ANG PANGALANG MATAGAL NANG INILIBING
“Hindi maaari! Patay na ang taong iyan!”
Napabitaw si Don Severino sa sobre, ngunit mabilis itong nasalo ni Ernesto.
Nagsiksikan sa may pintuan ang mga miyembro ng pamilya. Naroon ang panganay na si Rodrigo, ang asawa nitong si Maribel, ang ikalawang anak na si Victor, at ang bunso na si Celia. Kasama rin nila ang ilang tauhan ng mansion na ngayon ay tahimik na nakatingin sa basurero.
Ang pangalan sa sobre ay malinaw.
Apolinario Reyes.
Dalawampu’t limang taon nang patay si Apolinario.
At para sa pamilya Villareal, hindi lamang siya isang patay na tao.
Siya ang pinakamalaking lihim ng kanilang pamilya.
“Bakit nasa iyo iyan?” tanong ni Rodrigo kay Ernesto.
“Dahil ipinagkatiwala sa akin.”
“Sino ang nagbigay?”
Hindi agad sumagot si Ernesto.
Sa halip, tiningnan niya si Severino.
“Si Apolinario mismo.”
Natahimik ang lahat.
“Sinungaling!” sigaw ni Victor. “Patay na ang ama ko!”
“Hindi ko sinabing buhay siya nang ibigay niya ito.”
Lalong nanlamig ang mukha ni Severino.
“Ano ang ibig mong sabihin?”
Ipinakita ni Ernesto ang maliit na lumang resibo na nakasiksik sa likod ng sobre.
“Dalawampu’t limang taon na ang nakalipas, bago siya namatay, nagpunta siya sa bahay namin.”
“Bahay ninyo?”
“Opo.”
Napatingin si Celia sa basurero.
“Bakit naman pupunta sa bahay ninyo ang isang tulad niya?”
Dahan-dahang huminga si Ernesto.
“Dahil ang nanay ko ang dating katulong niya.”
Biglang napatingin si Severino sa kanya.
“Anong pangalan ng nanay mo?”
“Rosario.”
Parang tinamaan ng kidlat ang matanda.
“Rosario…”
Mabilis itong napaupo sa pinakamalapit na silya.
“Hindi…”
Lumapit si Rodrigo.
“Tatay, kilala mo ba ang babaeng iyon?”
Hindi sumagot si Severino.
Sa halip, pilit niyang binuksan ang sobre.
Ngunit bago niya tuluyang mabasa ang laman, biglang inagaw iyon ni Victor.
“Ako ang unang dapat makabasa nito!”
“Victor!” sigaw ni Severino.
Masyado nang huli.
Binuksan ni Victor ang sulat.
Ilang segundo lamang ang lumipas bago nagbago ang kanyang mukha.
“May nakasulat dito…”
Nanginginig ang kanyang kamay.
“Na ang tunay na tagapagmana ng Villareal ay hindi isa sa atin.”
Parang sumabog ang mansion.
“Imposible!”
“Peke iyan!”
“Patayin ang ilaw sa gate!”
“Walang lalabas!”
Nagsimula nang magsigawan ang magkakapatid.
Ngunit hindi gumalaw si Ernesto.
Alam niyang hindi pa iyon ang pinakamalaking rebelasyon.
May isa pang papel sa loob ng sobre.
At iyon ang dahilan kung bakit tatlong taon niya itong itinago.
Lumapit si Severino.
“Ernesto, ano pa ang laman niyan?”
“May huling habilin po.”
“Ano?”
“Ang taong nakapangalan dito ang dapat ninyong hanapin.”
Kinuha ni Severino ang papel.
Pagkabasa niya, nanginginig ang kanyang mga labi.
Ernesto Reyes.
Napatingin ang lahat sa basurero.
“Siya?”
“Siya ang tagapagmana?”
Napailing si Ernesto.
“Hindi.”
Tumahimik ang buong mansion.
“Hindi ako ang hinahanap ninyo.”
“Kung ganoon, sino?” tanong ni Celia.
Dahan-dahang itinuro ni Ernesto ang sariling dibdib.
“Ang taong hinahanap ninyo…”
Napaluha siya.
“…ay anak ko.”
Nagkatinginan ang lahat.
“May anak ka?” tanong ni Rodrigo.
“Opo.”
“Nasaan?”
Napayuko si Ernesto.
“Patay na.”
Biglang nanahimik ang buong mansion.
“Labindalawang taon na siya nang mamatay,” dagdag niya. “At bago siya nawala, sinabi ng nanay niya na hindi namin dapat malaman ang tunay niyang pinagmulan.”
Lumapit si Severino.
“Anong pangalan ng anak mo?”
Hindi agad nakasagot si Ernesto.
Sa unang pagkakataon, nakita sa kanyang mga mata ang matinding galit na matagal niyang kinimkim.
“Mateo.”
Namutla si Severino.
Dahil ang pangalang iyon ay hindi bago sa kanya.
Dalawampu’t limang taon na ang nakalipas, may isang sanggol na lihim niyang ipinakuha mula sa ospital.
At ang pangalang nakasulat sa lumang birth record nito ay…
Mateo Villareal.
