Ang Checkpoint Na Parang Hukuman Sa Gilid Ng Kalsada
Hapon noon at halos hindi na gumagalaw ang traffic sa ilalim ng flyover. May nakapaskil na karatula na “checkpoint,” may orange cones na naka-zigzag, at may mga pulis na halatang pagod na pagod pero mas piniling ilabas ang inis sa mga motorista. Sa gilid, may mga taong nanonood na parang may libreng palabas. May ilang nakatayo sa bangketa, may naka-motor na nakapila, at may isang lalaki na tahimik na nagvi-video gamit ang cellphone niya.
Si miko ay isang binatang mukhang galing trabaho. Suot niya ang simpleng t-shirt, may backpack sa likod, at hawak ang helmet. Hindi siya maangas. Hindi siya yung tipo na palaban agad. Pagod lang siya, at gusto lang niyang makauwi. May dala siyang maliit na envelope sa loob ng bag, kasi kailangan niyang ihabol sa opisina ng scholarship kinabukasan. Kaya kahit mainit at mausok, nagtitimpi siya at sumunod sa pila.
Pagdating niya sa harap, biglang sumigaw ang pulis sa kaliwa. “Ikaw. Tumabi ka. Dali.” Sobrang lakas ng boses na napalingon ang mga tao.
“Sir, ano po problema?” mahinahon na tanong ni miko.
Imbes na sagutin nang maayos, itinuro siya ng pulis na parang may kasalanan na agad. “Bakit ka kinakabahan? May tinatago ka? Baka kung ano yang nasa bag mo.” Tapos lumapit pa ang isa pang pulis, hawak ang clipboard, parang may bitbit na tiket na handa nang ipatong sa buhay ng kahit sinong madaanan nila.
Pinakita ni miko ang lisensya niya at iba pang papeles. Kalmado. Maingat. Wala siyang sinabing masama. Pero mas lalo pang uminit ang pulis. “Ay, dami mong papel. Hindi ka na lang sumunod. Bumaba ka nga dyan at ipakita mo buong bag mo.”
May bumubulong na sa likod. May isang babae na napasabi ng “kawawa naman.” May isa namang tumawa, akala biro. Si miko ay lumunok at dahan-dahang binuksan ang bag. Hindi dahil takot siyang mahuli, kundi dahil alam niyang kapag pumalag siya, lalong lalaki ang eksena.
“Sir, wala po akong masamang ginagawa,” sabi niya. “Gusto ko lang po makauwi.”
At doon, sa gitna ng init ng araw at init ng ulo ng mga pulis, lumabas ang wallet niya para kunin ang isa pang ID. Doon nagsimulang magbago ang hangin.
Ang Apelyidong Nagpa-iba Ng Mukha Ng Lahat
Habang hawak ni miko ang ID, napansin ng pulis sa kanan ang apelyido. Hindi niya agad sinabi, pero kita sa mata niya yung biglang pag-alangan. Parang may kung anong tumunog sa utak niya. Kinuha niya ang ID at mas tinutukan ang pangalan, paulit-ulit na binasa, parang umaasang mali ang nakita.
“Dela cruz?” bulong niya, pero lumabas na parang tanong na may takot.
Yung pulis na kanina sumisigaw, biglang napatingin. Kinuha niya rin ang ID at sinipat. Umigting ang panga niya. Yung dating sigaw, naging pigil na boses. “Saan mo nakuha ‘to?”
“Sa akin po yan, sir,” sagot ni miko. “Bakit po?”
Hindi pa rin makapaniwala ang pulis. Tinawag niya yung isa pang kasama. “Oy, tingnan mo ‘to.” Parang biglang nawala ang tapang nila at napalitan ng kaba. Yung mga nanonood, mas lumapit. Yung nagvi-video, mas tinutok ang camera, dahil ramdam niyang may kakaibang mangyayari.
Kumuha ng radio ang isang pulis. Mahina pero halatang nagmamadali ang boses. “Base, pa-verify. May name dito. Dela cruz. Pakicheck sa list. Urgent.”
Si miko ay nakatayo lang, hawak ang helmet, nakatingin sa kanila na parang nalilito. Hindi niya alam kung anong issue sa apelyido niya. Hindi rin niya gustong magmukhang mayabang. Kaya hindi siya nagsabing, “Kilala niyo ba ako?” Hindi siya nagbanta. Hindi siya nag-name drop. Tahimik lang siya, pero halatang napapagod na.
Lumapit yung pulis na may clipboard, mas maingat na ang galaw. “Sino si… director dela cruz sa’yo?” tanong niya, halos bulong na.
Huminga si miko. “Nanay ko po,” sabi niya. “Pero hindi po dahil doon kaya ako nandito. Umuuwi lang po ako.”
At parang may sumabog na usapan sa gilid. May isang pulis na napalingon sa kasama niya, halatang nagpa-panic. May isa pang lumayo at parang may tinatawagan. Yung pulis na unang sumigaw, biglang tumahimik, tapos lumunok nang malakas.
Hindi dahil “anak ng director” si miko kaya sila nagkagulo. Kundi dahil may alam silang hindi alam ni miko. May mga reklamo pala sa checkpoint na ‘yon. May mga report tungkol sa panghihingi ng lagay, sa paninigaw, at sa “ticket” na biglang lumalabas kahit walang malinaw na violation. At ang apelyidong dala ni miko, eksaktong apelyido ng taong naka-assign mag-imbestiga sa mga ganung reklamo.
