EPISODE 1: ANG MGA PANGALANG NAKAUkit SA PUNO
Labing-isang taong gulang si Baste nang mapansin ng mga tanod na paulit-ulit siyang pumupunta sa masukal na bahagi ng kanilang barangay. Bitbit niya ang maliit na lumang kutsilyo at tila may sinusulat sa balat ng mga puno.
“Miguel.”
“Ana.”
“Rico.”
“Lita.”
Iyon ang ilan sa mga pangalang inukit niya.
Nang makita siya ni Mang Carding, agad siyang sinigawan.
“Hoy! Bakit mo sinisira ang mga puno? Halika rito!”
Napaatras si Baste at mahigpit na hinawakan ang kutsilyo.
“Hindi ko po sinisira. Kailangan ko lang po tandaan.”
“Ano ang tatandaan mo? Mga pangalan?”
Hindi sumagot ang bata.
Dalawang linggo na kasing nawawala ang nakatatanda niyang kapatid na si Jenny. Labing-apat na taong gulang ito at huling nakitang pauwi mula sa paaralan. Ayon sa ilang nakakita, may puting van na huminto sa tabi nito bago ito tuluyang mawala.
Mula noon, hindi mapakali si Baste.
Ilang araw bago mawala si Jenny, may napansin siyang kakaiba. Kapag naglalakad silang magkapatid sa gubat papunta sa ilog, palaging binabanggit ng ate niya ang mga pangalang nakaukit sa mga puno.
“Kuya Miguel dito.”
“Ate Ana sa susunod.”
“Rico pagkatapos.”
Akala noon ni Baste ay laro lamang iyon.
Ngunit matapos mawala si Jenny, napansin niyang may bago pang mga pangalan sa mga punong dinaanan nila.
Kaya sinimulan niyang kopyahin ang mga ito.
Nang malaman ng mga pulis ang ginagawa niya, lalo siyang pinaghinalaan.
“Baka may alam ang bata,” sabi ng isang opisyal. “Bakit siya nag-iiwan ng marka sa lugar kung saan maaaring dumaan ang dumukot?”
Napaluha si Baste.
“Hindi po ako kasama nila. Hinahanap ko lang si Ate.”
Tinipon ng pulis ang lahat ng pangalang nakaukit.
Miguel. Ana. Rico. Lita.
May iba pa.
Sam. Ana. Noel.
Biglang may napansin ang isang batang pulis.
“Kunin natin ang unang letra ng bawat pangalan.”
M—A—R—L—S—A—N.
Hindi pa buo.
Ngunit nang idagdag nila ang mga pangalan mula sa susunod na mga puno, unti-unting nabuo ang mensahe.
MARL… SAN JOSE…
Napatingin si Baste sa mga pulis.
“Sir… parang address po.”
At doon nagsimulang maunawaan ng lahat na hindi basta mga pangalan ang iniwan sa mga puno.
Isa iyong lihim na direksiyong maaaring magdala sa kanila sa kinaroroonan ng nawawalang bata.
EPISODE 2: ANG MENSAHENG NAKATAGO SA UNANG LETRA
Kinabukasan, bumalik ang mga pulis kasama si Baste sa gubat. Isa-isang kinunan ng litrato ang bawat ukit.
MIGUEL.
ANA.
RICO.
LITA.
SANCHO.
ANA.
NORA.
JOEL.
OLIVER.
SETH.
ELENA.
NILO.
Pinagdikit-dikit nila ang unang letra.
M A R L S A N J O S E N…
Hindi pa rin malinaw.
Ngunit napansin ni Baste na may ilang puno kung saan dalawang pangalan ang magkatabi. Sa ibabaw ng isang puno, may maliit na guhit na katulad ng arrow.
“Ate Jenny po ang gumagawa ng ganyang marka,” sabi niya.
“Paano mo nasabi?”
“Kapag naglalaro po kami ng treasure hunt, ganito siya maglagay ng clue.”
Nagsimulang umiyak ang bata.
Ibig sabihin, maaaring si Jenny mismo ang nag-iiwan ng mga pangalan habang dinadala siya ng dumukot.
Patuloy nilang sinundan ang mga puno.
