Sigaw Sa Gitna Ng Sala
Maingay Na Maingay Ang Bahay Ni Mang Ernesto Noong Hapon Na ‘Yon.
Magkaharap Sa Lamesa Sina Ana At Marco, Mag-Asawang Halos Mabingi Na Sa Sigawan.
Nakahambalang Sa Harap Nila Ang Mga Papeles Ng Lupa, Resibo Ng Pagpapa-ayos, At Isang Calculator Na Parang Sandata Sa Giyera Ng Pera.
“Ako Ang Bunso Na Nag-Aalaga Kay Papa Hanggang Sa Huli!” Sigaw Ni Ana.
“Kalahati Nito Sa Akin!”
“Hindi Ka Naman Nagpapadala No’n!” Sagot Ni Marco.
“Kung Hindi Dahil Sa Mga Plano Ko Sa Lote, Wala Kayong Mapapakinabang!”
Tahimik Lang Na Nakaupo Sa Gilid Ang Nanay Ni Ana Na Si Aling Nena, Hawak Ang Panyo At Pinipigilang Umiyak.
Sa Kabila Nila, Kalma At Tahimik Ang Abogado Na Si Atty. Reyes, Hawak Ang Isang Debelop Na Sobre Na May Nakalagay: “Last Will And Testament Of Ernesto D. Santos.”
“Nak,” Mahinang Sabi Ni Aling Nena.
“Please, Huwag Kayong Mag-away Dahil Sa Mana.”
Pero Hindi Na Sila Nakikinig.
Sa Araw Na ‘Yon, Mas Malakas Pa Sa Boses Ng Nanay Ang Ingay Ng Gahaman At Takot Na Baka Maubusan.
Pagdating Ng Abogado
Matagal Nang Naka-schedule Ang Pagbasa Ng Huling Habilin Ni Mang Ernesto.
Siya Ang Tatay Ni Ana At Ang Lolo Ng Dalawa Pa Nilang Kapatid Na Nasa Abroad.
Siya Rin Ang May-ari Ng Bahay At Lote Na Tinitirhan Ngayon Ni Ana At Marco Kasama Si Aling Nena.
“Kailangan Na Po Nating Simulan,” Maayos Na Sabi Ni Atty. Reyes.
“Para Wala Nang Lalo Pang Laking Gulo.”
Huminga Nang Malalim Si Ana At Umupo.
Si Marco Nama’y Nakapameywang Pa Rin, Pero Tahimik Na Umingos Sa Gilid.
“Inimbita Ko Rin Po Sa Video Call Ang Mga Kapatid Ninyo Sa Abroad,” Dagdag Ni Atty. Reyes Sabay Iharap Ang Laptop.
Lumabas Sa Screen Ang Mga Mukha Ni Joel At Minda, Kapatid Ni Ana.
“Kuya, Ate, Naririnig Ninyo Kami?” Tanong Ni Ana.
“Oo,” Sagot Ni Joel.
“At Sana Walang Bastusan Ngayong Araw, Ha.”
Napataas Ang Kilay Ni Marco, Pero Hindi Na Umimik.
Alam Niyang Lahat Ng Gagawin Niya, May Saksi Ngayon—Pamilya At Abogado.
Simula Ng Pagbasa Ng Last Will
Mabagal At Malinaw Na Binasa Ni Atty. Reyes Ang Unang Bahagi Ng Testamento.
Nasa Doon Ang Petsa, Lugar, At Pagpapatunay Na Kusang-Loob Itong Ginawa Ni Mang Ernesto Habang Malinaw Pa Ang Pag-iisip.
“Una,” Basá Ng Abogado.
“Ipinauubaya Ko Sa Aking Mga Anak Na Sina Ana, Joel, At Minda Ang Aking Pasasalamat Sa Pagmamahal At Pag-aaruga Sa Akin.”
Napangiti Sandali Si Ana, Pero Nang Sumunod Na Linya Ang Narinig, Nagbago Ang Hitsura Niya.
“Subalit Sa Aking Mga Nakitang Pagkakawatak-watak Sa Inyong Pamilya Dahil Sa Usapin Ng Pera, Nagdesisyon Akong Gawin Ang Huling Habilin Na Ito Sa Paraang Matututo Kayo.”
Nagkatinginan Ang Mag-Asawa.
“Anong Ibig Sabihin Ni Papa Do’n?” Mahinang Tanong Ni Ana.
Patuloy Sa Pagbasa Si Atty. Reyes.
