Maaga pa lang, ramdam na ang lagkit ng araw sa kalsada. Sa gilid ng ginagawang proyekto, may mga manggagawang pawisan, may mga helmet na gasgas na sa tagal ng gamit, at may mga tool box na punong-puno ng turnilyo, pako, at lumang pangkumpuni. Sa gitna ng alikabok, nakatayo si arnold, isang construction worker na halatang pagod na pagod. May kulay kalawang ang damit niya, may putik sa pantalon, at may maliit na wallet na nakasiksik sa bulsa.
Tapos biglang dumaan ang isang pulis, si officer ramirez. Nakita niya si arnold na nakaupo sandali sa gilid, humihinga nang malalim habang pinupunasan ang pawis sa noo. Imbes na magtanong nang maayos, diretso agad ang tono ng pulis na parang naghahanap ng mapagbubuntunan.
“Hoy.” sigaw ni officer ramirez. “bakit ka tambay dito? may ginagawa ka ba dito o nagpapanggap ka lang?”
Napatingin si arnold, nagulat. “Sir, dito po ako nagtatrabaho.” sagot niya, mahinahon. “break time lang po namin.”
“Break time?” ngumisi ang pulis. “Eh bakit mukhang may tinatago ka? ang dami-dami niyong ganyan dito, nagkukunwaring worker tapos magnanakaw pala.”
Biglang tumahimik ang paligid. May mga kasamang manggagawa si arnold na napatingin, pero hindi rin makapagsalita. Kasi kapag pulis ang nag-init, isang maling salita lang, pwedeng lumaki ang gulo.
“Sir, wala po akong tinatago.” sagot ni arnold. “nandito po supervisor namin.”
“Supervisor?” singhal ni officer ramirez. “Sige nga, tignan natin kung totoo. labas mo id mo.”
Dinukot ni arnold ang company id niya mula sa bulsa, may bahid ng alikabok at pawis. Inabot niya.
Kinuha ng pulis, tiningnan nang mabilis, tapos ibinalik na parang walang halaga. “Peke.” sabi niya, kahit halatang hindi pa niya binasa nang maayos.
“Sir, hindi po peke.” sagot ni arnold, medyo nanginginig na. “company issued po yan.”
“Tumahimik ka.” sigaw ng pulis. “Huwag mo akong sinasagot.”
May isang tao sa likod ang nagtaas ng cellphone. May isa pang napabulong, “grabe naman.” Pero walang lumalapit para umawat.
Ang Pagpapahiya na parang normal na lang
Hindi pa nakuntento si officer ramirez. Lumapit siya nang mas malapit at itinuro si arnold na parang may kasalanan na agad.
“Alam mo, ikaw yung tipo ng tao na dapat binabantayan.” sabi niya. “mga madudumi, mga palakad-lakad, tapos kapag may nawawalang gamit, kayo agad ang suspect.”
Napalunok si arnold. Ramdam niya yung hiya, yung bigat na hindi mo maipaliwanag. Kasi kahit nagtatrabaho ka nang marangal, may mga taong titingin pa rin sa’yo na parang mababa ka.
“Sir, nagtatrabaho lang po ako.” sagot ni arnold. “may pamilya po akong binubuhay.”
Tumawa ang pulis, yung tawang walang respeto. “Pamilya? eh bakit mukhang wala kang pang-ligo. baka pangbisyo mo lang yung kinikita mo.”
Doon na halos mapayuko si arnold. Hindi dahil guilty, kundi dahil pinipigilan niyang sumabog. May mga ganitong pagkakataon na kahit tama ka, pipiliin mong tumahimik para hindi lumala.
Pero hindi pa rin tumigil ang pulis. “Buksan mo bag mo.” utos niya. “Tingnan natin kung ano laman.”
“Sir, tools lang po yan.” sabi ni arnold.
“Buksan.” ulit ng pulis, mas malakas. “o dadalhin kita sa presinto.”
Dahan-dahang binuksan ni arnold ang tool bag. Lumabas ang lumang martilyo, wrench, tape measure, at mga pako. Wala namang kakaiba. Pero imbes na tumigil, parang lalo pang nainis ang pulis dahil walang mahuli.
“Ano ‘to?” sabi niya, hawak ang martilyo. “pwede itong pamalo ah.”
“Sir, pang-trabaho ko po yan.” sagot ni arnold.
“Pwede rin pang-krimen.” sagot ng pulis, sabay lapit sa mukha niya. “Huwag mo akong lokohin.”
Sa gilid, may foreman na papalapit, pero tila nagdadalawang-isip. Kasi alam niyang kapag sumingit siya, baka siya naman ang mapag-initan.
At sa puntong iyon, para bang may gusto talagang patunayan si officer ramirez. Na siya ang may kontrol. Na siya ang batas. Na kahit sino ka pa, kaya ka niyang ipahiya.
Ang Wallet na nagbukas ng ibang katahimikan
Biglang sinabi ng pulis, “Buksan mo wallet mo.”
Natigilan si arnold. “Sir, bakit po pati wallet?”
“Baka may id ka ng iba.” sagot ng pulis. “Baka may ninakaw ka.”
