Mainit ang araw at mabigat ang hangin sa makitid na kalsada. Sa kanto, may maliit na tindahan na puno ng tingi-tinging chichirya, load, at yosi. May mga tambay na nakasandal sa pader, may mga batang naglalaro sa gilid, at may ilang tricycle na nakapila, naghihintay ng pasahero.
Sa tabi ng tindahan, nakatayo si marco. Naka-gray na t-shirt, maayos ang gupit, at kalmado ang mukha. Hindi siya maingay. Hindi rin siya nakikihalubilo. Nakatingin lang siya sa kalsada, parang may hinihintay na dumaan, o may hinihintay na tawag.
May dala siyang maliit na sling bag. Walang brand na nakasulat. Walang yabang na dala. Kung titignan mo siya, iisipin mong ordinaryong binata lang na napadpad sa kanto dahil wala siyang ibang mapuntahan.
At yun ang problema.
Sa lugar na ito, kapag tahimik ka at nakatayo ka lang, may mga taong magpapasya agad kung sino ka.
Sa kabilang side ng kanto, may dalawang pulis na naka-patrol. Hindi sila nakapwesto sa checkpoint, wala ring operasyon, pero halatang naghahanap ng mapag-iinitan. Nagtatawanan sila, nagbibiruan, at paminsan-minsan, nagtuturo sa mga tao na para bang may laro.
Pagdating ng tingin nila kay marco, parang nagkaroon sila ng target.
“Tingnan mo oh.” sabi ng isa, sabay ngisi. “Tambay.”
“Tamang tama.” sagot ng isa, mas malakas ang tawa. “Mukhang walang trabaho, ha.”
Narinig ni marco. Hindi siya bingi. Pero hindi siya sumagot. Sanay na siya sa mga salitang ganun. Sanay na siya sa tingin na parang may kasalanan ang pagiging tahimik.
Lumapit ang dalawang pulis.
“Hoy.” sabi ng mas malaki ang katawan. “Anong ginagawa mo dito?”
“Naghihintay lang po.” sagot ni marco, mahinahon.
“Naghihintay?” umismid ang pulis. “Naghihintay ng ano? Naghihintay ng tsansa mang-akyat ng bahay?”
Tumawa yung kasama niya, malakas, parang gustong marinig ng buong kanto.
May mga napalingon. May mga napangiti, hindi dahil natutuwa, kundi dahil ayaw mapag-initan. May mga napayuko, kasi alam nila ang pakiramdam na mapaglaruan kahit wala kang ginagawa.
“Sir, wala po akong masamang ginagawa.” sagot ni marco.
“Wala?” sabi ng pulis, sabay lapit pa. “Edi pakita mo ID mo.”
Kinuha ni marco ang wallet niya, dahan-dahan, maingat. Hindi dahil may tinatago, kundi dahil alam niyang isang maling galaw, pwedeng gawing dahilan.
Inabot niya ang ID.
Tinignan ng pulis. Matagal. Parang binabasa kahit hindi naman niya alam kung ano ang hanap. Parang naghihintay ng butas.
“Taga-saan ka?” tanong ng pulis.
“Dito lang po malapit.” sagot ni marco.
“Sinong kilala mo dito?” tanong ulit.
“Marami po.” sagot niya. “Dito po ako lumaki.”
Tumawa na naman ang isa. “Dito lumaki pero tambay pa rin.”
Naramdaman ni marco ang bigat sa dibdib. Hindi dahil nasaktan siya sa insulto, kundi dahil alam niyang ganito ang paulit-ulit na cycle. Yung mga pulis na may power, tapos may taong tahimik lang, tapos gagawin nilang entertainment ang pang-aapi.
“Sir, pwede na po ba?” tanong ni marco, magalang.
“Hindi pa.” sagot ng pulis. “Maghihintay ka dito. Baka may warrant ka.”
Wala namang system check. Wala namang radio call. Wala namang tunay na proseso. Ang totoo, gusto lang nilang iparamdam na kaya nila.
At habang nakatayo si marco, hawak ang sling bag, nakatingin sa kalsada, biglang tumunog ang phone niya.
Malakas. Malinaw. Yung tunog na nakakakuha ng atensyon kahit sa maingay na kanto.
Napatingin ang lahat.
“Sagutin mo.” utos ng pulis, sabay taas ng kilay. “Baka runner mo yan.”
Huminga si marco. Kinuha niya ang phone. Pagtingin niya sa caller ID, hindi siya nagulat. Parang inaasahan niya. Pero nagbago ang tingin niya, parang biglang naging seryoso ang mundo.
Dahan-dahan niyang sinagot.
“Hello, sir.” sabi ni marco.
Tahimik ang paligid. Kahit yung mga bata, parang napahinto. Kahit yung tindera, biglang tumigil sa pagsukli. Kahit yung dalawang pulis, napatingin sa isa’t isa, parang nagtatanong kung sino ang kausap.
Narinig ng mga tao ang boses ni marco, pero hindi nila marinig ang nasa kabilang linya. Pero kita nila ang pagbabago sa kanya. Mas tumuwid ang balikat. Mas naging diretso ang tingin. Mas naging malinaw ang tono.
“Opo, nandito po ako.” dagdag ni marco. “Sa kanto po, malapit sa tindahan.”
Saglit siyang tumahimik, parang nakikinig.
“Opo.” sabi niya ulit. “May dalawang pulis po dito. Pinahihinto po nila ako.”
Pagkasabi niya nun, napalingon ang dalawang pulis.
“Hoy.” sabi nung isa, paangil. “Anong sinasabi mo diyan?”
