Episode 1: ANG HELMET NA NAIWAN
Umagang-umaga sa highway, kumakabog ang araw sa aspalto at halos hindi gumagalaw ang traffic. Si nico, isang delivery rider na naka-blue jacket, pilit sumisingit sa pagitan ng mga sasakyan. Nakaipit sa bag niya ang reseta at maliit na kahon ng gamot—maintenance para sa nanay niyang nasa ospital.
“Konti na lang,” bulong niya sa sarili, habang tinitingnan ang oras sa lumang relo.
Sa pagmamadali, hindi niya naisuksok ang helmet. Nasa manibela lang, nakasabit sa side mirror. Isang minuto lang daw, sabi ng utak niya. Isang minuto lang hanggang ospital.
Pero bago pa siya makalampas sa isang kanto, may sumenyas na pulis. Malaki ang katawan, matigas ang tingin, at nakasumbrerong may nakasulat na “pulis.” Lumapit ito at tinapik ang balikat ni nico na parang hinahatak ang pasensya.
“Hoy! ano’ng ginagawa mo? wala kang helmet!” sigaw ng pulis, narinig ng mga nakapila sa gilid.
“Sir, meron po. nandito po, nakasabit—” mabilis na paliwanag ni nico, sabay turo sa helmet.
“Ang tanong, suot mo ba?” singhal ng pulis. “Galing mo. akala mo makakalusot ka? disiplina, iho!”
Napalunok si nico. “Pasensya na po, sir. nagmamadali lang po ako. may gamot po—”
“Ako rin nagmamadali,” putol ng pulis. “At hindi ako interesado sa drama. lisensya, OR/CR!”
Kinuha ni nico ang wallet, nanginginig ang kamay. Sa gilid, may mga motorista nang nakatutok ang cellphone, nagvivideo. May isang lalaki pa na bumubulong, “Ay, patay. yari na ‘yan.”
Nang makita ng pulis ang lisensya, lalo itong tumaas ang boses. “Aba, kumpleto ka pala. ibig sabihin, alam mo ang batas. bakit ka pa pasaway?”
“Sir, pasensya na po talaga. nanay ko po kasi—”
“Nanay-nanay ka pa,” sarkastikong sagot ng pulis. “Lahat may dahilan. sige, sabihin mo na ring anak ka ng mayor para maawa ako!”
Parang may humigpit sa dibdib ni nico sa sinabi. Hindi siya sumagot. Hindi dahil tama ang pulis—kundi dahil mas masakit ang totoo. Anak siya… pero hindi ng mayor.
Hinawakan ng pulis ang manibela ng motor. “Confiscate ko ‘to. sa presinto ka magpaliwanag. at kung mag-iingay ka, i-detain pa kita.”
“Sir, wag naman po—” pakiusap ni nico, halos hindi na marinig. “kailangan ko po talagang makarating.”
Tumawa ang pulis. “E di lakarin mo. para matuto.”
At sa gitna ng init, hiya, at mga matang nanonood, napatingin si nico sa ospital na ilang kanto na lang sana. Sa isip niya, hindi multa ang kinatatakutan niya. Hindi presinto. Kundi ang posibilidad na ma-late siya… at baka sa pagkakataong ito, hindi na niya maabutan ang nanay niya.
Episode 2: ANG PRESINTO SA DULO NG KALSADA
Sa presinto, amoy lumang papel at kape ang hangin. Naupo si nico sa bangkong kahoy, hawak ang bag na may gamot. Sa harap niya, nakatayo ang pulis na humuli sa kanya—si PO2 dizon—habang nagsusulat ng ticket na parang walang pakialam sa oras.
“Violation: failure to wear standard protective helmet,” basa ni dizon, nilalakasan pa. “At add ko na rin reckless driving. ang bilis mong magpatakbo kanina.”
“Sir, hindi naman po ako reckless. nagmamadali lang po—” pilit ni nico.
“Pareho lang ‘yon,” sagot ni dizon. “Kapag may nangyari sayo sa kalsada, sino sisisihin? kami. kaya wag kang pasaway.”
Gusto ni nico sumagot, pero pinigilan niya ang sarili. Alam niyang may mali siya. Alam niyang dapat suot ang helmet. Pero hindi niya matanggap na kailangang may kasamang pangmamaliit ang pagpapatupad ng batas.
Lumapit ang desk officer, si sgt. alonzo, at tiningnan si nico. “Ano’ng pangalan mo, iho?”
“Nico villareal po,” sagot niya, halos bulong.
Saglit na huminto si alonzo sa pagsusulat. Napatingin siya kay nico, tapos kay dizon. “Villareal?”
“Opo,” sagot ni nico, mas lalong kabado.
