Naranasan mo na bang mahimbing ang iyong tulog nang bigla kang magising dahil sa matinding sakit sa iyong binti? Parang may humihila sa iyong kalamnan, naninigas ang iyong paa, at kahit anong galaw mo ay hindi agad nawawala ang sakit.
Maraming Pilipino ang nakakaranas nito, lalo na ang mga matatanda, manggagawang matagal nakatayo, at mga taong pagod pagkatapos ng maghapong trabaho.
Karaniwan nating tinatawag itong pulikat. Madalas itong nangyayari sa likod ng binti o calf muscle, ngunit maaari rin itong maranasan sa hita at paa.
Para sa iba, paminsan-minsan lamang itong nangyayari. Ngunit may mga taong halos gabi-gabi nang nagigising dahil sa pulikat.
Ang tanong: Bakit nga ba madalas pulikatin ang iyong mga binti? Normal lang ba ito, o maaaring may ibang dahilan na kailangang suriin?
Narito ang anim na posibleng dahilan na mahalagang malaman.
1. KULANG ANG TUBIG SA IYONG KATAWAN
Isa sa mga posibleng dahilan ng pulikat ay ang dehydration o kakulangan ng sapat na tubig sa katawan.
Kapag masyadong maraming tubig ang nawawala sa katawan, maaaring maapektuhan ang normal na paggana ng mga kalamnan.
Halimbawa, kung maghapon kang nagtatrabaho sa ilalim ng araw, naglalakad sa mainit na panahon, o gumagawa ng mabibigat na gawain, maaari kang mawalan ng maraming tubig sa pamamagitan ng pagpapawis.
Kapag hindi napalitan ang nawalang likido, maaaring tumaas ang posibilidad na makaranas ka ng pulikat.
Mga posibleng kasamang palatandaan:
- Madalas na pagkauhaw.
- Panunuyo ng bibig.
- Madilaw o maitim na ihi.
- Pagkahilo o panghihina.
- Mas kaunting pag-ihi kaysa karaniwan.
Ano ang maaaring gawin?
Uminom ng sapat na tubig sa buong araw, lalo na kapag mainit ang panahon o maraming pisikal na gawain. Hindi kailangang hintaying matinding mauhaw bago uminom.
Gayunpaman, hindi lahat ng pulikat ay dulot ng dehydration. Kung madalas itong nangyayari kahit sapat ang iyong iniinom, maaaring may ibang dahilan.
2. KAKULANGAN SA ILANG MAHAHALAGANG MINERAL
Mahalaga ang potassium, magnesium, at calcium sa normal na paggalaw at pag-relax ng ating mga kalamnan.
Ang mga mineral na ito ay tumutulong sa maayos na pagpapadala ng signal sa pagitan ng nerves at muscles.
Kapag masyadong mababa ang antas ng ilan sa mga mineral na ito, maaaring magkaroon ng panghihina, paninigas, o pamumulikat.
Maaaring mangyari ang ganitong kakulangan dahil sa matinding pagpapawis, pagsusuka, pagtatae, ilang gamot, o iba pang kondisyong medikal.
Maaaring makatulong ang balanseng pagkain na kinabibilangan ng saging, gulay, beans, gatas, at iba pang pagkaing may mahahalagang mineral.
Ngunit tandaan: Hindi nangangahulugang kulang ka agad sa potassium o magnesium kapag pinupulikat ka.
Hindi rin dapat basta-basta umiinom ng potassium o magnesium supplements nang walang payo ng doktor. Ang sobrang dami ng ilang mineral ay maaaring makasama, lalo na sa may problema sa bato.
3. SOBRANG PAGOD O PAGGAMIT NG MGA KALAMNAN
Kung ikaw ay construction worker, tindera, security guard, delivery rider, o taong madalas maglakad at tumayo, maaaring napapagod nang husto ang iyong mga kalamnan.