“Ang Bahay At Lupang Kinatitirikan Nito Ay Hindi Hahatiin Sa Inyo.”
“Sa Halip, Ipinagkakaloob Ko Ito Sa Aking Asawang Si Nena, Upang Siya Ang Tanging Magmamay-ari Habang Siya Ay Nabubuhay.”
Napatigil Si Marco.
Napatingin Kay Aling Nena Na Parang Biglang Tumanda Ng Sampung Taon Sa Pagkagulat.
“Ibig Sabihin, Sa Kanya Ang Lahat?” Tanong Ni Marco.
“Wala Kaming Makukuha?”
“Basahin Nyo Po Ang Kasunod,” Mahinang Sagot Ni Ana, Kinakabahan.
Kundisyon Ng Isang Ama
“Pagpanaw Ni Nena,” Ipinagpatuloy Ni Atty. Reyes.
“Ang Lahat Ng Ari-arian Ko Ay Ihahati Sa Tatlong Bahagi Para Sa Aking Mga Anak.”
“Subalit May Mahigpit Akong Kondisyon.”
Tumayo Si Marco At Kumunot Ang Noo.
“Anong Kondisyon Na Namang ‘Yan?”
“Nakalagay Dito,” Sabi Ng Abogado.
“Na Walang Matatanggap Na Mana Ang Sinumang Anak O Asawa Ng Anak Na Nagpalayas O Nagmaltrato Kay Nena Habang Siya Ay Nabubuhay.”
Parang Sabay-Sabay Na Huminto Ang Oras Sa Loob Ng Bahay.
Nagkatinginan Lahat Kay Marco.
Siya Ang Madalas Na Sumisigaw, Siya Ang Nagsasabi Kay Ana Na “Ipagbili Na Natin ‘To” At Siya Rin Ang Nagtakbo Ng Ilang Papeles Para Sa Loan Na Hindi Alam Ni Aling Nena.
“Hindi Naman Ako Nananakit Kay Nanay,” Depensa Ni Marco.
“Nagsasalita Lang Ako Nang Medyo Malakas.”
Pero Naalala Ni Ana Ang Maraming Beses Na Pinahiya Ni Marco Ang Kanyang Ina Kapag Kulang Ang Ulam O Mabagal Kumilos.
Naalala Rin Ni Joel At Minda Ang Mga Kuwento Ni Nanay Nila Sa Telepono—Na Minsan, Narinig Nya Raw Si Marco Na Nagbibirong “Ipapasok Na Lang Kita Sa Home For The Aged.”
“May Sulat Po Dito Sa Huling Pahina,” Sabi Ni Atty. Reyes.
“Personal Na Mensahe Ni Mang Ernesto.”
Binasa Nya.
“Sa Mga Anak Ko: Kung Mahal Nyo Ang Inyong Ina, Mamahalin Nyo Rin Ang Aking Desisyon.”
“Kung Ang Asawa Ninyo Ay Mas Mahalaga Kaysa Sa Ina Ninyo, Bahala Kayo.”
“Pero Tandaan Ninyo, Hindi Kayo Aabot Sa Kung Ano Kayo Ngayon Kung Hindi Dahil Sa Sakripisyo Nya.”
Pagkatapos Noon, Tahimik Na.
Walang Umaangal.
Walang Makapagtaas Ng Boses.
Pagputol Sa Gahaman, Pag-ahon Ng Konsensya
Napaupo Si Ana Sa Silya, Hawak Ang Dibdib.
“Marco, Ikaw Ang Nagtulak Sa Akin Na Pag-usapan Agad Ang Mana.”
“Pero Ngayon, Nakikita Ko ‘Yung Sinasabi Ni Papa Sa Sulat Nya.”
“Ana, Hindi Naman Ako Masama,” Paliwanag Ni Marco.
“Iniisip Ko Lang ‘Yung Kinabukasan Natin.”
“Pero Habang Iniisip Mo ‘Yung Kinabukasan Natin,” Sagot Ni Ana Na May Luhang Dumadaloy.
“Paano Naman ‘Yung Nararamdaman Ni Nanay Sa Pang-araw-araw?”
“Hindi Ba Siya Kasama Sa Kinabukasan Na ‘Yon?”
Tahimik Na Nakatingin Lang Si Aling Nena Sa Lupa.
Sanay Na Siya Sa Sigawan, Sa Pagsagot, Sa Sisi.
Pero Ngayon, Iba Ang Katahimikan Sa Loob Ng Bahay—May Halong Hiya At Pagsisisi.