May isang pangalan na halos mabura na:
ILAYA
Nagkatinginan ang mga pulis.
Nang ayusin nila ang pagkakasunod-sunod, nabuo ang mas malinaw na mensahe:
SAN JOSE ST., BARANGAY ILAYA
“May ganitong address ba?” tanong ng investigator.
Tumango ang barangay tanod.
“May lumang compound sa kabilang bayan. San Jose Street, Barangay Ilaya. Maraming abandonadong bahay doon.”
Agad silang naghanda ng operasyon.
Ngunit habang tinatala ang mga pangalan, may napansin si Baste na huling puno.
May bagong ukit.
LORNA
Sa ilalim nito ay may tatlong maliliit na guhit.
“Hindi po ito dati nandito,” sabi niya.
Ibig sabihin, may taong bumalik kamakailan upang magdagdag ng clue.
Sa tabi ng ugat ay may maliit na piraso ng tela.
Pink.
Napahagulhol si Baste.
“Damit po iyan ni Ate.”
Kinumpirma ng kanilang ina na iyon nga ang kulay ng blouse ni Jenny noong mawala.
Hindi na nag-alinlangan ang mga pulis.
May taong dumaan sa rutang iyon habang kasama ang dalagita.
Ngunit bago sila makaalis, may dumating na matandang lalaki mula sa kabilang baryo.
Nang makita ang mga pangalan sa puno, biglang nanlamig ang mukha nito.
“Hindi lang isang bata ang gumawa niyan,” sabi niya.
Napalingon ang lahat.
“Bakit po?”
“Dahil walong taon na akong nakakakita ng ganitong mga pangalan sa kagubatan.”
At ayon sa matanda, sa tuwing may bagong serye ng ukit, may batang nawawala sa kalapit na bayan.
EPISODE 3: ANG LUMANG BAHAY SA SAN JOSE STREET
Bandang alas-diyes ng gabi nang makarating ang mga pulis sa Barangay Ilaya. Tahimik ang San Jose Street. Maraming bahay ang abandonado dahil sa dating pagbaha sa lugar.
Ayon sa address na nabuo mula sa mga ukit, dapat silang pumunta sa dulo ng kalsada.
May lumang dalawang-palapag na bahay doon, napapalibutan ng mataas na yero.
Walang ilaw sa labas.
Ngunit may bagong bakas ng gulong sa putik.
“May sasakyan kamakailan,” sabi ng pulis.
Hindi pinayagang lumapit si Baste, ngunit nagmakaawa siya.
“Sir, baka marinig ako ni Ate.”
Pinayagan siyang manatili sa ligtas na distansiya kasama ang ina at social worker.
Lumapit ang mga pulis sa gate.
“Police! Buksan ang pinto!”
Walang sumagot.
Ilang segundo ang lumipas.
May narinig silang mahinang kalabog mula sa loob.
Agad nilang pinasok ang compound.
Sa unang kuwarto ay puro kahon at lumang gamit. Sa kusina ay may sariwang pagkain at bote ng tubig. May palatandaang may nakatira roon.
Sa ikalawang palapag, may tatlong kuwartong nakakandado mula sa labas.
Nang mabuksan ang una, walang laman.
Sa pangalawa ay may lumang damit pambata at ilang school bag.
Sa ikatlo—
May isang batang babae na nakaupo sa sahig.
Payat.
Marumi.
At nanginginig.
“Jenny!” sigaw ng isang pulis.
Ngunit hindi ito si Jenny.
Ang pangalan niya ay Claire, labindalawang taong gulang, nawawala na nang mahigit isang buwan mula sa kalapit na bayan.
“May kasama pa po ako,” umiiyak niyang sabi. “Inilipat po nila kahapon.”
“Si Jenny?”
Tumango ang bata.
“Siya po ang nagturo sa akin na mag-iwan ng mga pangalan sa puno.”
Nanginig si Baste nang marinig iyon.
Buhay ang kanyang ate.
Ayon kay Claire, kapag inililipat sila ng mga dumukot sa gabi, palihim na nag-uukit si Jenny sa mga punong nadaraanan. Mga pangalan ang ginagamit nito upang hindi agad mapansin ng mga kriminal na bumubuo iyon ng mensahe.
