Mainit ang hangin sa terminal, yung init na may kasamang alikabok at amoy ng diesel. Sa itaas, sunod-sunod ang karatula: “departures,” “ticketing,” “baguio,” “cubao.” Sa baba, sunod-sunod din ang pila, reklamo, at pagod.
Nasa gitna ng lahat si reina. Nakapulupot ang kamay niya sa strap ng bag, parang yun lang ang humahawak sa kanya para hindi siya tuluyang manghina. May pawis sa sentido, may lamat ang labi sa kakakagat, at may tingin na parang gusto niyang maging invisible.
Hindi siya naka-formal. Hindi siya mukhang “press.” Mukha lang siyang ordinaryong pasahero na nagmamadali, naghahanap ng upuan, at umaasang makakauwi bago gumabi.
Pero sa loob ng bag niya, may maliit na recorder na naka-on na. May power bank. May extra sim. At may maliit na press ID na hindi niya inilalabas hangga’t hindi kinakailangan.
Kasi ang mission niya, simple pero delikado.
Kumuha ng totoo.
Matagal na siyang nagco-cover ng mga story tungkol sa pananakot sa terminal, tungkol sa “lagay,” tungkol sa mga pasaherong pinipilit magbayad kahit wala namang violation. May mga nagpadala ng tip sa kanya. May mga driver na nagbulong ng pangalan. May mga nanay na nag-message ng “ate, tulungan mo kami.”
Kaya nandito siya ngayon, hindi para gumawa ng eksena, kundi para mahuli ang eksena.
Sa may gilid ng ticketing, may pulis na paikot-ikot, parang may hinahanap. Malapad ang boses, mabilis ang kamay, at may tingin na parang hindi siya nasisita ng kahit sino. Tumigil siya sa harap ng isang lalaking may dalang karton, tapos sinita. Tumigil din siya sa isang babaeng may hawak na sanggol, tapos tinignan ang bag.
At nang makarating siya kay reina, parang may natamasa siyang pagkakataon.
“Hoy.” sigaw ng pulis. “Ikaw. Bakit ka nagvi-video?”
Nanlamig ang batok ni reina. Hindi siya nagvi-video. Nakapatay ang flash. Nakababa ang phone. Pero alam niya, minsan hindi kailangan ng dahilan. Kailangan lang ng target.
“Hindi po ako nagvi-video, sir.” sagot niya, mahinahon.
“Sinungaling.” sigaw ng pulis, sabay turo sa mukha niya. “Baka isa ka sa mga scammer dito. Nakikita ko kayo.”
May mga napalingon. May mga biglang tumahimik. May mga nagkunwaring hindi interesado, pero kitang-kita ang pagka-curious. At sa gitna ng terminal, ang hiya kumalat tulad ng usok ng bus, mabilis at makapal.
“Sir, pauwi lang po ako.” sabi ni reina. “Naghihintay lang po ako ng bus.”
“Pauwi?” umismid ang pulis. “Eh bakit ang dami mong gamit? Baka may illegal ka diyan.”
Hinila niya ang bag ni reina. Hindi malakas, pero sapat para maalog ang buong katawan niya. Sapat para iparamdam na pwede niyang gawin kahit sa harap ng lahat.
“Sir, huwag po.” nanginginig ang boses ni reina. “Personal po ‘yan.”
“Personal?” tumawa ang pulis, malakas. “Personal mo mukha mo. Bubuksan natin ‘to dito.”
May isang lalaki sa likod ang nagtaas ng phone at nagsimulang mag-record. May isang babae ang napasubo ang kamay sa bibig, parang hindi makapaniwala. May isang crew ng terminal ang nagkunwaring abala, kahit halatang ayaw makialam.
Si reina, kumapit sa bag. Hindi dahil sa laman, kundi dahil alam niyang kapag binitiwan niya, mas lalo siyang mababastos.