Kapag sobra ang paggamit sa muscles, lalo na kung hindi sanay ang katawan sa gawain, maaari itong magdulot ng pulikat.
Halimbawa, kung karaniwan kang nakaupo ngunit biglang naglakad nang ilang kilometro, maaaring makaramdam ka ng paninigas sa binti pagkatapos.
Ganoon din kapag nag-ehersisyo nang matindi nang walang sapat na paghahanda.
Mga posibleng palatandaan:
- Pulikat pagkatapos ng mabigat na trabaho.
- Pananakit ng kalamnan matapos mag-ehersisyo.
- Pakiramdam na pagod o mabigat ang mga binti.
- Paninigas ng kalamnan pagkatapos ng matagal na aktibidad.
Ano ang maaaring gawin?
Magpahinga kapag napapagod, unti-unting dagdagan ang pisikal na aktibidad, at gumawa ng banayad na stretching.
Makakatulong din ang sapat na tulog at pag-inom ng tubig.
4. POSIBLENG PROBLEMA SA DALOY NG DUGO
May ilang taong nakakaranas ng pananakit na parang pulikat kapag naglalakad, ngunit nawawala kapag nagpapahinga.
Minsan, maaari itong may kaugnayan sa peripheral artery disease o PAD.
Ito ay kondisyong nagdudulot ng pagkipot ng mga ugat na nagdadala ng dugo sa mga binti.
Kapag hindi sapat ang dugong nakararating sa kalamnan habang naglalakad, maaaring makaramdam ng pananakit o paninikip.
Mga sintomas na dapat bantayan:
- Pananakit ng binti habang naglalakad.
- Pagbuti ng sakit pagkatapos magpahinga.
- Panlalamig ng isang paa kumpara sa kabila.
- Sugat sa paa na mabagal gumaling.
- Pagbabago ng kulay ng balat sa paa.
Mas mahalagang magpasuri kung ikaw ay naninigarilyo, may diabetes, mataas na cholesterol, o mataas na presyon ng dugo.
Hindi lahat ng ganitong pananakit ay PAD, ngunit hindi ito dapat balewalain.
5. NAIIIPIT O NAIIRITA ANG MGA UGAT SA NERBIYOS
Hindi lamang mga kalamnan at daluyan ng dugo ang maaaring may kaugnayan sa pulikat.
Minsan, ang problema ay nagmumula sa nerves o mga nerbiyos.
Halimbawa, ang pagkipot ng espasyo sa gulugod, na tinatawag na spinal stenosis, ay maaaring magdulot ng pananakit at pakiramdam na parang pulikat sa mga binti.
Maaaring lumala ang sintomas kapag matagal na nakatayo o naglalakad.
Sa ilang tao, nababawasan naman ang pananakit kapag umuupo o bahagyang yumuyuko.
Mga posibleng kasamang sintomas:
- Pamamanhid ng mga paa.
- Tusok-tusok na pakiramdam.
- Pananakit mula sa likod pababa sa binti.
- Panghihina ng kalamnan.
- Pananakit na lumalala kapag naglalakad.
Kung paulit-ulit ang mga sintomas, mahalagang magpatingin upang matukoy kung may problema sa nerves, gulugod, o ibang bahagi ng katawan.
6. EPEKTO NG GAMOT O IBANG KONDISYON SA KALUSUGAN
May ilang gamot na maaaring may kaugnayan sa mas madalas na pamumulikat.
Kabilang dito ang ilang diuretics o gamot na nagpaparami ng pag-ihi at ilang statins na ginagamit upang pababain ang cholesterol.
Ang ilang kondisyon tulad ng diabetes, sakit sa thyroid, at iba pang problemang nakaaapekto sa nerves o metabolismo ay maaari ring may kaugnayan sa pulikat.
Mas karaniwan din ang pulikat sa mga buntis, lalo na sa mga huling buwan ng pagbubuntis, at sa ilang matatandang tao.
