Episode 1: init sa kalsada, lamig sa puso
Mainit ang hapon sa highway. ang usok ng tambutso humahalo sa alikabok, at ang mga sasakyan ay nakapila na parang walang katapusan. si lolo ben, senior citizen na may puting buhok at suot na purple na polo, dahan-dahang nagmamaneho ng lumang sedan. nanginginig ang kamay niya sa manibela, hindi dahil sa takot sa checkpoint, kundi dahil nagmamadali siyang makarating sa botika.
“maintenance ni misis,” bulong niya sa sarili habang sinisilip ang reseta sa dashboard. “baka maubusan na naman.”
Pumito ang pulis at pinatabi siya. lumapit si pfc. santos, mabilis at matalim ang tingin, na parang naghahanap agad ng pagkakamali. “sir, lisensya at rehistro.”
Inabot ni lolo ben ang lisensya at mga papel. may mga folder pa siyang maayos, nakabalot sa plastic. pero bago pa man masilip nang maayos, umismid si santos. “luma na naman ang rehistro niyo ah.”
“sir, kakarenew ko lang po last week,” mahinahon na sagot ni lolo ben. “eto po yung resibo at temporary—”
“temporary? ano ‘to, excuse?” singit ni santos, lumakas ang boses. “alam niyo bang pwede ko kayong i-impound?”
Napatingin ang ibang motorista. may ilang bumabaon ang tingin, may ilang naglalabas ng cellphone. si lolo ben, napalunok, pilit ngumiti para hindi mahalatang nanginginig ang dibdib niya. “sir, senior na po ako. pakiusap, pupunta lang po ako sa botika.”
“senior card mo nga,” utos ni santos. “at bakit ka nagmamadali? baka may tinatago ka.”
Parang may pumutok sa loob ni lolo ben, pero pinili niyang huwag sumabog. hinugot niya ang card sa pitaka, kasabay ng lumang larawan ng pamilya. sumagi sa isip niya ang anak niyang matagal nang hindi nakakauwi, laging abala, laging may meeting.
“sir, heto po,” sabi niya.
Kinuha ni santos ang card, saka biglang napahalakhak ng kaunti. “ang dami mong dala, lolo. ano ka, opisyal?”
Napahiya si lolo ben. ramdam niyang mainit ang mata niya, pero ayaw niyang umiyak sa kalsada. kaya dahan-dahan niyang kinuha ang cellphone, at sa harap ng pulis, tumawag siya.
“anak,” mahina niyang sabi nang may sumagot. “pasensya na. pinara ako sa checkpoint… pwede ka bang makausap sandali?”
Tumahimik si santos, nakikinig. at sa kabilang linya, biglang nag-iba ang tono ng boses ng anak. “saan ka, pa? sino ang pumipigil sa’yo?”
Episode 2: isang tawag, isang pangalang bumigat
Nang marinig ni santos ang boses sa telepono, biglang umigting ang panga niya. “sino kausap mo?” tanong niya, pilit matapang, pero may bahid ng kaba.
“anak ko,” sagot ni lolo ben, mahinahon pa rin. “gusto lang niya malaman kung anong problema.”
“pakisabi sa anak mo, kahit sino pa siya, batas ang masusunod,” sabi ni santos, sabay taas ng radio na parang nagpapakitang may kapangyarihan siya.
Dumikit si lolo ben sa cellphone. “anak, sabi ng pulis, impound daw. pero may resibo ako. hindi niya tinitingnan.”
Sandaling katahimikan sa linya. tapos narinig ni lolo ben ang mahinang buntong-hininga ng anak. “pa, pakibigay mo sa kanya ang phone.”
Napatigil si santos. pero inabot pa rin ni lolo ben ang cellphone, hindi para magyabang, kundi para matapos ang gulo. sinagot ni santos nang maangas. “hello?”
Sa kabilang linya, kalmado ang boses. “good afternoon. ako si mayor adrian benitez. anak ni lolo ben. pwede ko bang malaman bakit niyo siya pinapahiya at hindi niyo tinitingnan ang resibo?”
