EPISODE 1 — ANG BATANG PINAGTAWANAN DAHIL SA PROYEKTONG GAWA SA BASURA
Sa isang pampublikong paaralan sa bayan ng San Miguel, Bulacan, tahimik na nakaupo ang labintatlong taong gulang na si Adrian habang mahigpit na hawak ang isang lumang kartong naglalaman ng kanyang science project. Hindi katulad ng mga kaklaseng may dalang makukulay na modelo ng solar system, mamahaling robotics kit, at magagandang miniature buildings, ang kanyang proyekto ay binubuo lamang ng ilang basyong lata, kalawangin na bahagi ng sirang electric fan, at mga lumang kawad na pinagdugtong-dugtong niya.
Si Adrian ay isang Grade 8 student na kilala sa pagiging tahimik ngunit napakahusay sa Mathematics at Science. Ang kanyang inang si Aling Fe ay isang tindera ng gulay sa palengke, samantalang ang kanyang ama ay pumanaw tatlong taon na ang nakalilipas matapos magkasakit. Dahil sa matinding kakapusan, madalas ay wala siyang pambili ng mga bagong gamit sa paaralan. Ngunit sa kabila nito, hindi kailanman nawala ang kanyang pagkahilig sa paggawa ng mga simpleng imbensiyon gamit ang mga sirang kagamitang nakikita niya sa kanilang bakuran.
Isang linggo bago ang science exhibition, inatasan sila ng kanilang gurong si Ma’am Villanueva na gumawa ng isang proyektong makatutulong sa komunidad. Habang ang karamihan sa kanyang mga kaklase ay bumili ng mga materyales sa mall, pinili ni Adrian na gamitin ang mga lumang gamit na matagal nang nakatambak sa kanilang bahay.
Tuwing gabi, matapos tulungan ang kanyang ina sa pagtitinda, maingat niyang binabaklas ang sirang electric fan ng kanyang ama. Kinuha niya ang mga kawad, maliit na switch, at ilang bahaging maaari pang gamitin. Mula naman sa basyong lata, gumawa siya ng isang simpleng mekanismong aangat kapag tumataas ang tubig.
Ang inspirasyon niya ay ang malaking pagbaha noong nakaraang taon, kung saan halos tangayin ng rumaragasang tubig ang kanilang maliit na bahay. Hindi niya makalimutan kung paano umiiyak ang kanyang ina habang inililigtas ang kanilang mga gamit sa kalagitnaan ng gabi.
Kaya nangako siyang gagawa ng isang kagamitang maaaring magbigay ng babala bago maging mapanganib ang pagtaas ng tubig.
Pagsapit ng araw ng exhibition, agad na pinagkaguluhan ng mga estudyante ang kanyang proyekto.
“Ano iyan, Adrian? Basura collection?” natatawang tanong ni Marco, ang pinakamayamang estudyante sa kanilang klase.
“Baka electric fan na gumagana gamit ang lata!” dagdag ng isa pang kaklase.
Nagtawanan ang halos buong silid habang tahimik lamang na inayos ni Adrian ang kanyang mga gamit.
Lalong napahiya ang bata nang makita niyang may ilang estudyanteng kumukuha ng video sa kanyang proyekto.
“Adrian, sigurado ka bang science project iyan? Mukhang galing lang sa junk shop!” pang-aasar ni Marco.
Hindi sumagot ang bata. Sa halip, inilagay niya ang kanyang maliit na imbensiyon sa ibabaw ng mesa at hinintay ang pagdating ng kanilang guro.
Nang dumating si Ma’am Villanueva, isa-isa niyang sinuri ang mga proyekto. Ngunit nang makarating siya sa mesa ni Adrian, napansin niya ang kakaibang pagkakaayos ng mga lata at kawad.
“Adrian, ano ang tawag mo sa ginawa mong ito?” tanong niya.
“Ma’am, isa po itong murang flood early-warning alarm. Kapag tumaas po ang tubig, kusa itong tutunog para magbigay ng babala.”
Nagkatinginan ang mga estudyante.
Ngunit sa halip na tumawa, seryosong tumingin ang guro.
“Kung ganoon, subukan natin.”
Kumuha siya ng isang malaking lalagyang may tubig at sinimulang sundin ang mga tagubilin ni Adrian.
At nang unti-unting tumaas ang tubig sa itinakdang antas, biglang may nangyaring nagpatahimik sa buong silid.
EPISODE 2 — ANG IMBENSIYONG NAGPATAWAG SA PRINCIPAL
Sa sandaling umangat ang basyong lata na nagsisilbing float sensor, biglang umilaw ang maliit na pulang LED at tumunog ang malakas na buzzer na nakakabit sa ginawang aparato ni Adrian. Napaatras ang ilang estudyante sa pagkagulat, samantalang si Ma’am Villanueva ay hindi makapaniwalang nakatingin sa simpleng imbensiyon.
Hindi lamang basta tumunog ang alarma. Nang ibaba ng guro ang antas ng tubig, kusa itong huminto. Ngunit nang muli niyang dagdagan ang tubig, muling tumunog ang babala sa halos kaparehong taas.
“Adrian, ikaw lang ba ang gumawa nito?” seryosong tanong ng guro.