Gayunpaman, maaaring walang matukoy na malinaw na dahilan ang pulikat sa ibang tao.
Mahalagang paalala: Kung naghihinala kang gamot ang sanhi, huwag basta ihinto ang iyong iniinom. Kumonsulta muna sa doktor upang malaman kung kailangang baguhin ang gamot o dosis.
ANO ANG DAPAT GAWIN KAPAG BIGLANG PINULIKAT?
Kapag biglang nanigas ang iyong binti, subukang manatiling kalmado.
Kung ligtas gawin, dahan-dahang ituwid ang apektadong binti at hilahin ang mga daliri ng paa papunta sa iyong katawan.
Maaari ring makatulong ang banayad na pagmasahe at paglalagay ng maligamgam na tuwalya sa naninigas na kalamnan.
Kapag humupa na ang sakit, magpahinga muna bago bumalik sa normal na gawain.
Para mabawasan ang posibilidad ng paulit-ulit na pulikat, makakatulong ang regular na banayad na stretching, sapat na pag-inom ng tubig, balanseng pagkain, at pag-iwas sa biglaang sobrang pagod.
Hindi kailangang piliting igalaw ang kalamnan kapag matindi ang sakit.
Ang mga hakbang na ito ay maaaring makatulong, ngunit hindi garantisadong maiiwasan ang lahat ng pulikat. NHS+1
KAILAN DAPAT MAGPATINGIN SA DOKTOR?
Bagama’t karaniwang hindi mapanganib ang pulikat, mahalagang magpakonsulta kung:
- Halos gabi-gabi kang nagigising dahil dito.
- Paulit-ulit ang pulikat kahit nagpapahinga.
- Tumatagal nang higit sa 10 minuto ang pamumulikat.
- May kasamang panghihina o pamamanhid.
- Hindi bumubuti sa simpleng pag-aalaga sa sarili.
- May pananakit ng binti kapag naglalakad na nawawala kapag nagpapahinga.
Babala: Kung isang binti ang biglang namaga, namula, uminit, o sumakit nang hindi maipaliwanag, magpatingin agad. Posibleng sintomas ito ng deep vein thrombosis o pamumuo ng dugo sa malalim na ugat. Huwag munang imasahe ang apektadong binti kung pinaghihinalaan ang blood clot.
Kung may biglang hirap sa paghinga, pananakit ng dibdib, pagkahimatay, o pag-ubo ng dugo, humingi agad ng emergency medical assistance dahil maaaring senyales ito ng pulmonary embolism, isang seryosong kondisyon. CDC+1
MAHALAGANG PAALALA
Ang madalas na pulikat sa mga binti ay hindi awtomatikong nangangahulugang mayroon kang diabetes, sakit sa puso, problema sa bato, o anumang partikular na karamdaman.
Maraming posibleng dahilan nito, at hindi sapat ang isang sintomas lamang upang makapagbigay ng diagnosis.
Maaaring kailanganin ng doktor ang physical examination, pagsusuri sa mga iniinom na gamot, at kung naaangkop, blood tests o iba pang pagsusuri upang matukoy ang tunay na sanhi.
PANGWAKAS
Ang pulikat ay maaaring simpleng epekto lamang ng pagod, ngunit kung madalas itong nangyayari, mahalagang pakinggan ang mga senyales ng iyong katawan.
Huwag agad matakot, ngunit huwag ding ipagsawalang-bahala ang paulit-ulit o hindi pangkaraniwang sintomas.
Tandaan: Mas mabuting maagang malaman ang dahilan ng nararamdaman kaysa hintaying lumala ang isang problemang maaaring maagapan.
Kung may kakilala kang madalas pulikatin sa gabi, lalo na si Nanay, Tatay, Lolo, o Lola, ibahagi ang impormasyong ito sa kanila. Maaaring makatulong ito upang mas maunawaan nila ang kanilang nararamdaman at malaman kung kailan dapat humingi ng tulong medikal.
