Ang checkpoint na parang bitag
Maaga pa lang ay maingay na ang kalsada sa palengke. May mga traysikel na nag-uunahan, may mga jeep na humihinto kung saan-saan, at may mga motor na dumadaan na parang hinahabol ng oras. Sa gitna ng lahat ng iyon, may checkpoint na nakapwesto sa gilid ng highway, may mga cone, may flashlight, at may mga pulis na seryosong-seryoso ang tingin.
Si kian, isang delivery rider, ay dahan-dahang lumapit. Suot niya ang itim na helmet, naka-zip ang jacket, at may malaking delivery bag sa likod na halatang mabigat. Hindi siya pasaway magmaneho, pero halata sa balikat niyang pagod na siya kahit umaga pa lang.
Isang pulis ang kumaway sa kanya. Malakas ang boses, at hindi na kailangan ulitin pa. “Dito ka. Baba ka.”
Tahimik na huminto si kian. Inangat niya ang helmet at marahang bumaba sa motor. Sanay na sanay ang galaw niya, parang araw-araw siyang dumadaan sa ganitong eksena.
“Anong dala mo?” tanong ng pulis, sabay tingin sa bag na parang may inaasahang mali.
“Medicines po, sir. For hospital po, urgent.” sagot ni kian, maingat ang tono.
“Nasaan or/cr?” tanong ng pulis, tila hindi man lang narinig ang salitang “hospital.”
“Nasa company po, sir. Pero may copy po ako sa phone.” sagot ni kian, mabilis na nagbukas ng messenger bag para kunin ang cellphone.
Umismid ang pulis at hindi tinignan ang phone. Sa halip, mas lumapit siya, sinipat ang motor, sinipat ang plate number, sinipat pati ang sapatos ni kian na halatang luma.
“Pakita mo lahat ng id mo.” sabi ng pulis, habang nakaabang ang kamay na parang ayaw niyang matapos agad.
Doon pa lang, nakaramdam na si kian ng bigat sa dibdib. Hindi dahil may tinatago siya, kundi dahil alam niya ang klase ng checkpoint na ito. Yung checkpoint na hindi naghahanap ng violation, kundi naghahanap ng taong pwedeng ipitin.
Ang pagyuko na hindi mo dapat maranasan
Dahan-dahang kinuha ni kian ang wallet niya. Inabot niya ang company id at isang laminated na permit ng delivery platform. May student id din siyang dala, dahil working student siya at iyon ang madalas niyang panghawakan kapag may nagtatanong kung bakit siya kumakayod nang ganito.
Kinuha ng pulis ang mga id at tinitigan nang matagal. Parang may hinahanap na butas sa bawat letra ng pangalan.
“Working student ka?” tanong ng pulis, sabay taas ng kilay.
“Opo, sir.” sagot ni kian, diretso pero hindi palaban.
Tumawa ang pulis nang pahapyaw, yung tawang hindi masaya. “Ang sipag mo naman. Eh bakit parang nagmamadali ka?”
“May pasyente po, sir. Nasa ospital po.” sagot ni kian, sabay tingin sa kalsada, kasi bawat minuto ay delay.
Doon biglang kumunot ang noo ng pulis. “So ginagamit mo yung ‘ospital’ para makalusot?”
“Hindi po, sir. Totoo po.” sagot ni kian, mas mahina na ang boses.
May dalawang traffic enforcer sa likod na nakatingin lang. May ilang motorista na dumadaan at sumisilip, pero walang nakikialam. Sa ganitong eksena, maraming tao ang mas pinipiling umusad kaysa tumigil.
Lumapit ang pulis at binaba ang boses, parang lihim pero malinaw ang intensyon. “Ganito na lang. Ayusin natin ‘to. Para makaalis ka agad.”
Napatigil si kian. Ramdam niya ang init ng mukha niya, hindi sa galit, kundi sa hiya. Alam niya ang ibig sabihin ng “ayusin.” Alam niya ang kapalit ng “makakaalis ka agad.”
“Sir, pasensya na po. Wala po akong extra.” sagot niya, pinipigilan ang panginginig ng kamay. “Pamasahe at pangkain ko lang po talaga ‘to.”
Napangisi ang pulis. “Wala kang extra, pero may smartphone ka. Tapos may bag ka pang malaki.”
Huminga si kian nang malalim. Sa loob ng helmet niya kanina, paulit-ulit niyang sinasabi sa sarili na huwag makipagtalo. Kasi kapag nakipagtalo siya, mas lalo siyang iipit. At kapag naipit siya, hindi lang siya ang maaapektuhan—may batang naghihintay ng gamot sa ospital.
“Sir, please. Paki-check na lang po yung copy sa phone.” pakiusap ni kian.
Pero hindi pa rin tinignan ng pulis. Sa halip, ibinaba nito ang mga id sa palad niya at sinabing, “Baba ka muna sa gilid. Huwag ka muna aalis.”
Doon tumama yung pinakamabigat na pakiramdam. Yung pakiramdam na wala kang kasalanan, pero parang ikaw pa ang may utang na loob para lang hindi ka gipitin.
Ang pangalang nakita niya sa id
Habang nakatayo si kian sa gilid, nakita niyang may isang kasamahan ng pulis na palihim na tumitingin sa kanila. May body cam ang isa, pero hindi naka-on. May notebook ang isa, pero walang sinusulat. Parang lahat ay normal, pero ramdam ni kian na may mali.
Kinuha ulit ng pulis ang company id niya at mas tinutukan. Tila may nabasang letra na nagpatigil sa kanya. Biglang nag-iba ang itsura ng mukha niya—mula sa pangingibabaw, naging pag-iingat.
“Sandali.” sabi ng pulis, mas mababa na ang boses. “Ano’ng full name mo?”