Tahimik na dumukot si arnold ng wallet. Luma. Kupas. Halatang hindi mamahalin. Yung tipo ng wallet na matagal mo nang dala kasi wala ka namang pambili ng bago.
Binuksan niya, nanginginig ang kamay. May ilang resibo, may lumang larawan ng pamilya, may kaunting barya, at isang card na hindi ordinaryo.
Isang maliit na service id, at sa tabi nito, isang medal na nakabalot sa plastik, parang matagal nang iniingatan. Hindi ito medal na pang-laro. Hindi rin ito souvenir. Mukha itong medal na may bigat.
Napasinghap ang mga taong nakakita. Yung foreman, biglang tumigil at napatingin nang mas seryoso.
Kinuha ni officer ramirez ang service id at tiningnan. Sa unang segundo, nagmukha pa rin siyang matigas. Pero habang binabasa niya, dahan-dahang nag-iba ang kulay ng mukha niya.
“Reserve… service?” bulong niya, parang hindi makapaniwala.
Tiningnan niya ulit ang medal. Nakalagay ang isang pangalan at petsa. May maliit na ukit na parang award para sa isang incident. Parang pagkilala sa isang serbisyong hindi mo basta-basta ibinibigay.
Tumingin si officer ramirez kay arnold. “Saan mo nakuha ‘to?”
Hindi nagtaas ng boses si arnold. Hindi na rin siya nanginginig sa takot. Ang boses niya ngayon, pagod na pagod, pero may dignidad.
“Sir, dati po akong volunteer responder.” sagot niya. “nagserbisyo po ako sa baha noon. at nung may sunog sa kabilang barangay. yan po yung medal na binigay sa amin.”
Nanahimik ang paligid. Kasi biglang nagbago ang larawan ni arnold sa mata ng mga tao. Hindi na lang siya “construction worker.” Isa siyang taong tumulong, tumakbo sa peligro, at nagbigay ng serbisyo nang walang kapalit.
Pero ang pinaka-tahimik ay si officer ramirez. Kasi yung taong kanina minamaliit niya, may katunayang mas may ambag pa sa komunidad kaysa sa pang-iinsulto niya.
Ang Pagdating ng taong may authority sa loob ng authority
Bago pa makapagsalita si officer ramirez, may dumating na isang sasakyan sa gilid ng site. Bumaba ang isang lalaki na naka-polo, may dalang clipboard, at halatang may posisyon. Sumunod ang isang babae na may radio at naka-vest na may logo ng local emergency unit.
Lumapit sila sa grupo, at nang makita nila ang service id sa kamay ng pulis, tumigil sila.
“Sir.” sabi ng babae, diretso kay arnold. “Ikaw si arnold reyes?”
Tumango si arnold. “Opo.”
“Matagal ka na namin hinahanap.” sabi niya. “Ikaw yung witness sa complaint tungkol sa kotong sa construction sites, diba?”
Nanlaki ang mata ng mga tao. Yung foreman, biglang napahigpit ang hawak sa clipboard. Yung ilang worker, nagkatinginan.
Tumingin ang babae kay officer ramirez. “Officer, bakit mo siya pinapahiya?”
Hindi agad nakasagot si officer ramirez. Kasi ngayon, hindi na ito simpleng pangmamaliit. May ibang usapin nang lumalabas.
Sumingit yung lalaking may clipboard. “May pending na report tungkol sa harassment at intimidation sa area na ‘to.” sabi niya. “At isa sa pangalan na lumalabas sa mga reklamo… ay law enforcement din.”
Napatingin si officer ramirez sa paligid. Halatang umiinit ang sikmura niya, pero hindi na niya kayang sumigaw. Kasi hindi na ordinaryong crowd ang kaharap niya. May mga taong may dokumento. May mga taong may hawak na proseso.
Lumapit ang babae kay arnold at mahinahong nagsalita. “Sir, pasensya na. may kasama ka bang supervisor? kailangan ka namin sandali para sa statement. safe ka dito.”
Tumingin si arnold sa pulis. Hindi siya ngumisi. Hindi siya nagmalaki. Ang sinabi lang niya ay yung katotohanang dapat marinig ng lahat.
“Hindi ko kailangan ng medal para respetuhin.” sabi ni arnold, tahimik pero malinaw. “pero sana, sa susunod, huwag niyo nang iparanas sa iba yung ginawa niyo sa akin.”
Hindi na nakatingin si officer ramirez. Nakatitig na lang siya sa lupa, parang hinahanap ang salitang hindi niya mabuo.
Moral lesson
Huwag mong husgahan ang tao base sa itsura, trabaho, o dumi sa damit, dahil hindi mo alam kung anong sakripisyo at serbisyo ang dala niya sa likod ng katahimikan. Ang respeto ay hindi reward, ito ay basic na dapat ibinibigay sa lahat. At para sa mga may kapangyarihan, ang tunay na lakas ay hindi nasusukat sa lakas ng boses, kundi sa pagiging patas, mahinahon, at makatao sa bawat taong kaharap mo.
Kung nakaantig sa’yo ang kwentong ito, i-share mo ito sa pamamagitan ng pag-click ng share button para makarating sa mas maraming tao na kailangan ng paalala at tapang.
