Maraming Pilipino ang sanay na balewalain ang mga kakaibang nararamdaman sa katawan. Kapag madaling mapagod, iniisip na baka kulang lang sa tulog. Kapag sumasakit ang dibdib, inaakalang kabag o acid reflux lamang. Kapag hinihingal sa paglalakad, sinasabing baka dahil lang sa edad o kakulangan sa ehersisyo.
Pero paano kung ang ilan sa mga sintomas na ito ay may kaugnayan pala sa kalusugan ng puso?
Ang puso ay isa sa pinakamahahalagang bahagi ng ating katawan. Araw at gabi, patuloy itong nagbobomba ng dugo upang makapagdala ng oxygen at sustansiya sa iba’t ibang organ.
Kapag nagkaroon ng problema sa puso o sa mga ugat na nagsusuplay rito ng dugo, maaaring makaranas ang isang tao ng iba’t ibang sintomas.
Ang mahalagang tandaan: Hindi lahat ng problema sa puso ay nagsisimula sa matinding pananakit ng dibdib. May mga pagkakataong banayad lamang ang mga unang nararamdaman, habang ang iba naman ay biglaang nagkakaroon ng seryosong sintomas.
Narito ang anim na babala na mahalagang malaman upang mas maagang makilala ang posibleng problema sa puso.
1. PANANAKIT, PANINIKIP, O PANINILABOT SA DIBDIB
Isa sa pinakakilalang sintomas ng problema sa puso ang pananakit o paninikip ng dibdib.
Maaaring maramdaman ito bilang mabigat na pressure, pagpisil, o pakiramdam na may nakadagan sa gitna ng dibdib.
Halimbawa, habang naglalakad papunta sa palengke, biglang nakakaramdam ang isang tao ng paninikip ng dibdib. Kapag huminto at nagpahinga, maaaring humupa ang pakiramdam.
Sa ilang pagkakataon, maaari itong may kaugnayan sa angina, isang kondisyon kung saan hindi sapat ang dugong may oxygen na nakararating sa kalamnan ng puso.
Ngunit hindi lahat ng pananakit ng dibdib ay dahil sa sakit sa puso. Maaari rin itong manggaling sa acid reflux, problema sa kalamnan, o iba pang kondisyon.
Gayunman, hindi dapat basta ipagpalagay na simpleng kabag lamang ito.
Mahalagang babala: Kapag ang paninikip o pananakit ng dibdib ay tumatagal nang ilang minuto, nawawala at bumabalik, o may kasamang malamig na pawis, pagduduwal, o hirap sa paghinga, maaaring senyales ito ng atake sa puso. Tumawag agad sa 911 sa Pilipinas o humingi ng emergency medical assistance.
2. MADALING HINGALIN KAHIT SA SIMPLENG GAWAIN
Napapansin mo bang dati ay kaya mong umakyat ng hagdan nang hindi nahihirapan, pero ngayon ay kailangan mong huminto dahil kapos ka sa hininga?
O kaya naman, habang nagwawalis o naglalaba, bigla kang hinihingal kahit hindi naman mabigat ang ginagawa?
Ang ganitong pagbabago ay maaaring may kaugnayan sa puso, lalo na kung paulit-ulit o palala nang palala.
Kapag hindi sapat ang kakayahan ng puso na magbomba ng dugo, maaaring magkaroon ng pag-ipon ng likido sa baga. Isa ito sa mga posibleng dahilan ng hirap sa paghinga sa mga taong may heart failure.
May ilan ding nakararanas ng hirap sa paghinga kapag nakahiga at mas nagiging komportable kapag nakaupo.
Gayunman, maaari ring magdulot ng hingal ang asthma, impeksiyon sa baga, anemia, at iba pang kondisyon.
Kung bago, hindi maipaliwanag, o lumalala ang iyong hingal, mahalagang magpatingin sa doktor.
Kung biglaan at matindi ang hirap sa paghinga, lalo na kung hindi na makapagsalita nang maayos, kailangan ng agarang tulong medikal.
3. SOBRANG PAGKAPAGOD KAHIT SAPAT ANG PAHINGA
Normal lamang ang makaramdam ng pagod pagkatapos ng mahabang araw sa trabaho.
Pero paano kung kahit sapat ang iyong tulog, pakiramdam mo ay ubos pa rin ang iyong lakas?