Dizon ngumisi. “O ano? may ‘relasyon’ ka ba? wag mo kong subukan.”
“Wala po,” sagot ni nico, at totoo naman—hindi niya ginamit ang apelyido para makalusot. Ayaw niya. Matagal na siyang namuhay na parang ordinaryo, dahil iyon ang gusto niya: sarili niyang pagkakakilanlan, hindi anino ng iba.
“Sir,” pakiusap niya sa desk officer, “pwede po bang i-release lang po ako agad? iiwan ko po yung motor. basta po makaalis lang ako. may gamot po ‘to para sa nanay ko.”
Tinignan ni alonzo ang bag. “Anong ospital?”
“St. camille po,” sagot ni nico. “ICU po siya.”
Nakita ni alonzo ang reseta. Kita sa mata niya ang pag-aalinlangan—hindi sa papel, kundi sa sitwasyon. “Dizon,” tawag niya, “bilisan mo.”
“Bakit, sarge? naawa ka?” pang-asar ni dizon.
Hindi sumagot si alonzo. Kinuha niya ang telepono sa mesa at tinawag ang traffic unit para sa impounding process. Habang tumutunog ang telepono, naramdaman ni nico na parang lumalayo ang mundo sa kanya.
Bawat segundo, parang tumutusok.
Tumingin siya sa pintuan ng presinto. Sa labas, may nagmo-motor na dumadaan, may busina, may ordinaryong buhay na nagpapatuloy. Samantalang siya, nakatali sa isang pagkakamali na alam niyang kanya—pero ang kapalit, baka isang huling pagkakataon.
Nang matapos magsulat si dizon, inihagis niya ang papel kay nico. “Pirma. bayad ka sa munisipyo. at tandaan mo—hindi umiikot ang mundo sa problema mo.”
Hinawakan ni nico ang ballpen, nanginginig ang kamay. Sa ilalim ng apelyido niya, may bigat na parang bato. Dahil sa parehong apelyido, may isang tao siyang ayaw gambalain… pero baka ito na lang ang natitirang paraan.
Huminga siya nang malalim, at sa unang pagkakataon, binitiwan niya ang pride. “Sarge…” mahina niyang sabi, “pwede po ba akong tumawag… sa hepe?”
Episode 3: ANG PAGDATING NG HINDI INAASAHAN
Tahimik ang presinto nang banggitin ni nico ang salitang “hepe.” Si dizon tumawa agad, malakas, parang nananadya.
“Ay wow! hepe agad? sino, barkada mo?” sabi niya. “Sige, tawag ka. gusto kong makita.”
Si sgt. alonzo naman, hindi natawa. Kinuha niya ang telepono at dahan-dahang iniabot kay nico. “Sino’ng tatawagan mo?”
Napatigil si nico. Sa isip niya, hindi ito tungkol sa pagligtas sa sarili. Ang gusto niya lang ay makarating sa ospital. Makahawak sa kamay ng nanay niya bago pa mahuli ang lahat.
Dinikdik niya ang number na kabisado niya kahit bihira niyang tawagan.
Isang ring. Dalawa. Tatlo.
“Hello?” boses ng lalaki sa kabilang linya, mababa at pagod.
“Pa…” lumabas ang salita sa bibig ni nico na parang matagal na nakulong. “Ako po… si nico.”
Biglang natahimik ang linya. “Anak? anong nangyari?”
“Pa, hinuli po ako. wala po akong helmet na suot.” Napapikit si nico, nahihiya. “Pero may gamot po ako para kay mama. nasa presinto po ako sa highway outpost. hindi po nila ako pinapalabas.”
Narinig niya ang malalim na paghinga sa kabilang linya, parang pinipigilan ang emosyon. “Nico… bakit hindi mo sinusuot ang helmet?”
“Kasalanan ko po,” mabilis niyang sagot. “Alam ko po. pero… kailangan ko po makarating.”
“Stay there,” sabi ng ama niya. “Huwag kang makikipagtalo. darating ako.”
Pagkababa ng tawag, tumingin si dizon kay nico. “O, sino? lolo mo?”
Hindi sumagot si nico. Si alonzo naman, biglang naging alerto. Parang may kung anong kutob.
Makalipas ang dalawampung minuto, may dumating na convoy sa labas. Isang itim na sasakyan, may kasunod na patrol. Bumukas ang pinto, at bumaba ang isang opisyal—malinis ang uniporme, matalim ang tindig, pero mabigat ang tingin.
“Good morning,” sabi nito, diretsong pumasok.
Parang nalunok ni dizon ang laway niya. “S-sir… col. villareal.”
Col. ramon villareal. regional chief. “Nasaan ang rider?” tanong niya.