“Sinabi niya po,” patuloy ni Claire, “‘Kapag nakita ng kapatid ko ang mga unang letra, maiintindihan niya.’”
Napaupo si Baste at humagulgol.
Kahit dinukot at nakakulong, hindi pala tumigil si Jenny sa paniniwalang hahanapin siya ng kanyang kapatid.
Ngunit inilipat na ito.
At ayon kay Claire, dadalhin daw si Jenny sa isang lumang poultry farm bago mag-umaga.
EPISODE 4: ANG HULING CLUE NI JENNY
Agad tinanong ng mga pulis si Claire kung saan matatagpuan ang poultry farm.
Hindi niya alam ang eksaktong lugar.
Ngunit bago ilipat si Jenny, narinig niyang nagsalita ang isa sa mga dumukot.
“Dalhin siya sa Rivera Farm bago mag-alas-singko.”
May tatlong Rivera Farm sa probinsya.
Kailangan nilang malaman kung alin.
Doon muling naalala ni Baste ang mga pangalan sa huling bahagi ng kagubatan.
“May iba pa po akong nakita,” sabi niya.
Sa kanyang lumang notebook, naisulat niya ang mga pangalang hindi naisama sa unang listahan:
Ramon
Isabel
Victor
Elena
Rosa
Ana
Pinagdikit ng pulis ang unang letra.
R I V E R A
Rivera.
May kasunod pang mga pangalan.
Nora
Olga
Ramona
Teodoro
Elisa
N—O—R—T—E.
RIVERA NORTE.
Biglang tumayo ang investigator.
“Rivera Farm Norte!”
Isa lamang ang sakahang may ganoong pangalan—isang lumang poultry compound halos apatnapung minuto mula sa kanilang lokasyon.
Mabilis na umalis ang convoy.
Pagsapit nila roon, madaling-araw na. Nakita nila ang puting van sa likod ng warehouse.
Nang maramdaman ng mga suspek ang presensya ng pulis, sinubukan nilang tumakas.
Nagkaroon ng habulan sa bukid.
Dalawang lalaki ang nahuli.
Isang babae ang nagtangkang tumakas kasama ang isang batang babae na nakatakip ang bibig.
“Ate!” sigaw ni Baste mula sa malayo.
Biglang napalingon ang bata.
Si Jenny.
Nang marinig ang boses ng kapatid, pilit itong kumawala.
Nahabol ng mga pulis ang babae at nailigtas ang dalagita.
Tumakbo si Baste patungo sa ate.
Mahigpit silang nagyakap.
“Alam kong makikita mo ang mga pangalan,” umiiyak na sabi ni Jenny.
“Akala ko hindi na kita mahahanap.”
“Hindi ako tumigil sa pag-iwan ng clue.”
Sa likod ng compound, dalawa pang batang nakakulong ang nailigtas. May nakita ring mga pekeng dokumento, litrato, at listahan ng mga bata mula sa iba’t ibang lugar.
Ngunit may isang pangalan sa listahan ang biglang nagpatahimik sa mga pulis.
MARIO DELA CRUZ — 2018
Kilalang-kilala iyon ng matandang lalaking sumama sa kanila mula sa kagubatan.
Pangalan iyon ng kanyang apo na walong taon nang nawawala.
Ibig sabihin, ang grupong dumukot kay Jenny ay maaaring siya ring responsable sa mga batang matagal nang hindi natatagpuan.
At ang mga ukit sa puno ay maaaring hindi lamang mensahe ni Jenny.
Baka iyon din ang naiwan ng mga naunang biktima.
EPISODE 5: ANG MGA PANGALANG HINDI NA DAPAT MAKALIMUTAN
Matapos ang operasyon, tuluyang nabuwag ang grupo ng mga dumukot. Sa mga dokumentong nakuha sa Rivera Farm, natunton ng mga awtoridad ang ilang pamilyang matagal nang naghahanap ng kanilang mga anak.
May mga batang natagpuang buhay at naibalik sa pamilya.
Ngunit mayroon ding mga pangalang nauwi sa masakit na katotohanan.