Halimbawa, dati ay kaya mong magluto, maglinis ng bahay, at mamili sa palengke. Ngunit nitong mga nakaraang linggo, mabilis ka nang mapagod kahit sa simpleng paghahanda ng almusal.
Ang hindi pangkaraniwan at patuloy na pagkapagod ay maaaring isa sa mga sintomas ng ilang kondisyon sa puso.
Kapag hindi sapat ang dugong naibobomba ng puso upang matugunan ang pangangailangan ng katawan, maaaring makaranas ng panghihina at mababang enerhiya.
Sa ilang tao, lalo na sa kababaihan, ang hindi pangkaraniwang pagkapagod ay maaari ring maging bahagi ng mga sintomas ng atake sa puso.
Ngunit mahalagang malaman na napakaraming posibleng dahilan ng pagkapagod, kabilang ang anemia, thyroid problems, stress, depression, at kakulangan sa tulog.
Kung patuloy ang pagkapagod at naaapektuhan na ang pang-araw-araw na gawain, makabubuting magpakonsulta.
4. PAMAMAGA NG PAA, BUKUNG-BUKONG, O BINTI
Napansin mo bang masikip na ang iyong sapatos sa hapon? O kaya ay may naiiwang marka ng medyas sa iyong bukung-bukong?
Ang pamamaga ng paa at binti ay maaaring mangyari dahil sa matagal na pagtayo o pag-upo.
Ngunit sa ilang pagkakataon, maaari rin itong may kaugnayan sa problema sa puso.
Kapag humina ang kakayahan ng puso na magbomba ng dugo, maaaring magkaroon ng pag-ipon ng likido sa mga bahagi ng katawan, kabilang ang paa, bukung-bukong, binti, at tiyan.
Tinatawag itong edema.
Mas dapat itong bigyang-pansin kung ang pamamaga ay may kasamang madaling paghingal, pagkapagod, o biglaang pagtaas ng timbang sa loob ng ilang araw.
Gayunpaman, hindi lahat ng pamamaga ay dahil sa puso. Maaari rin itong sanhi ng problema sa bato, ugat, atay, o epekto ng ilang gamot.
Kung paulit-ulit ang pamamaga o hindi ito nawawala, mahalagang magpasuri upang malaman ang tunay na dahilan.
5. KAKAIBANG PAGTIBOK O PAGKABOG NG PUSO
Naranasan mo na bang biglang bumilis ang tibok ng iyong puso kahit nakaupo ka lamang?
O pakiramdam mo ay may nilalaktawang tibok, kumakabog, o parang nanginginig sa loob ng dibdib?
Ang ganitong pakiramdam ay tinatawag na palpitations.
Maaaring maranasan ito dahil sa sobrang kape, stress, anxiety, kakulangan sa tulog, o dehydration.
Ngunit maaari rin itong may kaugnayan sa arrhythmia, isang kondisyon kung saan nagiging masyadong mabilis, mabagal, o hindi regular ang ritmo ng tibok ng puso.
Hindi lahat ng palpitations ay mapanganib. May mga pagkakataong panandalian lamang ito at walang seryosong dahilan.
Gayunman, kung madalas itong mangyari, tumatagal, o may kasamang panghihina, mahalagang magpatingin.
Maaaring magrekomenda ang doktor ng electrocardiogram o ECG upang suriin ang electrical activity ng puso.
Kung may kasamang pananakit ng dibdib, matinding hirap sa paghinga, o pagkawala ng malay, kailangan ng emergency medical assistance.
6. PANANAKIT NA UMAABOT SA BRASO, LIKOD, LEEG, O PANGA
Maraming tao ang naniniwalang sa dibdib lamang nararamdaman ang problema sa puso.
Ngunit may mga pagkakataong ang sakit o discomfort na may kaugnayan sa atake sa puso ay nararamdaman din sa ibang bahagi ng katawan.
Maaaring umabot ito sa isa o parehong braso, balikat, likod, leeg, o panga.
Halimbawa, may isang taong biglang nakaramdam ng kakaibang bigat sa dibdib na sinabayan ng pananakit sa kaliwang braso.
Ang iba naman ay nakararanas ng discomfort sa panga o likod, kasama ang pagduduwal, malamig na pawis, o pagkahilo.