Tumayo si nico, parang batang nahuli. “Pa…”
Sa isang segundo, hindi hepe ang nakita ni nico. Ama. Isang amang matagal niyang kinaiwasan—dahil sa pride, dahil sa distansya, dahil sa takot na baka lagi siyang ikumpara.
Lumapit si col. villareal kay nico at tiningnan siya mula ulo hanggang paa. “Tama ba ang violation?”
“Opo,” mahina ni nico. “Hindi ko po naisuksok ang helmet.”
Tumango ang hepe. “Then you will face the consequence.” Bumaling siya kay dizon. “But you—how did you treat him?”
Namutla si dizon. “Sir, I just did my job.”
“Job includes dignity,” malamig na sagot ng hepe. “Narinig ko sa radyo, may video na kumakalat. may pang-iinsulto. may pangmamaliit. totoo?”
Sumingit si alonzo, maingat. “Sir, dinig po naming lahat. medyo… lumabis po.”
Tahimik ang hepe, tapos bumaling kay nico. “Anak, bakit hindi mo sinabi agad na may emergency?”
Sinubukan ni nico pigilan ang luha. “Sinabi ko po… pero tinawanan po ako.”
At sa unang pagkakataon, nakita ni dizon ang tingin ng hepe na hindi galit lang—kundi sakit. Hindi dahil anak niya si nico. Kundi dahil may taong ginawang biro ang paghingi ng tulong.
Episode 4: ANG HUSTISYA NA WALANG PINIPILING TAO
Hindi nagpasikat si col. villareal. Hindi niya ipinahuli si dizon agad. Hindi niya rin pinawalang-sala si nico. Sa halip, pinaupo niya ang lahat sa maliit na briefing room—parang korte, pero tahimik.
“Nico,” sabi ng hepe, “may violation ka. at bilang anak ko, mas lalo kang dapat sumunod.”
“Opo, pa,” sagot ni nico, nakayuko. “handa po akong magbayad. basta po sana makapunta ako kay mama.”
Tumango ang hepe. “Alonzo, process the ticket properly. allow him to go, but document everything. helmet law exists for a reason.”
Tapos humarap siya kay dizon. “Ikaw naman.”
Nanigas si dizon. “Sir…”
“Hindi kita huhusgahan sa isang araw,” sabi ng hepe. “Pero may pattern ang abuso. kung totoo ang sinabi nila—insulto, pananakot, pagdagdag ng violation na walang basehan—hindi trabaho ‘yon. pang-aabuso ‘yon.”
Nanginginig ang bibig ni dizon. “Sir, maraming pasaway. pagod na po ako. araw-araw mura, araw-araw siksik. minsan po… napupuno.”
Tahimik ang hepe. “Nauunawaan ko ang pagod. pero ang kapangyarihan, hindi pwedeng ilabas sa pinakamahina. lalo na sa mga taong desperado.”
Tumayo si nico, biglang nagsalita. “Pa… kasalanan ko rin po. mali ako. pero… hindi ko po kinaya yung hiya. parang wala akong karapatan magsalita.”
Tumingin ang hepe sa anak niya, at doon lumambot ang boses niya. “Anak, may karapatan kang managot, at may karapatan kang igalang. parehong totoo.”
Pagkatapos, lumabas ang hepe at tinawag ang internal affairs. “I want an immediate review of PO2 dizon’s conduct,” utos niya. “Suspend him pending investigation. and provide counseling resources. discipline without rehabilitation is just punishment.”
Nabigla ang lahat. Si dizon, napaupo, parang gumuho.
“Nico,” sabi ng hepe, “aalis ka ngayon. ihahatid ka ng escort sa ospital. pero bago ka umalis…” huminga siya nang malalim, “gusto kong marinig mula sa’yo kung ano talaga ang nangyayari kay mama.”
Nang marinig ni nico ang “mama,” biglang umagos ang luha. “Pa… mahina na po siya. kagabi po, sabi ng doctor… any time.”
Napapikit ang hepe. Saglit, umangat ang balikat niya na parang may bigat na matagal niyang binubuhat. “Bakit ngayon ko lang nalaman?”
“Hindi ko po alam paano sasabihin,” sagot ni nico. “Parang… laging trabaho mo ang nauuna. at ako… ayokong maging istorbo.”
Doon tumahimik ang hepe. “Anak… hindi ka istorbo.”
Sa labas ng presinto, inabot ni alonzo ang helmet kay nico. “Suotin mo na, iho,” mahinahon niyang sabi.
Isinuot ni nico, at sa unang pagkakataon, hindi lang proteksyon ang naramdaman niya. Parang paalala rin: may mga batas na dapat sundin, pero may mga pusong dapat ingatan.