Parang nabitawan ni santos ang hangin sa dibdib. lumaki ang mata niya. hindi na siya makapagsalita. “s-sir… mayor?” bulong niya.
Nagkatinginan ang mga tao sa paligid. may nagbulong, “mayor daw yan.” mas dumami ang nagva-video. si lolo ben, hindi man lang tumingin sa mga cellphone. ang tingin niya nasa lupa, parang mas mabigat pa ang hiya kaysa sa init.
“oo,” sagot ng mayor sa phone. “pero hindi ako tumatawag para manakot. tumatawag ako kasi tatay ko yan. at gusto kong malaman kung ganito niyo tratuhin ang senior citizens sa bayan natin.”
Nabigla si santos. “sir, routine lang po. may violation po—”
“anong violation?” putol ng mayor. “may temporary receipt siya. may mga dokumento siya. bakit kailangan sigawan? bakit kailangan ‘senior card mo nga’ na parang mali siyang tumanda?”
Nanginginig ang kamay ni santos habang hawak ang phone. “sir… pasensya na po. hindi ko po alam.”
Doon kinuha ni lolo ben ang cellphone pabalik. “anak,” sabi niya, halos pabulong, “wag ka nang pumunta. ayokong may matanggal dahil lang sa’kin.”
“pa,” sagot ng mayor, mas malambot na ang boses, “hindi ito tungkol sa tanggal. tungkol ito sa respeto.”
Napapikit si lolo ben. “respetuhin mo rin ang trabaho nila,” sabi niya, nangingilid ang luha. “pero sana… respetuhin din nila ako.”
Maya-maya, lumapit ang sgt. dela rosa, mas mataas ang ranggo. “ano ang nangyayari dito?” tanong niya.
Hindi makasagot si santos. kaya si lolo ben ang sumagot, kahit masakit. “sgt, gusto ko lang po makarating sa botika. pero parang kasalanan ko pang tumanda.”
Episode 3: dumating ang mayor, pero hindi galit ang dala
Walang sirena ang dumating. walang convoy. isang simpleng sasakyan lang ang huminto sa gilid, at bumaba si mayor adrian na naka-long sleeves, pawis ang noo, pero diretso ang lakad. tumigil ang usapan ng mga tao, parang may humawak sa hangin.
Lumapit siya kay lolo ben, hindi muna sa mga pulis. “pa,” sabi niya, at sa iisang salita na yun, parang bumalik siya sa pagiging anak, hindi opisyal.
Nagulat si lolo ben. “bakit ka nandito?” tanong niya, pilit matapang, pero nanginginig ang boses. “may trabaho ka.”
“ikaw ang trabaho ko,” sagot ng mayor, sabay hawak sa balikat ng ama. “matagal kitang napabayaan.”
Tumayo si sgt. dela rosa at sumaludo, kabadong kabado. “sir mayor, good afternoon po. we will handle—”
“hindi,” putol ng mayor, kalmado. “ako ang makikinig. at gusto kong magsalita si tatay ko.”
Tahimik ang lahat. si lolo ben, napatingin sa mga mata ng anak niya, at doon siya muntik bumigay. “anak,” sabi niya, “hindi ako galit dahil pinara ako. ang sakit… pinagmukha akong wala. parang wala akong naitulong kahit kailan.”
Napakunot ang noo ng mayor. “pa, ikaw ang dahilan kung bakit ako natutong tumayo sa tama.”
Si santos, nakayuko. “sir… sorry po,” bulong niya.
Tumingin si lolo ben sa pulis. “anak,” sabi niya sa mayor, “wag mo siyang durugin. turuan mo. kasi baka hindi niya alam ano ang pakiramdam na mapahiya sa harap ng madla.”
Doon napatingin ang mayor kay santos. “pfc santos,” sabi niya, “bakit ka ganun magsalita?”