Mahalagang malaman na hindi kailangang sabay-sabay lumitaw ang lahat ng sintomas.
Ayon sa American Heart Association, maaaring magkakaiba ang sintomas ng atake sa puso sa bawat tao. May ilan ding hindi nakararanas ng matinding pananakit ng dibdib. American Heart Association+1
Kung biglang nagkaroon ng ganitong mga sintomas at pinaghihinalaang atake sa puso, huwag nang hintaying lumala bago humingi ng emergency na tulong.
ANO ANG MGA KARANIWANG DAHILAN NG PROBLEMA SA PUSO?
Maraming bagay ang maaaring magpataas ng posibilidad na magkaroon ng sakit sa puso.
Kabilang dito ang mataas na blood pressure, mataas na cholesterol, diabetes, paninigarilyo, kakulangan sa pisikal na aktibidad, at ilang namamanang kondisyon.
Ang madalas na pagkain ng pagkaing mataas sa asin, saturated fat, at trans fat ay maaari ring makaapekto sa cardiovascular health.
Kapag unti-unting naiipon ang fatty deposits o plaque sa mga ugat na nagsusuplay ng dugo sa puso, maaari nitong paliitin ang daluyan ng dugo.
Sa ilang pagkakataon, maaaring magkaroon ng biglaang pagbabara na nagdudulot ng atake sa puso.
Ngunit tandaan na may mga taong nagkakaroon ng sakit sa puso kahit wala silang halatang sintomas o kilalang risk factors.
Kaya mahalaga ang regular na pagpapasuri, lalo na kung may diabetes, hypertension, o kasaysayan ng sakit sa puso sa pamilya.
KAILAN DAPAT MAGPATINGIN SA DOKTOR?
Hindi kailangang hintaying maging malubha ang sintomas bago kumonsulta.
Kung paulit-ulit kang nakararanas ng hindi maipaliwanag na pagkapagod, palpitations, pamamaga ng paa, o hingal sa karaniwang gawain, magpasuri sa isang healthcare professional.
Maaaring kailanganin ang blood pressure monitoring, blood tests, ECG, echocardiogram, o iba pang pagsusuri depende sa iyong sintomas at medical history.
Samantala, kung may pinaghihinalaang atake sa puso, matinding pananakit o paninikip ng dibdib, biglaang matinding hirap sa paghinga, o pagkawala ng malay, tumawag agad sa 911 at humingi ng emergency medical assistance. Huwag magmaneho nang mag-isa papunta sa ospital.
Ang maagap na pagkilala sa seryosong sintomas at pagkuha ng tulong ay maaaring makapagligtas ng buhay. NHS+1
MAHALAGANG PAALALA
Ang pagkakaroon ng isa o higit pa sa anim na sintomas na nabanggit ay hindi awtomatikong nangangahulugang mayroon kang sakit sa puso.
Maraming kondisyon ang maaaring magdulot ng kaparehong sintomas.
Kailangan ng wastong pagsusuri at payo ng lisensiyadong healthcare professional upang matukoy ang tunay na dahilan.
Hindi rin nangangahulugang malusog ang puso dahil lamang sa kawalan ng sintomas. May ilang cardiovascular condition na maaaring walang kapansin-pansing babala.
Ang pinakamainam na paraan upang pangalagaan ang puso ay ang pagsasama ng malusog na pagkain, regular na paggalaw, sapat na tulog, pag-iwas sa paninigarilyo, at regular na health checkup.
PANGWAKAS
Ang ating puso ay patuloy na nagtatrabaho para sa atin araw-araw. Kaya mahalagang bigyang-pansin ang mga pagbabagong nararamdaman sa katawan.
Huwag agad matakot sa bawat kakaibang sintomas, ngunit huwag din itong basta balewalain.
Tandaan: Mas mabuting magpasuri nang maaga kaysa magsisi kapag lumala na ang isang kondisyong maaari sanang matugunan.
Kung may mga magulang, kapatid, kaibigan, o mahal sa buhay kang kailangang makaalam ng mga babalang ito, ibahagi ang post na ito sa kanila.
Dahil kung minsan, ang isang simpleng impormasyong naibahagi mo ay maaaring makatulong sa isang pamilya na makilala ang mga sintomas at makakuha ng tamang tulong sa tamang oras. ❤️