“Pakibitawan niyo po.” sabi niya, mas matatag. “Wala po kayong karapatan.”
At doon, parang mas lalong uminit ang pulis.
“Ano?” sigaw niya. “Sino ka para magsabi ng karapatan? Dito ako ang batas.”
Ang paglapit ng kamera at ang pagkalat ng pang-aapi
May mga tao na ang nagvi-video ngayon. Hindi lang isa, hindi lang dalawa. Marami. Kasi may kakaiba sa eksenang ito. May pulis na naninigaw, may babaeng pinapahiya, at may crowd na nagugutom sa drama pero natatakot sa authority.
“Sumunod ka na lang.” sabi ng pulis. “Kung ayaw mong sumama sa presinto.”
“Wala po akong kasalanan.” sagot ni reina.
“Edi ipakita mo laman ng bag.” singhal ng pulis.
“Hindi po.” sagot niya, diretso.
Isang sandali, parang huminto ang ingay ng terminal. Parang lahat naghihintay kung sino ang aatras. Kung sino ang iiyak. Kung sino ang yuyuko.
Pero hindi umiyak si reina. Naramdaman niya ang panginginig ng tuhod, oo. Pero mas matindi ang galit niya. Galit para sa sarili niya, at para sa mga nauna sa kanya, yung mga hindi nakapalag. Yung mga naubos ang pamasahe dahil sa “pang-kape.” Yung mga napahiya at umuwi nang mabigat ang dibdib.
“Sir.” sabi ni reina, kahit nanginginig, malinaw. “Maraming nagre-record ngayon. Baka gusto niyo pong mag-ingat sa sinasabi niyo.”
“Anong ibig mong sabihin?” singhal ng pulis, sabay lapit pa. “Tinototoo mo ako?”
Hindi sumagot si reina agad. Kinuha niya ang phone niya, dahan-dahan. Hindi para mag-video, kundi para mag-check. Naka-record na pala ang audio. Naka-capture na ang sigaw. Naka-capture na ang “dito ako ang batas.”
At habang nakatingin siya sa screen, naalala niya ang mga boss niya na laging paalala.
“Kung may harassment, huwag pumatol. I-document.”
Yun ang ginawa niya.
“Sir.” sabi niya, kalmado ulit. “Kung gusto niyo po, tawagin natin yung supervisor niyo. Para malinaw.”
Parang nainsulto ang pulis.
“Wala kang tatawagin.” sigaw niya. “Ako ang supervisor dito.”
May umubo sa crowd. May isang matandang lalaki ang bumulong, “Ganyan talaga dito.” May isang lalaki ang napasabi, “Video yan, kuya.” Pero mahina, parang takot na marinig.
At doon, napansin ni reina ang isang bagay.
May dalawang lalaking naka-civilian sa may gilid, nakatingin. Hindi sila nakikisawsaw, pero halatang nag-oobserba. Parang may hinahanap din. Parang may sinusukat. Parang may inaantay na maling hakbang.
At biglang pumasok sa isip ni reina.
Baka hindi lang siya ang naka-cover.
Ang press ID na hindi niya plano, pero kailangan niyang ilabas
Huminga siya nang malalim. Inangat niya ang ulo niya. Hinarap niya ang pulis, pero hindi niya kinain ang yabang. Pinili niyang maging matatag.
“Sir.” sabi niya. “Pakibitawan niyo po ang bag ko.”
“Ano ngayon kung hindi?” sigaw ng pulis, sabay turo ulit. “Sasampalin pa kita diyan.”
May collective gasp sa crowd. May isang babae ang napasigaw ng mahina. May isang lalaki ang biglang lumapit pero huminto rin, parang napagtanto niyang delikado.
Doon na nagdesisyon si reina.
Hindi ito tungkol sa kanya. Ito ay tungkol sa dokumentasyon. At kung hindi niya ipapakita kung sino siya, baka maubos ang oras, baka masaktan siya, o baka masira ang ebidensyang kailangan niya.