“Nanay,” Mahinang Sabi Ni Ana Habang Lumalapit.
“Pasensya Na Po Sa Lahat Ng Panahong Nanahimik Lang Ako Kapag Sinisigawan Kayo Ni Marco.”
Hinawakan Niya Ang Kamay Ng Matanda.
“Hindi Ko Na Po Hahayaan Na Masaktan Kayo Dito Sa Bahay Na Ibinigay Ni Papa Sa Inyo.”
Si Marco Nama’y Napayuko.
Hindi Siya Sanay Na Siya Naman Ang Tinuturuan Sa Harap Ng Abogado At Mga Bayaw.
Naramdaman Nya Kung Gaano Siya Kaliit Sa Harap Ng Isang Testamento Na Nagpapaalala Na Mas Mabigat Ang Utang Na Loob Kaysa Sa Utang Na Pera.
“Kung Kailangan Ko Pong Humingi Ng Tawad,” Sabi Ni Marco Sa Huli.
“Gagawin Ko.
Ayoko Pong Sabihin Ng mga Anak Natin Balang Araw Na Nawala Ang Mana Dahil Sa Kasakiman Ko.”
Tahimik Na Lamesa, Bagong Simula
Natapos Ang Pagbasa Ng Last Will.
Nilagdaan Ni Ana, Joel, At Minda Ang Mga Papeles Na Nagsasabing Naiintindihan Nila Ang Desisyon Ng Ama.
Si Marco Nama’y Pipirma Na Rin, Pero Bago Nya Ilapat Ang Ballpen Sa Papel, Tumigil Siya.
“Pwede Po Bang Magdagdag Ng Isang Kasulatan?” Tanong Nya Kay Atty. Reyes.
“Ano ‘Yon?” Sagot Ng Abogado.
“Na Kahit Wala Pong Nasa Papel, Nangangako Ako Na Hindi Ko Pababayaan Si Nanay Nena.”
“Hindi Dahil Baka Mawalan Ako Ng Mana, Kundi Dahil Mali Talaga ‘Yung Nagawa Ko Noon.”
Tumango Si Atty. Reyes.
“Puwede Nating I-Notarize ‘Yan Bilang Personal Ninyong Pahayag.”
Ngumiti Si Aling Nena, Unang Beses Mula Kaninang Umaga.
“Hindi Ko Kailangang Isulat ‘Yan, Anak,” Sabi Nya.
“Ang Kailangan Ko Lang Ay Makita Sa Araw-Araw.”
Sa Kaunang-Una Ulit Na Pagkakataon, Kumain Sila Nang Sabay-Sabay Nang Walang Sigawan Sa Lamesa.
Tahimik, Oo, Pero Hindi Na Pareho Ang Katahimikan Kanina.
May Kapayapaan Na Kasama, At Pag-asang Baka Sa Susanod Na Mga Taon, Mas Pagmamahal Na Ang Umiikot Sa Bahay Na Dating Puro Usapan Ng Mana.
Mga Aral Mula Sa Kuwento
- Ang Mana Ay Pansamantala, Pero Ang Relasyon Sa Pamilya Ay Habangbuhay. Walang Ari-ariang Papalit Sa Pagmamahal At Respeto Sa Magulang.
- Tunay Na Anyong Ng Testamento Ay Paalala, Hindi Lang Paghahati Ng Kayamanan. Ginamit Ni Mang Ernesto Ang Last Will Para Turuan Ang Mga Anak Na Unahin Ang Pagmamalasakit.
- Nakikita Ng Mga Magulang Ang Ugali Ng Asawa Ng Anak. Kung Paano Mo Tratuhin Ang Kanilang Ina, Doon Ka Rin Nila Susukatin.
- Huwag Hayaang Gahaman Ang Magdikta Ng Desisyon. Kapag Pera Ang Inuna, Kadalasan Pamilya Ang Nauudlot At Nawawasak.
- Hindi Pa Huli Ang Pagbawi At Paghingi Ng Tawad. Hangga’t Buhay Pa Ang Mga Nasaktan Natin, May Pagkakataon Pang Ituwid Ang Mali.
Kung May Kilala Kang Pamilyang Naguumpisang Mag-away Dahil Sa Mana, Ibahagi Mo Sa Kanila Ang Kuwentong Ito.
Baka Makatulong Na Maalala Nila Na Mas Mahalaga Pa Rin Ang Puso Kaysa Sa Papel.
