Naisip mo na ba kung kailan nagsimulang magbago ang tono ng anak mo sa’yo?
Dati, pag nagsalita ka, nakikinig. Ngayon, pabalang sumagot, umiikot ang mata, laging may sagot na pasikat. Minsan pa, parang wala ka na sa eksena—mas importante ang cellphone kaysa sa sinasabi mo.
Masakit tanggapin, pero minsan mapapasabi ka na lang sa sarili mo:
“Ginagalang pa ba ako ng anak ko… o ginagawa na lang niya akong obligasyon sa bahay?”
Hindi ka nag-iisa.
Maraming magulang na lampas 50, 60, 70 ang nakakaramdam nito—lalo na kapag may sariling pamilya o trabaho na ang anak. Pero heto ang mahalagang katotohanan:
puwede pang maibalik ang respeto.
Hindi sa pamamagitan ng sigaw, sermon, o panunumbat, kundi sa maingat na pagbabago ng galaw at pakikitungo.
Kilalanin natin si Nanay Linda, 68.
Dati siyang tindera sa palengke, pinalaki ang tatlong anak nang mag-isa. Ngayon, nakatira siya sa panganay niyang si Mark. Sa una, okay pa. Pero habang tumatagal:
- lagi siyang sinasagot ng, “Ma, alam ko na ‘yan!”
- kapag may payo siya, sinasabihan siyang, “Iba na panahon ngayon.”
- minsan, pag nagtanong siya, hindi na pinapakinggan, ni hindi siya tinitingnan sa mata.
Isang gabi, narinig niya ang anak na nagbiro sa mga kaibigan:
“Hay naku, si Mama, laging nagrereklamo, nakakastress.”
Doon sumikip ang dibdib niya.
“Pabigat na lang ba ako? Wala na ba akong karapatan igalang?”
Sa health center, nakausap niya ang isang counselor. Hindi agad solusyon ang binigay, kundi tanong:
“Tita, handa ka bang tignan hindi lang ang asal ng anak mo, kundi pati sarili mong gawi? Dahil ang respeto, hindi lang hinihingi—binubuo, pinapanindigan, at inaayos kapag nasira.”
Diyan nagsimula ang pagbabago.
Kung parang si Nanay Linda ka, heto ang 6 paraang makakatulong para muling makamit ang respeto ng anak mo—unti-unti, tahimik, pero totoo.
1. Suriin Muna ang Sarili Bago Manumbat
Masakit pakinggan, pero madalas kailangan:
Nakakapagpakita ka rin ba ng respeto sa anak mo?
Halimbawa:
- Lagi mo ba siyang minamaliit sa harap ng iba?
- Madalas mo ba siyang sabihan ng, “Ang bobo mo naman,” “Wala kang kwenta,” kahit pabiro?
- Lagi mo bang inuuna ang sigaw kaysa tanong?
Minsan, hindi natin napapansin na tinuturuan natin sila kung paano tayo kausapin, base sa paraan ng pagtrato natin sa kanila.
Subukan mo:
- Baguhin ang tono: mula sa “Ano ba ‘yang ginagawa mo?!”
tungo sa “Anak, napansin ko ‘to. Puwede ba kitang tanungin tungkol dito?” - Iwasan ang pagmumura, panlilibak, at panghihiya sa harap ng iba—lalo na sa apo o kamag-anak.
Kung may mga pagkakataong nasobrahan ka noon, hindi huli para sabihing:
“Pasensya ka na ha, may mga panahon na nasaktan kita sa salita ko. Gusto kong ayusin ‘yon.”
Madalas, mas gumagalang ang anak sa magulang na marunong ding magpakumbaba.
2. Mula “Command” Patungo sa “Konsulta”
Noong bata pa ang anak mo, natural lang na:
- ikaw ang masusunod,
- ikaw ang nag-uutos,
- ikaw ang nagdedesisyon para sa lahat.
Pero ngayon, lalo na kung may edad na rin sila, hindi na ganoon kadali.
Kung bawat usapan ninyo ay:
- “Dapat ganito!”
- “Hindi puwede ‘yan!”
- “Mali ‘yang ginagawa mo!”
madali silang mag-react ng depensa at pagalit.
Sa utak nila, ang dating “Nanay/Tatay na gabay” ay “Nanay/Tatay na kontrolado pa rin ako.”
Subukan ang ganito:
- “Anak, napapansin ko ‘to, gusto mo bang marinig ang opinyon ko?”
- “Pwede ba akong mag-share ng experience ko, baka makatulong?”
Ang payo na hinihingi ay mas nirerespeto kaysa payo na ipinipilit.
3. Usapang Puso sa Puso, Hindi Sermon
Imbes na sumigaw ng:
“Wala ka nang galang sa ‘kin!”
Subukan mo ang “I-message” imbes na “You-message”.
Halimbawa:
“Anak, kapag sumasagot ka sa akin nang mataas ang boses, ang pakiramdam ko parang wala na akong halaga dito sa bahay.
Hindi ko hinihingi na palagi akong sundin, pero sana kausapin mo pa rin ako nang maayos.”