Hindi sumagot si marco sa kanila. Nakatuon lang siya sa tawag.
“Opo, sir.” sabi niya. “Nakausap ko na po.”
Mas tumagal ang katahimikan. Yung mga nakikiusyoso, mas lumapit ng konti, pero hindi lumalapit masyado. Yung mga pulis, biglang bumagal ang tawa. Yung ngisi, parang natunaw.
Tapos biglang nag-iba ang mukha ng mas malaking pulis nang marinig niya ang isang salitang lumabas sa bibig ni marco.
“Opo, chief.” sabi ni marco.
Parang may bumagsak na bato sa sikmura ng pulis.
“Chief?” bulong niya, halos hindi lumabas ang boses.
Si marco, hindi pa rin tumitingin sa kanila. Parang natural lang sa kanya ang salita.
“Opo, chief.” ulit niya. “Nandito po ako sa kanto, gaya ng utos niyo. Nag-aantay po ako sa informant.”
Napatigil ang pulis. Yung kasama niya, biglang napakamot sa ulo, parang gustong maglaho.
Sa paligid, may mga tao na napanganga. May iba na napahawak sa bibig. May iba na napatingin sa pulis, parang gusto nilang sabihing “ayan na.”
Tapos biglang tumunog ulit ang phone, pero hindi na kay marco.
Phone ng pulis.
Nag-ring sa bulsa niya, parang sirena.
Kinuha niya agad. Nang makita niya ang name sa screen, namutla siya. Parang wala nang dugo sa mukha.
Sinagot niya.
“Opo, sir.” sabi niya, pero hindi na malakas ang boses. “Good afternoon po.”
Wala nang yabang. Wala nang tawa. Wala nang turo.
“Ah… opo… opo.” sabi niya, mabilis. “Pasensya na po, sir.”
Napatingin siya kay marco, parang biglang hindi siya makapaniwala.
“Hindi ko po alam…” dagdag niya, halos pabulong. “Opo, sir. Opo.”
Nang ibaba niya ang tawag, parang hindi na niya alam ang susunod na gagawin. Yung kasama niya, nakatingin lang sa sahig, parang naghihintay ng utos kung tatakbo ba o magso-sorry.
Si marco, ibinaba rin ang phone niya. Tahimik pa rin. Hindi siya nag-smirk. Hindi siya nagpakitang-gilas. Pero ngayon, siya na ang may kontrol ng eksena.
“Sir.” sabi ni marco, kalmado. “Pwede na po ba akong umalis?”
Hindi agad sumagot ang pulis. Nilunok niya muna yung pride niya. Kita sa mata niya yung takot, hindi dahil kay marco, kundi dahil sa taong tumawag.
“Opo.” sagot niya, pilit. “Pwede na.”
Pero hindi pa natapos.
Lumapit ang pulis ng isang hakbang. Hindi na pang-mayabang, kundi parang gustong mag-ayos ng image.
“Ah… pasensya na.” sabi niya, halatang labag sa loob pero napipilitan. “Routine lang kasi.”
Tumango si marco, pero hindi siya nagpasalamat. Hindi siya ngumiti. Kasi alam niyang hindi ito routine. Alam niyang kung hindi tumunog ang phone, malamang pinahiya siya hanggang dulo. Alam niyang kung ordinaryong tao siya, walang tatawag na chief, at walang magsosorry.
Tumingin si marco sa paligid. Sa mga taong nanonood. Sa mga batang tahimik. Sa tindera na hindi makapagsalita. Sa mga tambay na biglang tumuwid ang upo.
“Wala po akong kaso.” sabi niya, hindi sigaw, pero malinaw. “At wala rin pong kaso yung mga nakatayo dito. Sana po, pareho lang ang tingin niyo sa tao, kahit sino pa ang tumatawag.”
Walang sumagot.
Tahimik ang kanto.
Yung dalawang pulis, naglakad palayo, mabilis, hindi na nagbibiruan. Hindi na nagtuturo. Hindi na tumatawa.
Si marco, naglakad din, papunta sa isang eskinita. At doon, lumitaw ang isang lalaki na nakatayo sa lilim, may hawak na maliit na envelope.
“Sir, ito po yung info.” sabi ng lalaki, mahina.
Tinanggap ni marco ang envelope. Hindi niya binuksan agad. Tinignan lang niya, tapos tumango.
“Narinig mo yung nangyari?” tanong ng lalaki.
“Oo.” sagot ni marco. “Normal na nangyayari yan.”
“Pero ngayon, natakot sila.” sabi ng lalaki.
“Hindi sila natakot dahil mali sila.” sagot ni marco. “Natakot sila dahil may tumawag.”
Saglit siyang tumigil, tapos tumingin siya pabalik sa kanto.
“Ang gusto ko, matuto sila kahit walang tumatawag.” dagdag niya.
At nagpatuloy siya sa paglakad, dala ang envelope, dala ang katahimikan, at dala ang isang aral na hindi dapat kailangan ng “chief” para lang magkaroon ng respeto.
Moral lesson
Ang dignidad ng tao hindi nakadepende sa kung sino ang kakilala niya. Kapag ang respeto ibinibigay lang sa may koneksyon, ibig sabihin mali ang puso ng sistema. At minsan, isang simpleng tunog ng phone ang nagbubunyag kung sino talaga ang mayabang, at kung sino ang tunay na marunong tumayo nang tahimik.
Kung may kakilala kang kailangang makabasa nito, i-share mo ito sa pamamagitan ng pag-click ng share button.
