Mga Senior, Tigilan na ang 6 Inumin na ’To—Baka Ito ang Dahilan ng Madalas na Pag-ihi!

“Ma, bakit daw lagi kayong gising sa CR?” tanong ni Jun habang inaayos ang kumot ni Lola Nena, 72.

“E paano, anak,” buntong-hininga ni Lola,
“Parang bahay na may tumutulong gripo. Kaka-ihi ko lang, maya-maya iihi na naman. Akala ko nga macho ko pa, kaya ko pang tumayo nang paulit-ulit sa gabi… pero pag-umaga, lutang na lutang na ako sa puyat.”

Pamilyar ba ’to sa’yo?

Kung senior ka na at napapansin mong:

• ilang beses kang umiihi sa magdamag,
• lagi kang nauudlot ang tulog,
• o kahit sa araw, parang wala pang isang oras, CR ulit,

hindi laging ibig sabihin “mahina na ang pantog” lang.
Minsan, iniinom mo mismo ang nagpapalala ng problema.

Syempre, may mga seryosong dahilan din ng madalas na pag-ihi:

• diabetes,
• prostate problem sa lalaki,
• infection (UTI),
• sakit sa kidney o puso,
• o epekto ng gamot.

Pero bukod diyan, may 6 klase ng inumin na madalas iniinom ng mga senior na
akala nila okay lang…
pero sila pala ang tulak nang tulak sa’yo papunta sa CR — lalo na sa gabi.

Hindi ibig sabihin bawal na agad habambuhay,
pero kung hindi mo man kayang tigilan,
kailangan mo silang makilala at kontrolin.

Tara, isa-isahin natin.

1. Matapang na Kape – Panggising sa Ulo, Pero Pampagulo sa Pantog

Marami sa ating mga lolo’t lola ang hindi kayang mag-umpisa ng araw nang walang:

• isang tasang kape,
• minsan tatlo pa,
• tapos may “reward” pang kape ulit sa hapon.

Kape sa umaga, kape sa merienda, kape sa kwentuhan, kape kapag may bisita.

Ang problema:
Ang kape ay may caffeine, isang natural diuretic at bladder irritant:

• Pinapabilis nito ang paglabas ng ihi ng kidney.
• Pinapasensitibo rin niya ang pantog — parang konting laman lang, pakiramdam mo puno na.
• Kapag sinabayan pa ng asukal at gatas, nadadagdagan ang volume ng ihi at minsan, ang pagkainis ng pantog.

Kaya kung sanay ka sa:

• 3-in-1 sa umaga,
• barako sa hapon,
• tapos minsan may kapeng malamig pa o cappuccino sa gabi,

huwag ka nang magtaka kung bakit:

• pabalik-balik ka sa CR,
• madalas umihi sa gabi,
• at kumukulo minsan ang sikmura.

Anong pwede mong gawin?

• Limitahan ang kape sa umaga lang, 1 tasang maliit.
• Iwasan ang kape sa hapon at lalo na sa gabi (lalo na pagkatapos ng 3–4 pm).
• Kung gusto mo pa rin ng mainit na inumin sa gabi, subukan:
  • maligamgam na tubig,
  • salabat na hindi sobrang tamis,
  • o caffeine-free na herbal tea (sa tamang dami).

Kung sinabi ni Dok na may problema ka sa puso, presyon, o pantog,
mas lalo mong kailangang bantayan ang dami ng kape.

2. Tsokolate Drink at Milk Tea – Akala Pang-Relax, Pero Combo ng Asukal at Caffeine

“Hindi naman ako kape, anak, Milo lang naman…”
“Hindi ako nagkakape, milk tea lang.”

Ayan.

Hindi alam ng marami, ang mga:

• tsokolate drink (cocoa, malt drink, powdered chocolate),
• milk tea,
• choco drink bago matulog,

ay kadalasang may:

• caffeine (oo, meron din sa cocoa at tsokolate),
• asukal,
• madalas ay gatas pa.

Combo sila ng:

• pampagising sa pantog,
• dagdag asukal (na puwedeng magpalala ng diabetes),
• dagdag fluid na kailangang ilabas.

Kung sanay ka sa:

• tsokolate sa gabi para “antukin,”
• o milk tea sa hapon para “relax,”

maaaring ikaw mismo ang:

• pumipiga sa pantog mo,
• nagpapahaba sa oras ng gising mo dahil ihi nang ihi ka.

Anong pwede mong gawin?

