Maraming Pilipino ang may “high blood” o hypertension—at minsan, hindi mo pa nga alam na meron ka na. Tahimik kasi ‘yan. Walang ingay, walang warning na obvious. Kaya kapag sinabi ng doktor na mataas ang BP mo, automatic ang next move: “Sige, magiging healthy na ‘ko.”

Kaso dito nagkakatalo: minsan, yung akala mong healthy—siya pa palang dahilan kung bakit hindi bumababa ang BP mo. Hindi dahil “masama” sila in general, kundi dahil sa sodium, sugar, processed ingredients, at minsan sobrang portion. Sa high blood, hindi lang “basta gulay” o “basta low fat” ang basehan. Kailangan mong tignan kung ano’ng laman, gaano kaalat, at paano niluto.

At para mas relatable, kwento muna tayo.

Isang Kwento: Si Nanay Elvie at ang “Healthy” na Hindi Pala

Si Nanay Elvie, 62, masipag, masayahin, mahilig mag-alaga ng halaman. Isang araw, napansin ng anak niyang si Jona na parang mabilis mapagod si Nanay Elvie at madalas sumakit ang ulo—yung parang mabigat sa batok.

“Ma, pa-check up ka naman,” sabi ni Jona.

Ayaw pa nung una. “Ay naku, normal lang ‘yan. Tumanda na. Tsaka healthy naman ako ah—oatmeal ako sa umaga! Tapos salad pa minsan.”

Pero nagpumilit si Jona. Sa check-up, lumabas: mataas ang blood pressure. Hindi sobrang taas na emergency, pero mataas enough para bigyan siya ng payo at bantayan.

Pag-uwi, sobrang seryoso ni Nanay Elvie. “Sige anak, magda-diet na ako. Healthy na talaga. Wala nang prito. Wala nang lechon. Wala nang chicharon.”

So nag-start siya: oatmeal, wheat bread, “healthy” na de-lata, ready-made soups, at kung minsan salad na may dressing. Proud siya. Feeling niya tama na.

Pero after ilang linggo… mataas pa rin. Minsan mas mataas pa.

Doon siya napaisip: “Bakit ganon? Healthy naman kinakain ko ah?”

At doon nagsimula ang totoong lesson: hindi lahat ng mukhang healthy, healthy para sa high blood.

Bakit Mahirap Kontrolin ang High Blood?

Ang hypertension ay madalas resulta ng combination ng:

• genetics
• lifestyle (kulang sa galaw, stress, tulog)
• pagkain (lalo na sobrang sodium/alat)
• timbang
• paninigarilyo / alak
• at iba pang kondisyon

Pero pagdating sa pagkain, pinaka-common na saboteur ay sodium. At ang sodium, hindi lang galing sa asin sa lutuan. Nandiyan siya sa:

• processed foods
• sauces
• instant meals
• “low fat” pero maalat
• “healthy” packaged foods

Kaya ngayon, eto ang 4 na pagkaing akala mo healthy pero pwedeng masama sa high blood—lalo na kung hindi ka maingat.

✅ 1) “Healthy” na Canned Soup at Instant Soup

Bakit akala mo healthy?
Kasi soup siya—parang magaan, parang pang may sakit, parang “clean.” Minsan may label pang “vegetable soup,” “chicken noodle,” o “mushroom.”

Bakit delikado sa high blood?
Dahil ang maraming canned/instant soup ay sobrang taas sa sodium para tumagal at para maging “malasa” kahit processed. Isang bowl pa lang, minsan halos kalahati na ng daily sodium limit mo ang tama.

Paano siya nakakasama?
Kapag mataas ang sodium, mas nagho-hold ng tubig ang katawan, tumataas ang blood volume, at pwedeng tumaas ang BP. Lalo na sa seniors, mas sensitive na ang ugat at kidneys.

Mas okay na alternative:

• Homemade soup (tinola, nilaga, sinigang) pero kontrol sa asin at patis
• Gumamit ng herbs (sibuyas, bawang, luya, paminta, dahon ng laurel) para lumasa
• Kung bibili man ng packaged soup, hanapin yung low sodium at i-check pa rin ang label

Kwento moment:
Dito nagkamali si Nanay Elvie. Araw-araw siyang nag-iinstant “cream of mushroom soup” kasi “light” daw. Yun pala, maalat na maalat.

✅ 2) Wheat Bread / Multigrain Bread (Yung Packaged)

Bakit akala mo healthy?
Kasi “wheat” at “multigrain”—parang automatic pang-diet. Mas “brown,” mas “adult,” mas “healthy tignan.”

Bakit pwedeng masama sa high blood?
Hindi dahil masama ang whole grains—maganda nga sila. Ang issue ay yung packaged breads madalas may:

• sodium (pang-preserve at pampalasa)
• minsan added sugar
• at kung marami kang kain (2-4 slices per meal), nag-a-add up ang sodium

At kung partner pa niya ay processed spread (cheese spread, peanut butter na mataas ang sugar/salt, deli meats), lalong tataas.

Mas okay na approach:

• Limitahan ang slices (hal. 1–2 lang)
• I-check ang sodium per serving
• Piliin ang mas “simple ingredients”
• Mas ok ang toppings na low sodium: itlog (kontrol), avocado, pipino, kamatis, lutong manok/isda (hindi processed)

Tip:
Minsan yung “wheat bread” ay hindi talaga whole wheat. Yung kulay brown minsan dahil sa coloring. Kaya label check is life.

