw na kasunduan ay hindi pagsira sa tiwala, kundi paraan para mapangalagaan ito.
5. HUWAG HAYAANG MASIRA ANG IYONG KAPAYAPAAN DAHIL SA UTANG NG IBANG TAO
May mga taong matapos magpautang ay araw-araw nang nag-aalala kung maibabalik pa ba ang kanilang pera.
Hindi makatulog, palaging nag-iisip, at kung minsan ay nagkakaroon pa ng alitan sa sariling pamilya.
Mas masakit kapag nakikita mong nakakapagbakasyon, nakakabili ng mamahaling gamit, o nakakapagdiwang ang taong may utang sa iyo, ngunit hindi man lamang gumagawa ng paraan para makapagbayad.
Natural lamang na makaramdam ng pagkadismaya sa ganitong sitwasyon.
Ngunit mahalagang huwag hayaang tuluyang maubos ang iyong kapayapaan dahil sa irresponsableng paghawak ng ibang tao sa pera.
Kung may utang sa iyo, maaari kang maningil nang maayos at magtakda ng makatwirang iskedyul ng pagbabayad.
Kung patuloy siyang umiiwas, maaari mong pag-isipan ang angkop na hakbang upang mabawi ang iyong pera.
Higit sa lahat, matuto mula sa karanasan.
Hindi mo kailangang paulit-ulit na magpautang sa taong hindi tumutupad sa kanyang obligasyon.
Maaari kang magpatawad nang hindi kinakailangang magbigay muli ng parehong pagkakataon.
Ang pagpapatawad ay para sa kapayapaan ng iyong puso, ngunit ang pagtatakda ng hangganan ay para sa proteksyon ng iyong sarili.
ISANG MAIKLING KUWENTO: ANG LIMANG LIBONG PISONG SUMIRA SA PAGKAKAIBIGAN
“Pre, limang libo lang. Pangako, sa susunod na sahod, babayaran agad kita.”
Iyan ang sinabi ni Marco sa kanyang matalik na kaibigang si Daniel.
Mahigit labinlimang taon na silang magkaibigan. Magkaklase sila noong high school, magkasamang naghahanap ng trabaho, at halos magkapatid na ang kanilang turingan.
Kaya nang lumapit si Marco para mangutang, hindi na nagdalawang-isip si Daniel.
Kahit ang pera ay bahagi ng kanyang ipon para sa matrikula ng anak, ipinahiram niya ito.
“Pre, siguraduhin mo lang ha. Kailangan ko rin kasi iyan sa susunod na buwan,” paalala ni Daniel.
“Oo naman! Kilala mo ako. Hindi kita tatakbuhan,” sagot ni Marco.
Lumipas ang dalawang linggo.
Dumating ang araw ng kanilang napagkasunduang bayaran, ngunit walang mensahe mula kay Marco.
Nagpasya si Daniel na maghintay pa ng ilang araw.
Pagkatapos ng isang linggo, nagpadala siya ng mensahe.
“Pre, kumusta? Baka puwede mo nang maibalik iyong hiniram mo. Kailangan ko na kasi.”
Nabasa ni Marco ang mensahe ngunit hindi sumagot.
Makalipas ang ilang oras, nag-reply ito.
“Pasensya na, pre. Wala pa talaga akong pera. Sa susunod na lang.”
Naunawaan naman ni Daniel ang sitwasyon.
Ngunit lumipas ang isang buwan, pagkatapos ay dalawa, at wala pa ring bayad.
Isang gabi, habang nag-i-scroll sa Facebook, nakita ni Daniel ang mga litrato ni Marco.
Nasa isang mamahaling restaurant ito kasama ang mga kaibigan. May mga litrato rin ng bagong sapatos at cellphone.
Napabuntong-hininga si Daniel.
Hindi niya alam kung saan nanggaling ang perang ginastos ni Marco, ngunit masakit para sa kanya na hindi man lamang nito binabanggit ang utang.
Kinabukasan, muli siyang nagpadala ng mensahe.
“Pre, baka puwede kahit hulugan mo muna. Kailangan ko na talaga iyong pera para sa anak ko.”
Hindi niya inaasahan ang naging sagot.
“Grabe ka naman! Limang libo lang, parang hindi tayo magkaibigan. Hindi mo ba kayang maghintay?”
Matagal na nakatitig si Daniel sa kanyang cellphone.
Hindi niya akalaing siya pa ang mapapasama sa simpleng paniningil.
Makalipas ang ilang araw, nagkita sila sa isang tindahan.
“Pre, hindi naman kita gustong awayin,” mahinahong sabi ni Daniel. “Pero sana maintindihan mo rin na pinaghirapan ko ang perang iyon.”
Hindi nakasagot si Marco.
Ipinakita ni Daniel ang lumang sobre na dala niya.
“Nakasulat dito ang ipon ko para sa enrollment ng anak ko. Kumuha ako ng limang libo rito dahil naniwala ako sa pangako mo.”
Yumuko si Marco.
Doon lamang niya nalaman kung gaano kahalaga ang perang kanyang hiniram.
“Pasensya ka na, pre. Hindi ko naisip na ganoon pala kalaki ang sakripisyo mo.”
Hindi agad nagsalita si Daniel.
Pagkatapos ay sinabi niya, “Hindi ako galit dahil nangailangan ka. Nasaktan ako dahil noong ikaw ang may kailangan, nandiyan ako. Pero noong ako naman ang humingi ng katuparan sa pangako mo, parang ako pa ang mali.”
Nang gabing iyon, nagpadala si Marco ng isang libong piso bilang unang hulog.
Sa mga sumunod na buwan, unti-unti niyang nabayaran ang natitirang halaga.
Ngunit kahit nabayaran ang utang, hindi na agad bumalik sa dati ang kanilang samahan.
Isang araw, muling nag-usap ang dalawa.
“Pre, salamat sa pagpapatawad,” sabi ni Marco.
Sumagot si Daniel, “Pinatawad na kita. Pero sana maintindihan mo kung bakit hindi na ako basta-basta magpapautang.”
Tumango si Marco.
Doon nila pareho naunawaan ang isang mahalagang katotohanan.
Ang perang hiniram ay maaaring kitain at maibalik, ngunit ang tiwalang nasira ay hindi madaling buuing muli.
PANGHULING PAALALA
Ang pagpapautang sa kaibigan at kamag-anak ay hindi masama. Sa katunayan, maaari itong maging malaking tulong sa taong dumaraan sa matinding pagsubok.
Ngunit kailangang samahan ang kabutihan ng pagiging maingat, malinaw na usapan, at tamang hangganan.
Tandaan, hindi mo kailangang patunayan ang iyong pagmamahal, pagkakaibigan, o malasakit sa pamamagitan ng pera.
Ang tunay na kaibigan ay marunong rumespeto sa iyong pagtanggi. Ang responsableng nangungutang naman ay gumagawa ng paraan para tuparin ang kanyang pangako.
At higit sa lahat, huwag mong kalimutan na ang perang ipinapahiram mo ay bunga ng iyong oras, pagod, at sakripisyo.
Tumulong kung may kakayahan, magpautang nang may pag-iingat, at huwag hayaang ang kabutihan ng iyong puso ay maging dahilan ng sarili mong paghihirap.
Dahil sa huli, mas mahalaga ang pagkakaibigang may respeto, pamilyang may pagkakaunawaan, at buhay na may kapayapaan kaysa sa relasyong pinananatili lamang dahil sa pera.
