Para sa akin, ang kwintas na iyon ay isang alaala ng taong matagal ko nang ipinagluluksa.
Isang maliit na palawit na hindi ko kailanman inakalang makikita ko pang muli.
Kaya nang makita ko ang batang naglalaro sa buhangin at mapansin ko ang kwintas sa leeg niya, biglang nanghina ang mga tuhod ko.
Hindi dahil mahalaga ang alahas.
Kundi dahil ako mismo ang bumili noon ng kwintas na iyon.
At iisa lang ang taong pinagbigyan ko nito.
Ang babaeng minahal ko nang higit sa lahat.
Ang babaeng nawala labinlimang taon na ang nakalilipas.
Ngunit habang nakatitig ako sa batang iyon, isang tanong ang paulit-ulit na umalingawngaw sa isip ko.
Kung patay na ang ina ng batang ito… bakit nasa leeg niya ang kwintas na huli kong ibinigay sa kanya?
At higit sa lahat…
sino ang batang iyon?
Hindi ko namalayan na nakalapit na pala ako sa bata.
“Anak,” mahinahon kong tawag.
Napatingin siya sa akin.
Malalaki ang mga mata niya at tila walang anumang takot sa mundo. May hawak siyang maliit na laruang pala habang gumagawa ng hukay sa buhangin.
“Ang ganda ng kwintas mo.”
Hinawakan niya ang palawit.
“Bigay po ito ni Mama.”
Parang may humigpit sa dibdib ko.
“Mama?”
Tumango siya.
“Opo.”
“Nasaan ang mama mo?”
Napatingin siya sa isang babaeng nakatayo malapit sa dagat.
Hindi ko agad nakita ang mukha nito dahil nakatalikod siya.
“Doon po.”
Tumayo ang bata at tumakbo papunta sa babae.
At nang humarap ang babae sa akin…
parang tumigil ang mundo.
Iyon ang mukha na ilang libong beses kong pinangarap makita muli.
Iyon ang mga mata na matagal kong hinanap sa bawat babaeng nakakasalubong ko.
Iyon ang babaeng pinaniwala kong wala na.
“Lara…”
Mahina kong nabanggit ang pangalan niya.
Nanlaki ang kanyang mga mata.
At sa halip na lumapit sa akin, mabilis niyang hinawakan ang kamay ng bata.
“Umalis tayo.”
“Lara, sandali!”
Tumakbo siya.
Hindi ko alam kung saan nanggaling ang lakas ko, pero hinabol ko sila.
“Lara!”
Huminto siya.
Dahan-dahan siyang lumingon.
At nakita kong nangingilid ang luha sa kanyang mga mata.
“Bakit ka nandito?”
Napahawak ako sa dibdib ko.
“Akala ko patay ka na.”
Hindi siya sumagot.
“Labinlimang taon kitang hinanap.”
Umiling siya.
“Hindi mo dapat ako hinanap.”
“Bakit?”
Tumingin siya sa bata.
At doon ko napansin ang isang bagay na hindi ko gustong paniwalaan.
May maliit na peklat ang bata sa baba.
Parehong-pareho ng peklat na mayroon ako noong bata pa ako.
“Lara…”
Nanginginig ang boses ko.
“Anak ko ba siya?”
Pumikit siya.
Walang sagot.
Pero sapat na ang katahimikan niya.
Lumapit ako sa bata.
Hindi ko siya hinawakan.
Hindi ko alam kung may karapatan ba ako.
“Anong pangalan mo?”
“Ethan po.”
“Ethan…”
Ulitin ko ang pangalan niya habang pilit kong pinipigilan ang luha.
Ilang taon ka na?”
“Labing-apat po.”
Labing-apat.
Mabilis kong binilang sa isip ko.
Labinlimang taon mula nang mawala si Lara.
Parang may humampas sa akin.
“Bakit hindi mo sinabi sa akin?”
Napaluha si Lara.
“Dahil hindi ko alam kung gusto mo siyang malaman.”
“Paano mo nasabing ayaw kong malaman ang anak ko?”
“Dahil noong gabing umalis ako, narinig ko ang sinabi ng ama mo.”
Napakunot ang noo ko.
“Ano ang sinabi niya?”
Huminga siya nang malalim.
“Sinabi niyang kapag hindi ako lalayo sa’yo, sisirain niya ang buhay mo.”
Natahimik ako.
Naalala ko ang gabing iyon.
Labinlimang taon na ang nakaraan.
Bigla na lamang nawala si Lara.
Hinintay ko siya sa aming maliit na apartment.
Tatlong gabi.
Isang linggo.
Isang buwan.
Hanggang sa sinabi ng pamilya niya na umalis daw siya at ayaw na niya akong makita.
Hindi ako naniwala.
Hinahanap ko siya sa mga lugar na alam kong pinupuntahan niya.
Pero walang bakas.
Hanggang sa isang araw, may dumating na balita.
Naaksidente raw siya.
Patay.
Wala nang bangkay na ipinakita sa akin.
Walang libing na dinaluhan ko.
Pero dahil sa mga dokumentong ipinakita sa akin ng pamilya niya, napilitan akong tanggapin ang pagkawala niya.