---

✅ 3) Granola / “Healthy” Cereal / Oatmeal Packs na Flavored

Bakit akala mo healthy?
Kasi oats/cereal siya, pang-breakfast ng mga healthy sa TV. Minsan may “fit,” “heart healthy,” “high fiber” pa sa packaging.

Bakit delikado sa high blood?
Maraming granola at flavored oatmeal packs ang may:

• mataas na sugar
• minsan mataas na sodium
• at kapag sugar-heavy, pwedeng maka-contribute sa weight gain at inflammation na nakakaapekto rin sa BP

At ang granola, kahit “healthy,” calorie-dense. Isang maliit na bowl na akala mo snack lang, minsan parang kumain ka na rin ng pang-meryenda na bigat.

Mas okay na alternative:

• Plain rolled oats (yung walang flavor)
• Toppings: saging na konti, mansanas, cinnamon, chia seeds (kung okay sayo), nuts (konti)
• Iwasan ang sobrang tamis na “instant flavored”

Kwento moment:
Si Nanay Elvie, tuwang-tuwa sa “apple cinnamon oatmeal” na sachet. Sarap daw at “healthy.” Yun pala, halos dessert na ang sugar content.

✅ 4) Salad na May “Healthy Dressing” at Processed Toppings

Bakit akala mo healthy?
Salad eh. Gulay. Green. Automatic “good.”

Bakit pwedeng masama sa high blood?
Kasi ang salad minsan nagiging “health trap” kapag:

• sobrang daming dressing (lalo na bottled dressings—madalas mataas sa sodium at sugar)
• may processed toppings: bacon bits, croutons, cheese na maalat, deli meats
• tapos ang portion ng dressing parang sinawsaw mo na yung salad sa alat

Resulta: gulay nga, pero sodium bomb.

Mas okay na alternative:

• Simple dressing: calamansi/lemon + konting olive oil (kung meron) + paminta + bawang
• Yogurt-based dressing na low salt (kung bagay sayo)
• Limitahan ang cheese at processed meats
• Add natural flavor: kamatis, pipino, sibuyas, herbs

Tip:
Kung kakain ka ng salad sa labas, pa-separate ang dressing. Ikaw ang mag-control.

---

“So Ano Na, Wala Na Akong Kakainin?” — Hinga Muna.

Hindi naman ganon. Ang goal ay hindi takot. Ang goal ay aware.

Kadalasan, hindi pagkain ang kalaban—yung version ng pagkain at dami.

Halimbawa:

• Soup? okay kung homemade at controlled ang asin.
• Wheat bread? okay kung mindful sa sodium at portion.
• Oats? okay kung plain at ikaw ang nagtitimpla.
• Salad? perfect—kung hindi mo nilulunod sa bottled dressing at alat.

✅ Practical Tips Para Bumaba ang BP (Kasabay ng Pagkain)

1) I-check ang “Hidden Sodium”

Hindi lang asin ang sodium. Nasa:

• toyo
• patis
• bagoong
• ketchup
• processed meats
• instant noodles
• de lata
• chips
• mga seasoning cubes

Kung high blood ka, hindi ibig sabihin bawal lahat, pero limit at alternatives.

2) Gumamit ng Pampalasa na Hindi Asin

• bawang, sibuyas, luya
• paminta, turmeric
• dahon ng laurel
• suka, calamansi
• sili (kung kaya ng tiyan)
  Nakakabuo ng lasa kahit bawas alat.

3) Kumain ng Potassium-rich foods (kung okay sa kidneys)

Potassium can help counterbalance sodium. Examples:

• saging
• kamote
• malunggay, leafy greens
  Pero kung may kidney disease, kailangan ng doktor guidance.

4) Gumalaw araw-araw

Hindi kailangang gym. Kahit:

• 15–30 minutes walking
• light stretching
• simple house chores
  Malaking tulong sa BP.

5) Ayusin ang tulog at stress

Ang stress at puyat, totoong nagpapataas ng BP. Kahit anong healthy food mo, kung sabog ang tulog at sobra ang kaba araw-araw, mahirap.

Balik Tayo Kay Nanay Elvie: Paano Siya Naging Okay?

Nung nalaman nila ni Jona ang “hidden sodium,” simple ang ginawa nila:

• Tinanggal ang instant soup araw-araw, ginawang homemade sabaw.
• Oats? ginawa nilang plain oats na may cinnamon at konting prutas.
• Bread? 1–2 slices lang, tapos toppings ay itlog at kamatis imbes na maalat na spread.
• Salad? dressing ay calamansi + paminta, at minimal cheese.

After a month, bumaba ang BP readings niya. Hindi pa perfect araw-araw, pero mas controlled. At pinakaimportante, hindi siya feeling deprived.

Isang hapon, habang nagdidilig siya ng halaman, sabi niya kay Jona:
“Anak, akala ko dati healthy na ako. Yun pala, kailangan lang pala mas maging matalino sa pagpili. Hindi yung basta ‘healthy’ ang label.”

---

Panghuling Paalala

Kung ikaw o mahal mo sa buhay ay may high blood:

• Huwag lang tumingin sa “healthy” na pangalan.
• Tignan ang sodium, sugar, at processing.
• Tandaan: portion matters.

At syempre: kung may gamot na nireseta, ituloy at magpa-follow up. Ang pagkain ay partner ng gamutan, hindi kapalit.

---

✅ Kung may kakilala kang may high blood—nanay, tatay, lolo, lola, o kaibigan—i-share mo ang post na ito sa kanila. Baka yung “healthy” nila araw-araw, yun pala ang nagpapataas ng BP. I-share mo na sa pamilya at mga kaibigan mo para mas maraming makaiwas at mas gumaling.