Kabilang doon si Mario, ang apo ng matandang si Mang Arturo.
Ayon sa records, nakatakas ito ilang taon na ang nakaraan ngunit nalunod habang tumatawid sa ilog. Nailibing itong walang pangalan sa isang malayong bayan dahil walang identification.
Nang makumpirma iyon, napaluhod si Mang Arturo.
“Walong taon kitang hinanap, apo…”
Walang nakapagsalita.
Si Jenny, kahit mahina pa, lumapit at hinawakan ang kamay ng matanda.
“Lolo, baka isa po siya sa nagturo sa amin ng paraan.”
Napatitig si Mang Arturo.
Ayon sa isa sa mga nailigtas na dating bihag, matagal nang ginagamit ng mga bata ang mga pangalan sa puno bilang lihim na sistema. Ang unang letra ang nagbibigay ng lokasyon. Ipinapasa raw iyon mula sa isang bihag patungo sa susunod.
Maaaring si Mario ang isa sa mga unang gumawa nito.
Napahagulhol si Mang Arturo.
Kung totoo iyon, kahit hindi nakauwi ang kanyang apo, nakatulong ang iniwan nitong paraan upang mailigtas ang iba.
Makalipas ang ilang buwan, bumalik sina Jenny at Baste sa kagubatan kasama ang kanilang pamilya at mga awtoridad.
Hindi nila binura ang mga pangalan.
Sa halip, nilagyan nila ng maliit na marker ang lugar:
MGA PANGALANG NAGTURO NG DAAN PAUWI.
Si Jenny ay nagpatuloy sa counseling upang unti-unting makabangon sa trauma. Si Baste naman ay hindi na pinagtatawanan sa barangay. Ngunit hindi niya ikinatuwa ang pagiging “bayani.”
“Hindi naman po ako ang matapang,” sabi niya. “Si Ate po. Siya ang iniisip ko.”
Makalipas ang mga taon, naging social worker si Jenny at tumulong sa mga batang biktima ng kidnapping at exploitation. Sa kanyang opisina ay may larawan ng isang lumang puno na puno ng mga pangalan.
Sa ilalim nito ay nakasulat:
“KAPAG WALANG MAKARINIG SA SIGAW MO, MAG-IWAN KA NG BAKAS. MAY TAONG MAGHAHANAP.”
Isang araw, tinanong siya ni Baste:
“Ate, paano kung hindi ko naisip pagsamahin ang unang letra?”
Ngumiti si Jenny kahit nangingilid ang luha.
“Alam kong maiisip mo.”
“Bakit?”
“Dahil magkapatid tayo. May mga mensaheng hindi kailangang ipaliwanag para maintindihan ng taong tunay na naghahanap sa iyo.”
Doon sila parehong napaluha.
MGA ARAL SA BUHAY
1. Huwag agad pagbintangan o pagtawanan ang batang gumagawa ng kakaibang bagay. Maaaring may mahalagang dahilan sa likod ng kanyang kilos.
2. Kapag may nawawalang tao, kahit simpleng pangalan, marka, sulat, o pattern ay maaaring maging mahalagang clue. Huwag itong basta burahin o balewalain; ipaalam agad sa mga awtoridad.
3. Ang mga batang nakaranas ng pagdukot ay nangangailangan hindi lamang ng pagliligtas kundi ng mahabang panahon ng pag-aaruga, seguridad, at propesyonal na suporta.
4. Huwag hayaang makalimutan ang mga nawawalang bata. Kahit lumipas ang maraming taon, maaaring may bakas pa ring naghihintay na mapansin.
5. Ang pagmamahal ng pamilya ay minsang nagiging pinakamalakas na direksiyon pauwi. Kapag tunay nating hinahanap ang isang mahal sa buhay, kahit maliit na palatandaan ay maaaring magkaroon ng kahulugan.
Kung naantig ka sa kuwento nina Baste, Jenny, at ng mga batang nag-iwan ng mga pangalan sa puno, i-LIKE, i-SHARE, at MAG-COMMENT kung naniniwala kang walang nawawalang bata ang dapat kalimutan at walang munting bakas ang dapat balewalain.