“Kian domingo po.” sagot ni kian.
Nanlaki ang mata ng pulis. Parang may biglang bumalik sa alaala niya. Parang may memo siyang naalala na ayaw niyang maalala. Tinitigan niya ang id na parang gusto niyang burahin yung pangalang nakita niya.
“Kian domingo…” bulong niya, halos hindi marinig.
Napansin ni kian ang pagbabago. Hindi siya nagsalita. Hindi siya ngumiti. Tumayo lang siya, calmado, parang may hinihintay.
Biglang lumingon ang pulis sa mga kasamahan niya. “I-off muna natin ‘to.” sabi niya, halatang nagmamadali. “Wag niyo munang isulat.”
Pero huli na ang lahat, dahil may isang pulis na mas matanda ang ranggo ang biglang lumapit mula sa likod. Tahimik ang lakad, pero mabigat ang presensya.
“Anong ginagawa mo, magsino?” tanong ng bagong dating, diretso at walang paligoy.
Namutla ang pulis na humarang kay kian. “Sir, routine check lang po.”
Tumango yung bagong dating, tapos tumingin kay kian. “Ikaw si kian domingo?”
“Opo, sir.” sagot ni kian, sabay labas ng isa pang id mula sa loob ng wallet. Hindi ito company id. Hindi ito student id. Isa itong id na hindi agad makikita kung hindi mo alam na hinahanap mo.
“Teka…” bulong nung pulis na humarang kanina. “Hindi pwede…”
Dahan-dahang binasa ng bagong dating ang id. Tapos tumingin siya kay magsino na parang hindi na nagtataka.
“Ias?” sabi niya, malinaw. “Internal affairs service.”
Parang lumamig ang hangin sa checkpoint. Yung mga enforcer sa likod, biglang tumuwid. Yung mga kasamang pulis na kanina nakatingin lang, biglang nagkatinginan. Yung mga taong nanonood sa gilid, biglang tumahimik.
Doon naintindihan ni magsino kung bakit nanlaki ang mata niya. Hindi dahil sikat si kian. Hindi dahil mayaman. Hindi dahil anak ng general. Kundi dahil ang pangalang “kian domingo” ay kasama sa listahan ng mga integrity test officer na palihim na umiikot sa iba’t ibang checkpoint.
At sa araw na ito, siya ang natapat.
Ang pagbagsak ng yabang at ang pag-angat ng totoo
Hindi na nagsalita si kian ng mahaba. Hindi niya kailangan. Nandun na ang ebidensya sa galaw at salita ng pulis na nang-iipit sa kanya. Nandun na ang pahiwatig sa “ayusin natin,” sa “huwag niyo munang isulat,” at sa biglang takot nang mabasa ang pangalan.
Lumapit ang bagong dating na opisyal at nagsalita nang malinaw. “Magsino, isama mo kami sa gilid. At i-on mo yung body cam.”
“Sir, hindi po kailangan—” pilit ni magsino.
“Now.” isang salita lang, pero parang pako sa dibdib.
Naka-on ang body cam. Naka-on din ang isang phone camera ng enforcer sa gilid, utos ng opisyal. At sa harap ni kian, nagmukhang maliit ang pulis na kanina akala mo may hawak ng mundo.
Lumapit si kian at sinabi lang, “Sir, humingi po siya ng ‘ayusin.’ May urgent delivery po ako. Pinapahinto po niya ako kahit may documents ako sa phone.”
Tiningnan ng opisyal si magsino. “Totoo?”
Hindi agad sumagot si magsino. Kasi ang problema sa kasinungalingan, kapag may camera na nakatutok, mas mabilis itong mabulok.
Sa gilid ng checkpoint, may isa pang pulis na naglabas ng log. May record ng iba pang rider na “na-hold” sa parehong oras, parehong dahilan, parehong linyang “ayusin.” May ilan pang motorista na naglakas-loob lumapit at nagsabing, “Sir, ilang beses na po ‘yan.”
Doon tuluyang bumagsak ang balikat ni magsino. Hindi dahil naawa ang lahat sa kanya, kundi dahil nakita ng lahat kung gaano kadaling abusuhin ang kapangyarihan kapag ang nakaharap mo ay tahimik lang.
Lumapit ang opisyal kay kian. “Yung delivery mo, ituloy mo na. May escort ka hanggang kanto. Huwag kang mag-alala.”
Napatango si kian. Hindi siya nag-celebrate. Hindi siya nagtaas ng boses. Ang ginawa lang niya ay huminga nang malalim—yung klase ng paghinga na matagal niyang ipinagkait sa sarili niya sa tuwing may uniform na nagpaparamdam sa kanya na mababa siya.
Bago siya umalis, tiningnan niya si magsino. Hindi siya nagmura. Hindi siya nanumbat. Sinabi lang niya, “Sir, sana po isipin niyo rin na may mga taong kumakayod lang. Hindi po kami kalaban.”
Hindi sumagot si magsino. Wala na siyang boses. Kasi minsan, ang pinakamasakit na sampal ay hindi sigaw—kundi katotohanan.
Moral lesson
Huwag mong gagamitin ang kapangyarihan para ipahiya at ipitin ang mga taong naghahanapbuhay lang. Kapag ang batas ginamit sa tama, proteksyon ito para sa lahat. Pero kapag ginamit sa pang-aabuso, nagiging sandata ito laban sa mahihina. Kung ikaw ang biktima, tandaan mong may proseso at may paraan para lumaban nang maayos, lalo na kapag kaya mong manatiling kalmado at totoo.
Kung nakaantig sa’yo ang kwentong ito, i-share mo ito sa pamamagitan ng pag-click ng share button para makarating sa mas maraming tao na kailangan ng paalala at lakas ng loob.