• Huwag nang gawing gabi-gabing ritwal ang choco drink.
• Kung gusto mo talaga, mas okay kung:
  • maliit na tasa,
  • hindi araw-araw,
  • at hindi malapit sa oras ng tulog.
• Mas piliin ang malinis na tubig, o
  • mainit na inumin na walang caffeine kung gusto mo lang uminit ang sikmura.

---

3. Softdrinks at Matatamis na Juice – Pampa-“Ahhh”, Pero Pampa-CR Din

Ang softdrinks (regular man o “diet”) at matatamis na juice ay double trouble:

1. Maraming asukal (sa regular softdrinks at sweetened juice).
2. May caffeine din ang ilan (lalo na ’yung cola at ilang energy drink).

Kapag puno ng asukal ang inumin:

• tataas ang asukal sa dugo,
• magre-react ang katawan at susubukang i-flush out ang sobrang asukal,
• kaya mas madalas kang iihi.

Kapag may caffeine:

• nadadagdagan pa ang pagiging diuretic (pampa-ihi),
• naiinis ang pantog.

Dagdag pa:

• Ang carbonation (bula ng softdrinks) at asim sa ilang juice ay pwedeng makairita pa mismo sa pantog.
• Sa iba, napapansin nila: pag uminom sila ng softdrinks,
  mas madalas ang tawag ng CR at minsan may hapdi pa.

Anong pwede mong gawin?

• Kung kaya, unti-unting bawasan ang softdrinks hanggang halos wala na.
• Kung dati araw-araw:
  • gawing 1–2 beses na lang sa isang linggo, maliit na baso lang.
• Hindi magandang pang-gabi ang softdrinks.
  • Piliin ang tubig, o
  • unsweetened na mainit na inumin.
• Sa juice:
  • mas piliin kung kailangan ang fresh fruit sa tamang portion kaysa isang basong juice,
  • kung iinom ng juice, maliit na amount lang at hindi sa gabi.

Hindi ibig sabihing hindi ka na pwedeng sumipsip minsan,
pero hindi pwedeng softdrinks at juice ang pangunahing inumin mo kung reklamo mo ay ihi nang ihi.

4. “Sugar-Free” o Diet Softdrinks – Zero Sugar, Pero Hindi Zero Epekto

Marami ang lumilipat sa:

• “zero sugar”,
• “diet” softdrinks,
• sugar-free flavored drinks,

para iwas asukal daw.

Totoo, walang regular sugar.
Pero ang problema:

• Marami sa mga ito ay may caffeine pa rin,
• may carbonation (bula at asim) na pwedeng makairita sa pantog,
• may artificial sweeteners na sa ilang tao ay nakaka-trigger din ng bladder sensitivity.

May mga senior na nagsasabi:

“Hindi na ako nagso-softdrinks na regular, diet na lang…
pero bakit parang gising pa rin ako sa ihi sa gabi?”

Kasi kahit zero calorie,
hindi ibig sabihing zero effect sa:

• pantog,
• bituka,
• at minsan sa blood sugar response din.

Anong pwede mong gawin?

• Huwag isipin na “safe kahit unlimited” ang diet softdrinks.
• Limitahan pa rin:
  • paminsan-minsan lang,
  • huwag araw-araw, lalo na sa gabi.
• Huwag gawing kapalit ng tubig ang diet drinks.
  • Tubig pa rin ang tunay na kailangan ng katawan.

Kung napapansin mong mas madalas kang umiihi kapag puro flavored at diet drinks ang iniinom mo,
pahiwatig na ng katawan mo ’yon na hindi niya gusto.

---

5. Alkohol (Beer, Alak, Red Wine) – Pansamantalang Ginhawa, Pero Pampa-Ihi at Pampa-Pagod sa Bato at Puso

“Konting alak pampatulog lang,” sabi ni Lolo.

Kahit baso-baso lang,
ang alkohol (beer, gin, brandy, wine, etc.) ay may mga epekto na hindi pabor sa senior na:

• madalas nang umihi,
• may problemang pantog,
• o may sakit sa puso at bato.

Bakit?

• Ang alkohol ay diuretic din — pinapadalas ang pag-ihi.
• Puwede nitong:
  • pabaguhin ang balanse ng hormones na humahawak ng tubig sa katawan,
  • iiritahin ang pantog,
  • magdulot ng dehydration sa dulo (lalo na kung may LBM o pagsusuka kasabay).