At habang umaandar ang motor papunta sa ospital, sumunod ang sasakyan ng hepe sa likod—hindi bilang opisyal, kundi bilang ama na humahabol sa oras na matagal niyang pinalampas.
Episode 5: ANG HULING BIYAHE
Sa ICU, malamig ang hangin at mabigat ang katahimikan. Naroon si nico sa tabi ng kama, hawak ang kamay ng nanay niya—si aling liza—na halos hindi na gumagalaw. May mga tubo, may monitor, at may tunog na parang metronome ng buhay.
Dumating si col. villareal nang walang escort, walang yabang. Simple lang ang lakad, pero halatang may takot sa mata. Pagpasok niya, parang nawala ang pagiging hepe. Naiwan lang ang isang lalaking matagal nang hindi marunong humawak ng pamilya.
“Liza…” mahina niyang tawag.
Dumilat nang kaunti si aling liza. Halos hindi na siya makapagsalita, pero ngumiti siya nang bahagya. Parang matagal niyang hinintay ang sandaling ‘yon.
Lumapit ang hepe, nanginginig ang kamay habang hinahawakan ang kabilang kamay ng asawa. “Pasensya na,” bulong niya. “ang dami kong na-miss.”
Si nico, nakatingin lang, umiiyak nang tahimik. Hindi siya sanay makita ang ama niyang bumibigay.
Biglang humigpit ang hawak ni aling liza, parang may gustong ipahiwatig. Pinilit niyang magsalita, paos, putol-putol. “Ramon… si nico… huwag n’yong… iwan.”
Parang tinamaan ang hepe sa dibdib. Yumuko siya, tumulo ang luha sa kamay ng asawa. “Hindi na,” sagot niya. “Hindi na kita iiwan. hindi ko na sila iiwan.”
Sa labas ng ICU, naroon si PO2 dizon, nakasimpleng damit, hawak ang sombrero niya. Pinayagan siyang pumunta ni alonzo matapos ang suspension notice. Hindi siya dumating para makiusap sa hepe—kundi para humingi ng tawad.
Nang lumabas si nico saglit, sinalubong siya ni dizon. Nanginginig ang boses ng pulis. “Nico… pasensya na. mali ako. hindi ko alam yung dala mo. hindi ko alam yung bigat.”
Tumingin si nico sa kanya, luha pa rin sa mata. “Kasalanan ko rin yung helmet,” mahinahon niyang sagot. “Pero sana… sa susunod, kapag may humihingi ng konting oras, pakinggan mo.”
Tumango si dizon, at doon siya tuluyang humagulgol. “Sir… hindi ko na matandaan kailan ako huling naging mabait. pagod na pagod ako. pero hindi dahilan ‘yon.”
Bumalik si nico sa loob. Nasa tabi pa rin ng nanay niya ang ama niya, hawak ang kamay na parang ayaw nang bitawan.
Makalipas ang ilang minuto, tumunog ang monitor nang mas mabagal. Humina ang hinga ni aling liza. Pinilit niyang idilat ang mata at tumingin kay nico.
“Anak…” mahina niyang bulong, “mag-ingat ka… palagi.”
“Opo, ma,” sagot ni nico, halos hindi na makapagsalita. “Promise. helmet na helmet na.”
Ngumiti si aling liza, at sa ngiting iyon, parang may kapayapaan. Hinaplos niya ang kamay ni ramon sa huling lakas. “Ayusin n’yo… mag-ama,” bulong niya.
“Opo,” sagot ng hepe, basag ang boses. “Pangako.”
At sa susunod na tibok—tumigil.
Walang sigaw. Walang drama. Isang mahabang katahimikan na parang bumalot sa buong mundo.
Napayakap si nico sa nanay niya, umiiyak. Lumapit ang hepe at niyakap ang anak niya sa unang pagkakataon na hindi utos, hindi sermon, kundi yakap na puno ng pagsisisi at pag-ibig.
“Anak,” bulong niya, “salamat… kasi kahit wala ako, lumaki kang mabuti.”
Sumagot si nico sa pagitan ng hikbi. “Ma lang po ang nagturo sa’kin. pero… sana, pa… wag ka nang umalis.”
Humigpit ang yakap ng hepe. “Hindi na. simula ngayon, uuwi na ako.”
Sa labas, suot ni nico ang helmet habang palabas ng ospital—hindi na dahil takot sa huli, kundi dahil alaalang iniwan ng nanay niya: ang buhay, minsan, isang biyahe lang. At kung may natutunan siyang mas mahalaga kaysa batas, iyon ay ito—ang oras kasama ang mahal mo, hindi mo na maibabalik kapag nawala.