Payo:
- Piliin ang oras na kalmado ang lahat, hindi yung kasagsagan ng away.
- Huwag sa chat lang—kung kaya, harapan.
- Magsimula sa: “Pwede ba tayong mag-usap sandali?”
Minsan, hindi alam ng anak na sobrang sakit na ng dating nila.
Kailangan nilang marinig nang malinaw, pero hindi sa paraang nakakasakal.
4. Gumuhit ng Tahimik pero Matibay na Hangganan
Respeto ay hindi lang “pakiramdam”—may kinalaman din sa hangganan (boundaries) na malinaw mong itinatayo.
Halimbawa:
- Kung lagi ka nang sinisigawan, puwede mong sabihin:“Anak, kung magsasalita ka nang ganyan sa akin, lalabas muna ako sa kwarto.
Kakausapin kita kapag kalmado na tayo pareho.” - Kung lagi kang minamaliit sa harap ng apo o ibang tao:“Nasasaktan ako kapag gano’n ang biro mo sa harap ng iba.
Pwede ba, kung may reklamo ka sa akin, tayo na lang ang mag-usap?”
Ang hangganan ay hindi sigaw, hindi ultimatum.
Ito ay malinaw na mensahe:
“May limit ang pagtrato mo sa akin, kasi ginagalang ko rin ang sarili ko.”
Kapag nakikita ng anak na marunong kang magprotekta sa sarili mo nang mahinahon, natututo rin siyang mag-adjust.
5. Huwag Gawing Sandalan Ka Lang – Ipakita na May Sarili Ka Pa ring Buhay
May ilang magulang na, sa sobrang pagmamahal, hinahayaan ang lahat:
- pautang nang pautang, kahit hindi na ibinabalik,
- sila ang laging nag-aalaga ng apo kahit pagod na,
- sila ang laging nag-aayos ng problema ng anak kahit mali na.
Ang nangyayari, sa mata ng anak:
- hindi ka na magulang na iginagalang,
- nagiging “service provider” ka na lang: yaya, tagalaba, taga-bantay.
Subukan mo ring ipakita na:
- may sarili kang oras,
- may sariling kaibigan,
- may mga bagay kang gustong gawin para sa sarili mo.
Halimbawa:
- “Anak, hindi ako pwede tuwing Sabado sa umaga, may lakad ako sa senior group/Zumba/kapilya.”
- “Hanggang ganitong oras lang ako puwedeng magbantay ng apo ha, pagkatapos nito magpapahinga na ako.”
Ang taong nakikita nilang marunong mag-alaga ng sarili, mas madaling igalang.
Hindi dahil nagiging “selfish” ka, kundi dahil hindi ka nagpapa-abuso.
6. Kilalanin Kapag Sobra na – at Humingi ng Tulong
May mga sitwasyon na hindi na simpleng:
- pambabalewala lang,
- pagsagot lang nang pabalang.
Minsan, ang anak ay:
- nang-iinsulto araw-araw,
- naninigaw,
- nananakit sa salita o pisikal,
- nag-aabuso dahil sa bisyo o problema sa pag-iisip.
Kapag ganito:
- Hindi ibig sabihin “kasalanan mo bilang magulang.”
- Hindi mo rin kailangang tiisin lahat “dahil anak mo siya.”
Kung sobrang bigat na, puwedeng:
- kausapin ang isang kamag-anak na iginagalang niya,
- kumonsulta sa counselor, pari/pastor, o psychologist kung posible,
- humingi ng payo sa social worker kung danger na ang sitwasyon.
Para kay Nanay Linda, malaking tulong yung:
- may nag-middle sa usapan nila ng anak,
- may ikatlong taong nag-explain sa anak na:“Kahit may mali si Mama dati, hindi ibig sabihing pwede mo na siyang sigawan ngayon.”
Doon unti-unting lumambot ang puso ni Mark.
Hindi biglaan, pero unti-unti, nagbalik ang:
- tawag na “Ma” na hindi padabog,
- simpleng “Salamat po”,
- paghalik sa pisngi bago umalis ng bahay.
Sa Huli…
Hindi mo kontrolado ang ugali ng anak mo.
Pero kontrolado mo kung paano ka tutugon.
Sa bawat:
- pagbabago ng tono,
- maingat na pagpili ng salita,
- paghabi ng maayos na hangganan,
- pagrespeto sa sarili,
unti-unti mong ipinapakita:
“Ako pa rin ang magulang. Hindi ako perpekto, pero karapat-dapat pa rin akong igalang.”
Ang respeto ay hindi laging bumabalik sa isang usapan lang.
Madalas, pinag-iipunan ito sa araw-araw na kilos.
Baka hindi bukas, hindi sa isang linggo.
Pero sa bawat hakbang, may pagkakataon kang ituwid ang kwento ninyong mag-ina o mag-ama—
mula sa sugatang relasyon, tungo sa mas tahimik, mas magaan, at mas magalang na samahan, habang magkasama pa kayong nabubuhay.