Dagdag pa:

• Ang alkohol sa gabi ay:
  • pwedeng magpahimbing sa unang oras, pero magpapagising sa gitna ng gabi,
  • madalas sabay may pag-ihi, pagkauhaw, at minsan heart palpitation.

Kung may:

• altapresyon,
• heart failure,
• kidney disease,
• o diabetes,

lalo nang delikado ang habitual na pag-inom kahit pa “konti lang”.

Anong pwede mong gawin?

• Kung sinabihan ka na ng Dok na iwas alkohol: sundin mo na.
• Kung talagang hindi pa kaya:
  • limitahan sa paminsan-minsan, maliit na tagay lang,
  • iwasan na sa gabi, lalo na kung reklamo mo ay higanteng puyat dahil sa pag-ihi.
• Huwag i-partner ang alak sa maalat na pulutan (chicharon, tuyo, mani na maalat) —
  • combo sila sa pagmamanas at pagpapa-ihi.

6. Sobrang Daming Tubig sa Gabi – Oo, Kahit Tubig, May Oras at Dami

Ito na ’yung pinaka-nakakalito sa iba.

“Akala ko ba, healthy ang maraming tubig?
Bakit parang sinasabihan ni Dok, ‘Huwag masyadong uminom bago matulog’?”

Magandang malinaw ito:

• Kailangan talaga ng senior ang sapat na tubig sa maghapon para:
  • hindi ma-dehydrate,
  • maayos ang bato (kidney),
  • malabnaw ang dugo,
  • at maayos ang pagdumi.

Ang problema, hindi sa dami lang ang usapan —
kundi sa ORAS.

Kung sanay ka sa:

• halos hindi umiinom sa umaga at hapon,
• tapos sa gabi biglang:
  • 3–4 baso dahil “naiisip mo dapat marami kang naiinom”,
    wag na tayong magtaka kung:
• paulit-ulit kang gigising para umihi,
• mapuputol ang tulog mo,
• lalo kang mapapagod kinabukasan.

Sa ilang may sakit sa puso at bato,
may limit pa nga talaga ang pwedeng inumin sa maghapon —
at mas ayaw ng doktor na magbuhos ng malaking volume bago matulog.

Anong pwede mong gawin?

• Sa halip na “biglaan sa gabi,”
  • ipamudmod ang tubig sa buong maghapon:
    • pagbangon,
    • mid-morning,
    • tanghali,
    • hapon.
• Mga 1–2 oras bago matulog,
  • bawasan na ang pag-inom;
  • maliit na lagok na lang kung nauuhaw, hindi isang baso.
• Iwasan ang pag-inom ng:
  • sabaw na marami,
  • soup,
  • tsaa,
  • tubig,
    nang malapit na malapit sa oras ng tulog kung problema mo ay nocturia (ihi nang ihi sa gabi).

Syempre, kung may instruction sa’yo ang doktor na dapat marami o dapat limitado ang tubig,
’yun ang susundin mo —
pero siguraduhin mo ring hindi nakatambak ang inom sa oras ng pagtulog.

---

Hindi Lang Inumin ang Dapat Sisihin

Tandaan:
Ang madalas na pag-ihi, lalo na kung may kasamang:

• hapdi,
• lagnat,
• dugo sa ihi,
• biglang panghihina,
• matinding uhaw,
• pagbabawas ng timbang,

ay pwedeng senyales ng seryosong sakit tulad ng:

• UTI,
• diabetes,
• prostate enlargement sa lalaki,
• problema sa kidney o puso.

Kaya obligado pa ring magpacheck-up.
Hindi sapat yung, “Ah kasi siguro sa kape lang ’yan” at bahala na si Batman.

Ang goal natin dito ay:

• tulungan kang makita kung may dagdag na pwedeng ayusin sa lifestyle mo,
• lalo na sa iniinom mo araw-araw,
  para kahit paano, mabawasan ang pabalik-balik sa CR.

Paano Magbabago ng Inumin Nang Hindi Naman Biglaang “Bawal Lahat”?

Hindi rin realistic na bukas, bigla mong sasabihin sa sarili mo:

“Wala nang kape, softdrinks, juice, gatas, alak, lahat bawal na.”

Siguradong babalik ka rin sa dati dahil napaka-bigat.

Mas tatagal ka kung:

1. Isa-isa Munang Targetin

Halimbawa:

• Linggong ito, ang babawasan mo muna: softdrinks.
  • Kung 1 litro ka per day, gawin mong 1 baso na lang,
  • tapos susunod na linggo, every other day,
  • hanggang maging paminsan-minsan na lang.