Dahan-dahan niyang binuksan ang maliit na bulsa ng bag, yung nakatagong compartment. Kinuha niya ang press ID at inangat ito sa harap ng pulis.
“Media po ako.” sabi niya, malinaw. “Naka-cover po ako.”
Parang may pumitik sa utak ng pulis. Kita sa mukha niya ang pag-urong ng tapang. Kita sa mata niya ang mabilis na kalkulasyon.
“Media?” ulit niya, mas mahina na. “Anong media?”
“Hindi po ‘yan ang punto.” sagot ni reina. “Ang punto po, pinapahiya niyo ako sa harap ng mga tao. At naka-record po lahat.”
Bumilis ang bulungan. “Press pala.” “Ay naku.” “Tapos na yan.” “Lagot yan.”
May isa sa crowd ang nagsalita, lakas-loob na biglang sumulpot. “Sir, tama na.” sabi niya. “Wala naman siyang ginagawa.”
Biglang tumingin ang pulis sa paligid. Ngayon niya lang napansin na maraming camera ang nakatutok. Ngayon niya lang napansin na yung terminal crew, tumitingin na rin, hindi na nakatalikod.
At doon, lumapit yung dalawang lalaking naka-civilian. Isa sa kanila, nagpakita ng ID.
“Good afternoon, officer.” sabi ng lalaki, walang sigaw, pero mabigat. “May complaint tayo dito.”
Nanlaki ang mata ng pulis. “Sino kayo?” tanong niya, pilit bumalik ang tapang, pero halatang pilit.
“Internal affairs.” sagot ng lalaki. “At may video.”
Hindi na nakapagsalita ang pulis. Parang biglang nalaglag ang boses niya. Parang biglang naging malamig ang terminal.
Ang ending na hindi niya kayang pigilan
Hindi na tinuloy ng pulis ang paghawak sa bag. Binitiwan niya. Umayos siya ng konti, parang gustong magmukhang “professional.” Pero huli na. Nasa video na ang sigaw. Nasa video na ang pagbabanta. Nasa video na ang pang-aapi.
Lumapit ang isa pang officer, mas mahinahon, at kinausap si reina.
“Ma’am, okay ka lang po?” tanong niya.
“Opo.” sagot ni reina, pero nanginginig pa rin. “Pero gusto ko po mag-file ng report.”
“Tama po.” sagot ng officer. “We will assist.”
Sa crowd, may mga umalis na, pero maraming naiwan, parang gusto nilang makita ang hustisya na matagal nilang hindi nakikita. May mga driver na lumapit at nagbulong ng mga experiences nila. May mga pasahero na nag-offer ng video. May mga nanay na nagsabing, “Ate, salamat.”
Si reina, hindi ngumiti. Hindi siya nag-celebrate. Kasi alam niyang ito ang trabaho, at alam niyang hindi lahat ng ending ganito.
Pero ngayong araw, may nangyari na bihira.
May tumindig.
May nag-record.
May umaksyon.
At may pulis na napahiya hindi dahil sa media, kundi dahil sa sarili niyang ginawa.
Bago siya umalis, tumingin si reina sa terminal. Sa mga taong nakapila. Sa mga nanonood. Sa mga natatakot.
“Kung may nangyayari po dito araw-araw, huwag po kayong matakot mag-record.” sabi niya, mahina pero malinaw. “At huwag po kayong matakot magsabi ng totoo.”
Moral lesson
Ang respeto hindi iniutos sa sigaw, pinapatunayan sa gawa. Kapag ang kapangyarihan ginamit para manakot, may araw na haharap ito sa ebidensya at sa mata ng publiko. At kapag may isang tao na tumindig at nag-document ng katotohanan, mas lumalakas ang loob ng iba na magsalita rin.
Kung may kakilala kang kailangang makabasa nito, i-share mo ito sa pamamagitan ng pag-click ng share button.