“sir,” sagot ni santos, halatang nilulunok ang hiya, “sanay po kami na may quota. pag hindi namin naabot, kami po ang napapagalitan. minsan… lumalabas sa bibig namin yung galit.”
Huminga nang malalim ang mayor. “hindi quota ang dahilan para mawala ang pagkatao,” sabi niya.
Biglang umubo si lolo ben, malakas. napahawak siya sa dibdib. “pa!” sigaw ng mayor.
“ok lang,” sabi ni lolo ben, pero maputla ang labi. “hindi lang ako nakainom ng gamot.”
Napatingin ang mayor sa folder sa dashboard. “pa, bakit ka nagmamadali sa botika? pwede naman akong magpadala.”
Hindi makasagot si lolo ben agad. tapos dahan-dahan niyang inilabas ang reseta. “hindi para sa’min,” bulong niya. “para sa batang kapitbahay natin. may lagnat at walang pambili. ako lang ang nilapitan ng nanay.”
Natahimik ang mayor. parang may sumuntok sa dibdib niya, hindi galit, kundi hiya. “pa…” bulong niya, “ikaw pa rin ang tumutulong kahit hirap ka.”
At sa gitna ng checkpoint, biglang lumambot ang mundo. kasi hindi pala si lolo ben ang may kasalanan. ang kasalanan, yung nakalimutan ng lahat na ang matanda ay tao rin, at ang kabutihan ay hindi humihingi ng ranggo.
Episode 4: ang pagsusulit ng ama at anak
Dinala ni mayor adrian si lolo ben sa loob ng sasakyan para maupo sa aircon. pinainom niya ng tubig, at siya mismo ang nagbukas ng tablet organizer ng gamot. nanginginig ang kamay ng mayor habang binibilang ang pills, parang first time niyang hawakan ang responsibilidad na matagal niyang iniwan sa ama.
“pa,” sabi niya, “bakit hindi mo sinabi na humihina ka na?”
Ngumiti si lolo ben, pilit. “ayokong maging pabigat,” sagot niya. “mayor ka. maraming umaasa sa’yo.”
“ikaw ang unang umasa sa’kin,” sagot ng mayor, nangingilid ang luha. “pero ako ang unang lumayo.”
Sa labas, nag-uusap si sgt. dela rosa at si santos. naririnig ang ilang tao na nagsasabing, “buti pa si mayor, bumaba.” may ibang nagsasabing, “sana lahat ganyan.” pero para kay mayor adrian, wala nang ingay sa mundo kundi ang paghinga ng tatay niya.
Lumapit si sgt. dela rosa sa bintana. “sir mayor,” sabi niya, “we will conduct internal review. may mga reklamo na rin po dati kay pfc santos.”
Tumingin si lolo ben sa mayor. “anak,” mahinang sabi niya, “wag mo siyang gawing halimbawa ng parusa. gawing halimbawa ng pagbabago.”
Napatango ang mayor. “oo, pa.”
Lumabas ang mayor at tinawag si santos. “pfc santos,” sabi niya, “hindi kita sisirain sa harap ng tao. pero may proseso. at habang iniimbestigahan ka, gusto kong dumaan ka sa training tungkol sa citizen handling, lalo sa seniors.”
“sir,” sagot ni santos, luha ang mata, “handang-handa po ako. pasensya na po.”
“at isa pa,” dagdag ng mayor, “itigil ang kultura ng quota na nagiging dahilan ng abuso. kung may pressure kayo, iakyat niyo sa tama. hindi sa mga driver.”
Sa puntong yun, biglang umubo ulit si lolo ben, mas malala. napaluhod siya sa upuan, hinabol ang hininga. “pa!” sigaw ng mayor, nagpanic.
Nagkagulo ang mga tao. may tumakbo, may tumawag ng ambulansya. si santos, napalapit, takot na takot. “sir, tulong po!”
Habang hinihintay ang ambulansya, niyakap ni mayor adrian ang tatay niya, parang yakap na matagal niyang ipinagkait. “pa, wag kang bibitaw,” pabulong niyang sabi, luha na ang tumutulo. “sorry… sorry sa lahat.”