Pag medyo kaya mo na ’yon,
saka mo harapin ang:

• kape sa hapon,
• tsokolate sa gabi,
• alak sa gabi.

2. Gumawa ng Kapalit, Hindi Lang Bawas

Mas madaling sumunod kung hindi lang “bawas,” kundi may kakain o iinumin kapalit.

Halimbawa:

• Imbes na kape sa hapon ➜ maligamgam na tubig na may kaunting salabat (kung okay sa sikmura).
• Imbes na softdrinks sa hapunan ➜ tubig na may yelong maliit o tubig na may hiwang pipino o kalamansi (huwag sobrang asim).
• Imbes na milk tea sa gabi ➜ mainit na chamomile o herbal tea na walang caffeine (pero ’wag marami bago matulog).

3. I-monitor ang Sarili: “Mas Umihi ba Ako?”

Subukan mo sa loob ng 1–2 linggo:

• bawasan ang kape,
• bawasan ang softdrinks at matatamis na juice,
• ilipat ang maraming tubig sa umaga/hapon imbes na sa gabi.

Pansinin:

• Ilang beses ka bang gumigising para umihi kumpara sa dati?
• Mas humaba ba ang tulog mo bago ka una nagising para mag-CR?
• Mas magaan ba pakiramdam mo kinabukasan?

Minsan, kahit hindi pa diagnosis ng doktor,
makikita mo na sa sariling katawan mo kung totoo nga bang may kinalaman ang iniinom mo.

---

Kwento ni Lola Nena: Mula Apat na Beses Gising sa Gabi, Naging Isa o Wala Pa

Si Lola Nena, dati:

• Kape sa umaga,
• kape sa hapon,
• tsokolate sa gabi,
• sabay isang baso pang tubig bago matulog “para daw hindi ma-dehydrate.”

Reklamo niya:

• 3–4 beses siya nagigising bawat gabi para umihi,
• madalas sumasakit likod at tuhod niya sa kakabangon,
• antukin sa umaga, pero hindi naman makabawi sa tulog.

Nang naintindihan nilang mag-ina na:

• hindi lang “edad” ang sanhi,
• kundi pati mga iniinom,

unti-unti nilang binago:

• Kape – 1 tasa sa umaga lang. Wala nang kape sa hapon at gabi.
• Sa gabi – maligamgam na tubig lang, maliit na lagok; wala nang tsokolate o gatas na litro-litre.
• Softdrinks – naging pang-”okasyon” na lang, hindi araw-araw.
• Tubig – pinamudmod sa maghapon, hindi binubuhos sa gabi.

Matapos ilang linggo:

• gising pa rin siya minsan sa gabi para umihi, oo —
  pero 1 beses na lang, minsan nga hindi na.
• mas buo ang tulog niya,
• mas magaan ang pakiramdam sa umaga.

Sabi niya:

“Hindi pala kailangan puro gamot agad.
Minsan, kailangan mo lang kausapin kung ano ang nilalagay mo sa baso mo.”

Kung senior ka, tandaan:

• Hindi mo pwedeng kontrolin lahat ng nangyayari sa loob ng katawan mo,
  lalo na kung may kasamang sakit at edad.
• Pero may hawak ka pa ring kontrol sa mga iniinom mo araw-araw.

Sa bawat:

• basong kape na hindi mo na ininom sa hapon,
• softdrinks na pinalitan mo ng tubig,
• tsokolate o milk tea na hindi mo na ginawang “gabi-gabi,”
• tubig na inilipat mo sa umaga imbes na sa bandang hatinggabi,

unti-unti mong binibigyan ng pahinga ang pantog,
ang kidney,
at pati na rin ang puso mo.

At kapalit nito?

Mas buo na tulog.
Mas konti ang lakad papuntang CR sa dilim.
Mas konti ang risk na madulas o mahulog sa banyo sa kalagitnaan ng gabi.
Mas sariwa ang pakiramdam paggising.

Kaya bago ka magtaka kung bakit parang “higop nang higop” ang pantog mo,
subukan mong tanungin ang sarili:

“Ano ba ang laman ng baso ko sa maghapon at lalo na sa gabi?”

Doon ka pwedeng magsimulang magbago —
isang lagok, isang araw, isang mas mahabang tulog…
at isang mas ligtas na buhay sa pagiging senior.