“Opo, Ma’am. Tinulungan lang po ako ni Nanay sa paghahanap ng mga lumang gamit, pero ako po ang nag-assemble.”
Ipinaliwanag ni Adrian na ginamit niya ang mga piraso mula sa sirang electric fan upang makagawa ng suporta at simpleng switch mechanism. Ang basyong lata naman ang lumulutang na bahagi na nagtutulak sa switch kapag tumataas ang tubig. Gumamit siya ng maliit na baterya at buzzer mula sa lumang sirang alarm clock upang hindi kailangang ikonekta ang aparato sa kuryente ng bahay.
“Ma’am, noong binaha po kami, madaling-araw na nang mapansin ni Nanay na pumapasok na pala ang tubig. Kung mayroon po sana kaming ganitong alarm noon, baka mas maaga kaming nakapaghanda.”
Sandaling natahimik ang guro.
Napansin niyang may maliit na kuwaderno sa tabi ng proyekto. Nang buksan niya ito, nakita niya ang mga guhit, sukat, at tala ng maraming pagsubok na ginawa ng bata.
May mga petsang nakasulat, kasama ang mga pagkakataong hindi gumana ang aparato at kung paano niya ito inayos.
Sa huling pahina ay may simpleng pangungusap.
“Gusto kong gumawa ng alarm na kayang bilhin kahit ng mahihirap, para walang pamilyang magising na napapalibutan na ng baha.”
Dahan-dahang isinara ni Ma’am Villanueva ang kuwaderno.
“Adrian, manatili ka muna rito. Kailangan kong tawagan ang principal.”
Biglang nanlamig ang bata.
Inakala niyang may nagawa siyang mali o baka ipinagbabawal ang paggamit ng mga lumang electrical components sa kanilang science exhibition.
Ngunit makalipas ang ilang minuto, dumating ang principal na si Mrs. Santos kasama ang science coordinator ng paaralan.
Agad nilang muling sinubukan ang proyekto. Kahit ilang beses dagdagan at bawasan ang tubig, gumagana ang mekanismo ayon sa itinakdang antas. Ipinaliwanag ni Ma’am Villanueva na prototype pa lamang ito at kailangan pang subukan ang tibay at pagiging maaasahan bago magamit sa totoong pagbaha.
Gayunpaman, labis na humanga ang principal sa pagiging praktikal ng ideya at sa pagsisikap ng bata.
“Adrian, alam mo bang may district science and technology competition sa susunod na buwan? Gusto naming katawanin mo ang ating paaralan,” nakangiting sabi nito.
Hindi makapaniwala si Adrian.
“Ma’am, pero wala po akong pambili ng mas magagandang materyales.”
“Ang kailangan namin ay ang iyong talino at determinasyon. Tutulungan ka ng paaralan sa mga kagamitan at sa pagpapahusay ng proyekto.”
Nang marinig iyon, hindi napigilan ng bata ang pagluha.
Sa unang pagkakataon, ang proyektong ginawa niya mula sa basura ay hindi pinagtawanan kundi pinahalagahan.
Lumipas ang ilang linggo at sa tulong ng kanyang mga guro, napahusay ni Adrian ang aparato. Nilagyan nila ito ng mas matibay na lalagyan, mas maayos na wiring, at proteksiyon laban sa ulan. Sinubukan rin nila ang iba’t ibang antas ng tubig upang malaman kung gaano ito kaaasahan.
Sa district competition, ipinakita ni Adrian ang kanyang imbensiyon sa harap ng mga hurado. Ipinaliwanag niya kung paano maaaring magsilbing murang karagdagang babala ang ganitong aparato sa mga bahay na malapit sa ilog, kung maayos itong masusubukan at mailalagay sa ligtas na lugar.
Nang ipahayag ang mga nanalo, halos hindi siya makagalaw nang marinig ang kanyang pangalan bilang unang gantimpala.
Ngunit ang pinakamasayang sandali ay nang makita niyang nakatayo sa likuran ng bulwagan ang kanyang inang si Aling Fe, suot pa rin ang kupas nitong damit mula sa palengke.
Mahigpit siyang niyakap ng kanyang ina habang hawak ang medalya.
“Anak, pasensiya ka na kung mga lumang gamit lang ang naibibigay ko sa iyo.”
Umiling si Adrian habang umiiyak.
“Nay, huwag po kayong mag-sorry. Kung hindi dahil sa mga lumang gamit na iyon, hindi ko po magagawa ito.”
Makalipas ang ilang buwan, napili si Adrian para sa isang educational scholarship at mentoring program ng isang engineering foundation. Nakatanggap din ang kanilang paaralan ng suporta upang ipagpatuloy ang pagsusuri sa kanyang flood alarm prototype kasama ang mga lokal na eksperto.
Sa kanilang maliit na bahay, maingat na inilagay ni Aling Fe ang unang prototype ng kanyang anak sa isang estante.
Sa tabi nito ay isang lumang litrato ng kanyang ama habang nagkukumpuni ng electric fan.
At sa ilalim ng larawan, isinulat ni Adrian ang isang pangungusap na matagal na niyang gustong sabihin.
“PA, HINDI KO PO ITINAPON ANG SIRANG ELECTRIC FAN NINYO. GINAMIT KO PO ITO PARA SIMULAN ANG PANGARAP NATIN.”