Ang Video, Ang QR, At Ang Katotohanang Hindi Na Kayang Takpan
Hindi nagtagal, may dumating na mas senior na opisyal galing sa kabilang lane. Hindi siya yung tipo na sumisigaw. Tahimik siyang naglakad, tiningnan ang eksena, at agad na napansin ang kumpol ng mga tao. Lumapit siya kay miko at kinuha ang ID. Sinipat niya, tapos tumingin siya sa mga pulis na kanina ay matapang.
“Ano ang nangyayari dito?” tanong niya, mabigat at malamig ang tono.
Bago pa makasagot ang pulis na sumigaw, may isang lalaki sa crowd ang nagsalita. “Sir, kanina pa po sila ganyan. Sinisigawan lahat. Tapos may nagbabayad para makaalis agad.” Hindi siya galit. Pero diretsong-diretso.
May ilan pang sumuporta. May isang babae na nagsabing, “Nakita ko po, pinagbintangan siya kahit kumpleto naman papel.” May isang rider na biglang naglakas-loob, “Sir, dati po dito ako siningil. Natakot lang ako magsumbong.”
Tahimik si miko. Pero napansin niya yung nagvi-video kanina. Lumapit siya roon at mahinahon na nagsalita. “Kuya, kung okay lang po, pwede niyo pong i-send yung video sa station para malinaw yung nangyari.” Hindi niya sinabi na i-post agad. Hindi niya ginamit ang video para manakot. Gusto lang niyang may ebidensya, para matapos ang pambabastos.
Yung senior officer ay naglabas ng phone at pinakita ang QR code para sa citizen feedback at verification. “Kung may ticket o violation, idadaan natin sa tamang proseso,” sabi niya. “Kung may ginawa kayong mali, dito natin ilalagay sa report.”
Yung pulis na may clipboard ay namutla. Yung sumigaw kay miko kanina, hindi na makatingin. Pilit siyang nagsalita, “Sir, routine lang po…”
Pero hindi na umubra ang palusot. Dahil may video. Dahil may mga saksi. Dahil may QR verification. At dahil sa simpleng apelyido sa ID ni miko, lumitaw ang takot ng mga taong matagal nang umaasa na walang papalag.
Tiningnan ni miko ang senior officer. “Sir, hindi ko po gustong may mapahamak,” sabi niya. “Gusto ko lang po sana, kung may mali ako, itama niyo nang maayos. Kung wala, sana respeto lang po.”
Walang drama sa boses niya. Pero tumama iyon sa lahat ng nakarinig. Kasi minsan, hindi mo kailangan ng sigaw para malaman ng tao na mali sila. Kailangan mo lang ng katotohanan at tamang asal.
Ang Tahimik Na Ganti Ay Tamang Proseso
Pagkatapos ng lahat, hindi pinahaba ni miko ang eksena. Hindi niya sinabing “kilala niyo ba nanay ko?” Hindi siya nagpa-special treatment. Hindi siya nagpa-escort pauwi. Ang hiningi lang niya ay isang bagay na dapat normal: maayos na pagtrato.
Pinaupo siya sa gilid habang kinakausap ng senior officer ang mga pulis. May isa pang opisyal na dumating para kunin ang mga pangalan at i-review ang record ng checkpoint. May tinawagan para i-verify ang mga na-issue na tiket sa araw na iyon. May naglista ng oras, lugar, at mga saksi. Yung nagvi-video, nag-send ng kopya. Yung ibang driver, unti-unting naglakas-loob magsabi ng karanasan nila.
Doon lang nagsimulang mag-sorry ang pulis na kanina ay sumisigaw, pero hindi na buo ang tapang. “Pasensya na,” sabi niya, mababa ang boses, hindi makatingin.
Tumango si miko. “Sana po next time, kahit sinong dumaan dito, ganun din po ang respeto.” Yun lang.
Bago siya umalis, lumapit sa kanya ang isang matandang lalaki na kanina ay tahimik lang. “Iha-humble mo, hijo,” sabi niya. “Hindi ka gumanti nang masama. Pero natuto sila.”
Naglakad si miko papunta sa motor niya, sinuot ang helmet, at huminga nang malalim. Alam niyang may mga susunod pang proseso. Alam niyang may mga taong susubok magtago. Pero alam din niyang hindi na nila basta matatabunan ang ginawa nila, dahil may record at may mga taong handang magsalita.
Ang totoong gulo, hindi dahil sikat ang apelyido. Nagkagulo dahil biglang nagising ang sistema. Nagkagulo dahil may ebidensya. Nagkagulo dahil may taong piniling maging mahinahon pero hindi nagpapaapi.
At kung may aral sa kwento ni miko, ito yun: Hindi kailangan ng koneksyon para maging tao. Kailangan ng konsensya para rumespeto. At kapag ang kapangyarihan ay ginagamit para mang-insulto, darating ang araw na ang katotohanan mismo ang magpapatahimik sa lahat.
Kung may natutunan ka sa kwentong ito, ibahagi mo ito sa iba sa pamamagitan ng pag-click ng share button.