At dahil hindi ko alam na may anak pala kami, nabuhay ako nang labinlimang taon na iniisip na wala akong pamilya.
“Bakit mo sinuot sa kanya ang kwintas?”
Tumingin si Lara sa palawit.
“Ito ang tanging bagay na iniwan mo sa akin.”
Napaluha ako.
“Akala ko nawala iyon.”
“Hindi.”
Dahan-dahan niyang hinubad ang kwintas sa leeg ni Ethan.
“Pinangako kong ibibigay ko ito sa anak natin kapag sapat na ang edad niya para malaman ang lahat.”
Lumapit ako kay Ethan.
“Alam mo ba kung sino ako?”
Tumingin siya sa akin.
Umiling siya.
“Sinabi lang ni Mama na may isang taong mahal na mahal niya noon.”
Napayuko ako.
“Hindi niya sinabi na ako iyon?”
Umiling siya.
Hindi ko napigilan ang luha.
Sa unang pagkakataon sa buhay ko, nakatayo ako sa harap ng anak kong lumaki nang wala ako.
Labing-apat na kaarawan.
Labing-apat na unang araw ng klase.
Labing-apat na Pasko.
Labing-apat na beses na maaaring may sakit siya at wala ako.
Hindi ko alam kung saan ako dapat magsimula.
Kaya ang una kong sinabi ay:
“Patawad.”
Napakunot ang noo niya.
“Bakit po?”
“Dahil hindi ako nandoon.”
Tahimik siya.
“Hindi ko alam na nandito ka.”
Tumulo ang luha ko.
“Kung alam ko lang…”
Hindi ko natapos ang pangungusap.
Biglang lumapit sa akin si Ethan.
Hindi niya ako niyakap.
Hindi rin niya ako tinawag na Papa.
Sa halip, ibinigay niya sa akin ang maliit niyang laruan.
“Pwede po ba tayong maglaro?”
Parang iyon ang pinakamagandang tanong na narinig ko sa buong buhay ko.
Tumango ako.
“Oo.”
Umupo ako sa buhangin kasama niya.
Habang gumagawa kami ng maliit na kastilyo, tahimik na nakatayo si Lara sa likod namin.
Maya-maya, narinig ko ang sinabi ni Ethan.
“Sir…”
Napatingin ako sa kanya.
“Pwede ko po ba kayong tawaging Papa balang araw?”
Parang nawala ang lahat ng tunog sa paligid.
Hindi ko napigilan ang pag-iyak.
“Hindi mo kailangang hintayin ang araw na iyon.”
Hinawakan ko ang kamay niya.
“Kung papayag ka…”
Huminga ako nang malalim.
“Simula ngayon, gusto kong maging Papa mo.”
Tumingin siya kay Lara.
Pagkatapos ay sa akin.
At sa wakas, ngumiti siya.
“Okay po.”
Sa simpleng salitang iyon, parang nabawi ko ang labinlimang taon na nawala sa buhay ko.
Pero hindi pala doon nagtatapos ang lahat.
Nang gabing iyon, habang nakaupo kami sa maliit na bahay na tinutuluyan nina Lara, inilabas niya ang isang lumang kahon.
May mga litrato roon.
Mga sulat.
At isang dokumentong agad kong nakilala.
Dokumento mula sa ospital.
May pangalan ko.
May pangalan ni Lara.
At may pangalan ng isang taong hindi ko inaasahang makita.
Ang pangalan ng sarili kong ama.
“Hindi lang niya ako pinilit na umalis,” sabi ni Lara habang umiiyak.
“May ginawa pa siya.”
Tinitigan ko ang dokumento.
At doon ko nalaman ang buong katotohanan.
Labinlimang taon akong nabuhay sa kasinungalingan.
Hindi namatay si Lara.
Hindi niya ako iniwan.
At hindi aksidente ang dahilan kung bakit nawala siya.
May isang taong sadyang pinaghiwalay kami.
At ang kwintas na nakita ko sa leeg ng anak ko ang naging susi para muling mabuksan ang nakaraan.
Hinawakan ko ang kamay ni Ethan.
Sa pagkakataong ito, hindi ko na siya bibitawan.
Dahil maaaring ninakaw sa akin ang labinlimang taon.
Maaaring hindi ko na mabawi ang unang yakap niya, unang hakbang, unang kaarawan, at unang araw niya sa paaralan.
Pero habang may natitira pang panahon…
gagawin kong bawat araw na kasama ko siya ay sapat para maramdaman niyang hindi ko siya piniling iwan.
At bago ako matulog nang gabing iyon, tiningnan ko ang kwintas na minsang ibinigay ko sa babaeng minahal ko.
Ngayon, nasa kamay na ito ng anak ko.
At sa unang pagkakataon matapos ang labinlimang taon, napangiti ako habang umiiyak.
Dahil ang bagay na minsang naging simbolo ng pagkawala…
ay naging simbolo pala ng pagbabalik.
At minsan, ang isang maliit na alaala na akala mong matagal nang nawala ay siya palang magiging susi para mahanap muli ang pamilyang akala mong habambuhay mo nang nawala.
