❗Senior Ka Na? May Pulikat o Pananakit ng Binti sa Gabi? Kainin Itong 6 Pagkain!
“Aray, aray, aray! ’Yung binti ko na naman!”
Alas-dos ng umaga. Nagulat si Junjun sa sigaw ng nanay niyang si Lola Mercy, 69. Pagpasok niya sa kwarto, nakita niyang nakangiwi ito, hawak ang binti, naninigas ang paa na parang naka-arkong pilit.
“Ma, pulikat na naman?”
“Oo, anak… halos gabi-gabi na lang. Hindi na ako makatulog nang deretso.”
Kinabukasan, nagpunta sila sa health center. Ipinaliwanag ng nurse at doktor:
- Minsan, dahil sa pagod ng kalamnan sa maghapon
- Minsan, kulang sa potassium, magnesium, calcium
- Minsan, kulang sa tamang pag-inom ng tubig
- May iba ring sakit (tulad ng ugat o nerbiyos) na puwedeng dahilan
Sinabihan si Lola Mercy na magpa-check kung tuloy-tuloy, pero may dagdag na payo rin:
“Ayusin din natin ang kinakain, lalo na sa araw, para mas makatulong sa kalamnan n’yo sa gabi.”
Doon nagsimula ang pagbabago sa kusina nila.
Kung ikaw ay lampas 60, at madalas kang pulikatin, manakit ang binti, o sumakit ang hita sa gabi, hindi lang gamot at pahinga ang kasama sa solusyon. Malaking tulong ang tamáng pagkain.
Narito ang 6 pagkain na puwedeng makatulong sa kalamnan, lalo na sa senior – basta tandaan: hindi ito kapalit ng check-up, kundi kakampi lang sa pang-araw-araw na pag-aalaga.
1. Saging (Lalo na ang Saging na Saba o Lakatan)
Unang inirekomenda kay Lola Mercy: saging.
Bakit?
- May potassium at konting magnesium na mahalaga sa maayos na pagkontra at pag-relax ng kalamnan
- Tumutulong sa balanse ng tubig at mineral sa katawan
- Magandang ipalit sa sobrang tamis na dessert
Paano kainin?
- 1 pirasong saging na saba sa meryenda
- O kalahating saging sa almusal kasama ng oatmeal
- Iwasan lang ang sobrang ginataan na puro asukal at gata kung may diabetes o mataas na cholesterol
Paalala:
Kung may sakit sa kidney o sinabihan ng doktor na bawasan ang potassium, magtanong muna bago gawing araw-araw ang saging.
2. Malunggay at Ibang Madahong Gulay
Maraming senior ang kulang sa magnesium at calcium, dalawang mahalagang mineral para sa kalamnan at buto. Ang malunggay, kangkong, at iba pang madahong gulay ay puwedeng mag-ambag dito.
Kay Lola Mercy, ginawa ng anak niya:
- Nilagang manok na may malunggay at sayote
- Monggo na may malunggay (pero hindi araw-araw kung may gout o mataas ang uric acid)
- Ginisang gulay na may konting malunggay o pechay
Bakit ito maganda?
- May halo itong mga mineral na suporta sa nerbiyos at muscles
- May fiber na nakakatulong sa tiyan at overall kalusugan
- Mas pampabusog, kaya bawas sa sobrang kanin at matatabang ulam
3. Isda (Lalo na ang Maliliit na May Buto – Sardinas, Dilis, Tamban)
Kung ang kalamnan ay makina, kailangan nito ng tamang langis at “bakal.”
Ang isda, lalo na ‘yung:
- sardinas
- dilis
- tamban
ay may:
- protina para sa muscle repair
- healthy fats na pwedeng makatulong sa daloy ng dugo
- calcium (kung kinakain pati buto, gaya ng sardinas at dilis)
Sa bahay nina Lola Mercy:
- Sardinas na may gulay (pechay, malunggay, kalabasa)
- Ginisang gulay na may kaunting dilis
- Inihaw o pinasingawang isda imbes na puro pritong baboy
Mas malakas ang kalamnan kapag hindi puro tinapay at instant noodles ang laman ng tiyan, kundi talagang may protina mula sa isda.
4. Mani, Butong-Kalabasa, at Ibang Healthy na “Merienda Mani”
Hindi lahat ng “kutkutin” ay masama. Kung walang allergy at pinayagan ng doktor, ang:
- mani (huwag maalat)
- butong-kalabasa
- butong-pakwan (huwag sobra sa alat)
ay may magnesium na mahalaga sa pag-relax ng kalamnan at stability ng nerbiyos.
Paano gawin?