Humawak si lolo ben sa manggas ng anak. “anak,” hingal niya, “hindi ako galit. ang gusto ko lang… makita kang tao pa rin kahit mayor ka.”
Dumating ang ambulansya. habang isinasakay si lolo ben, nakita ng mayor ang folder na nahulog. may maliit na sobre sa loob, may sulat-kamay.
Binuksan niya. nakasulat: “anak, kung sakaling may mangyari sa’kin, wag kang maghiganti. maglingkod ka. at umuwi ka paminsan-minsan. miss na miss kita.”
Doon na bumigay si mayor adrian. sa gitna ng kalsada, sa harap ng lahat, umiiyak siya hindi bilang mayor, kundi bilang anak.
Episode 5: ang pag-uwi na matagal nang hinihintay
Sa ospital, tahimik ang hallway. naroon si mayor adrian, hawak ang kamay ni lolo ben na naka-bed, may dextrose at oxygen. stable na raw, sabi ng doctor, pero kailangan ng pahinga at bantay. sa upuan sa tabi, may plastic bag na may gamot, at reseta ng batang kapitbahay na hindi pa rin nakakabili.
Pumasok si mayor adrian sa botika mismo, siya ang bumili. siya rin ang nagpadala sa bahay ng bata, walang media, walang picture. pagbalik niya sa kwarto, nakita niyang nakatingin si lolo ben sa bintana, parang may hinahanap sa araw.
“pa,” sabi ng mayor, “nabili ko na yung gamot nila. at yung sa’yo, nakaayos na.”
Ngumiti si lolo ben, mahina. “salamat,” bulong niya. “hindi dahil mayor ka… kundi dahil anak ka.”
Lumuhod si mayor adrian sa tabi ng kama. “pa,” sabi niya, nanginginig ang boses, “pinatawad mo na ba ako? sa mga araw na hindi ako umuwi. sa mga tawag na ‘later na, pa.’ sa mga pangakong ‘next month.’”
Humawak si lolo ben sa mukha ng anak niya, dahan-dahan, parang hinahaplos ang batang minsang iniuwi niya mula sa eskwela. “anak,” sabi niya, “matagal na kitang pinatawad. kasi ang magulang, hindi marunong magtanim ng galit. pero masaya ako… kasi ngayon, narito ka.”
Tumulo ang luha ng mayor. “pa, ayoko nang maulit,” sabi niya. “pagod na akong maging importante sa lahat, pero wala sa’yo.”
Kinabukasan, naglabas ang munisipyo ng bagong patakaran: mas malinaw na guidelines sa checkpoints, senior-friendly protocols, at hotline para sa reklamo. si pfc santos, sinuspinde habang sumasailalim sa imbestigasyon at mandatory training. pero bago siya umalis, dumaan siya sa ospital, bitbit ang maliit na basket ng prutas.
“lolo,” sabi niya kay lolo ben, nangingilid ang luha, “pasensya na po. hindi ko po kayo nakitang tao kahapon. pero dahil sa inyo… natututo akong maging tao ngayon.”
Ngumiti si lolo ben. “anak,” sagot niya, “hindi pa huli ang lahat.”
Pag-alis ni santos, tumingin si mayor adrian sa tatay niya. “pa,” sabi niya, “uuwi tayo. ako ang magmamaneho.”
Napatawa si lolo ben, mahina pero totoo. “sige,” sabi niya. “pero dahan-dahan. senior ang sakay mo.”
Niyakap siya ng mayor, mahigpit, matagal, at sa yakap na yun, parang gumaling ang isang sugat na hindi gamot ang kailangan, kundi oras at pag-uwi. sa labas ng ospital, umiihip ang hangin. hindi na kasing init ng checkpoint, hindi na kasing bigat ng kahihiyan. parang paalala na minsan, isang tawag lang ang kailangan para mabunyag ang katotohanan, pero isang yakap ang kailangan para maghilom ang puso.