- Isang maliit na dakot (hindi isang balde!) ng mani sa hapon imbes na chichirya
- Puwede ring budburan ng kaunting butong-kalabasa ang gulay o salad
Paalala:
- Kung may gout o mataas ang uric acid, kailangang i-moderate ang mani – magtanong sa doktor kung gaano kadalas pwede
- Piliin ang hindi maalat at hindi deep fried sa makapal na mantika
5. Yogurt o Gatas na Ayon sa Payong ng Doktor
Para sa mga senior na hiyang sa gatas at walang problema sa lactose, puwedeng makatulong ang:
- simpleng gatas
- plain yogurt (huwag yung sobrang tamis)
Bakit?
- May calcium at minsan magnesium na mahalaga sa buto at kalamnan
- Araw-araw na tamang calcium = mas matibay na buto at mas maayos na function ng muscle
Pwede itong:
- 1 baso ng gatas sa umaga o bago matulog (depende sa payo ng doktor)
- maliit na serving ng yogurt na may kaunting prutas sa almusal
Pero mahalaga ito:
- Kung may history ka ng kidney disease o sinabihan kang mag-limit ng phosphorus at potassium, magtanong muna sa doktor kung gaano kadalas at gaano karami lang ang pwede
- Kung sumasakit ang tiyan sa gatas, baka hindi hiyang – huwag ipilit
6. Tubig at Sabaw na Hindi Sobrang Alat
Hindi pagkain ang tubig, pero critical sa usaping pulikat.
Maraming pulikat sa binti ang lumalala kapag:
- kulang sa tubig sa maghapon
- napapalitan ng softdrinks, sobrang kape, o matatamis na juice
- sobrang alat ng kinakain (tuyo, bagoong, de-lata, instant noodles)
Kay Lola Mercy, malaking nagbago nang:
- Uminom siya ng tamang dami ng tubig sa maghapon (ayon sa payo ng doktor, lalo na’t tinitingnan ang kidney at puso)
- Hindi na siya puro softdrinks at matamis na kape
- Bawasan ang sobrang alat sa ulam
Tandaan:
- Ang tamang hydration ay tumutulong sa balanse ng electrolytes sa katawan
- Kapag sobra o kulang ang tubig, pareho ring pwedeng makaapekto sa kalamnan at puso – kaya kung may sakit sa kidney o puso, sundin ang specific na bilin ng doktor sa dami ng tubig
Bonus: Hindi Lang Pagkain ang Solusyon
Kahit kumpleto ka sa mga pagkain sa taas, kung:
- buong araw nakaupo, walang galaw
- sobrang sikip ng medyas o pantalon
- sobrang pagod at walang pahinga ang binti sa maghapon
…puwede ka pa ring mag-pulikat sa gabi.
Kaya kasama sa payo kina Lola Mercy:
- Mag-stretch ng binti at paa bago matulog – paikot ng bukong-bukong, banayad na pag-unat ng binti
- Iangat ang binti sa unan ng kaunti habang nakahiga
- Iwasan ang sobrang bigat na bitbit at sobrang tagal na nakatayo sa isang puwesto
Kailan Dapat Magpatingin Agad sa Doktor?
Ang pulikat paminsan-minsan ay karaniwan.
Pero dapat kang magpatingin agad kung:
- Halos gabi-gabing paulit-ulit ang pulikat o pananakit ng binti
- May kasamang pamamanhid, panghihina, o hirap igalaw ang paa
- Namamaga ang binti o paa
- May pangangalay kahit hindi naman napagod
- May kasamang hirap huminga, sakit sa dibdib, o biglang panghihina
Ang mga ito, pwedeng senyales ng ibang kondisyon sa ugat, puso, bato, o nerbiyos na dapat masuri.
Pagkalipas ng ilang linggo ng:
- pagdagdag ng saging, gulay, isda, mani, at tamang inumin
- pag-iwas sa sobrang alat at sobrang tamis
- simpleng stretching bago matulog
Napansin ni Junjun:
“Ma, parang mas bihira na po kayong pulikatin ah?”
Ngumiti si Lola Mercy.
“Oo, anak. Hindi na ako kasing dalas nagigising sa sakit. Hindi man nawala nang tuluyan, pero ngayon, kaya ko nang matulog nang mas mahaba. Ramdam ko, tinutulungan ako ng kinakain ko, hindi na ako sinasaktan.”
Kung senior ka na, tandaan:
Hindi mo kontrolado ang edad, pero kaya mong tulungan ang katawan mo sa bawat kagat.
Sa tamang pagkain at pag-aalaga, ang binti na dati’y tinutusok ng pulikat gabi-gabi, puwedeng unti-unti nang makaramdam ng gaan, lakas, at mas tahimik na tulog.
