Episode 1: ang harang sa gitna ng araw
Mainit ang araw at mabigat ang trapik sa kalsadang papunta sa bayan. Tahimik lang si ramon habang nagmamaneho ng kulay abong suv na ilang taon niyang pinag-ipunan. Nasa likod ang dalawang sako ng bigas at isang karton ng gatas, pang-uwi sana sa bahay pagkatapos ng overtime niya sa bodega.
Pagdating niya sa checkpoint, kumaway ang pulis at pinatabi siya sa gilid. Naka-helmet ang ilan, may iba namang naka-vest na may malaking sulat na “pulis.” Hindi kaba ang unang naramdaman ni ramon, kundi pagod. Gusto na lang niyang makauwi at makita ang asawa niyang si liza at ang anak nilang si emil na may hika.
“Sir, papeles.” malamig na sabi ng pulis na si sgt. dela cruz.
“Kompleto po, ser.” sagot ni ramon habang inaabot ang lisensya at orcr.
Tinignan ng pulis ang papel, tapos biglang nagbago ang mukha. “Bakit ganito?” tanong niya, sabay senyas sa kasamahan. “Pakibuksan ang pinto.”
“Ser, may problema po ba?” maingat na tanong ni ramon.
“May hit ka sa carnap.” diretsong sagot ni dela cruz. “Lumabas sa listahan.”
Parang bumagsak ang dibdib ni ramon. “Hindi po pwede, ser. Sa casa ko po yan binili. May resibo pa po ako.”
“Resibo? Madali gumawa niyan.” sagot ng pulis, sabay tingin sa sasakyan na parang may hinahanap.
Lumapit ang dalawang pulis at umiikot sa suv. May isang humawak sa pinto, parang handang buksan kahit walang permiso. Sa gilid, may mga tao nang nakatingin. May naglalabas ng cellphone. May bulungan. Ang pinakamasakit, yung tingin nila kay ramon na parang kriminal na.
“Ser, may asawa at anak po ako.” nanginginig niyang sabi. “Nagpupunta lang po ako sa palengke. Wala po akong ginagawang masama.”
Ngumisi si dela cruz. “Kung wala kang kasalanan, wag kang matakot.”
“Hindi po takot, ser.” sagot ni ramon. “Pero napapahiya po ako.”
Biglang nagtaas ng kamay ang pulis. “Tahimik.” sigaw niya. “Baka lumaban ka pa.”
Sa malayo, narinig ni ramon ang ubo ng isang bata sa loob ng isang jeep. Naalala niya si emil. Naalala niya ang pangakong uuwi siya nang maaga. Pero ngayong nakaharang siya at tinatawag na carnapper, parang humahaba ang kalsada pauwi, parang lumalayo ang tahanan.
Episode 2: ang paratang na kumakain sa dignidad
Pinababa si ramon sa sasakyan. Pinatayo siya sa gilid na parang display, habang tinitignan ng mga pulis ang loob ng suv. May isang pulis na sumilip sa trunk, kinapa ang mga sako, at inalog ang karton ng gatas na parang may tinatago.
“Ser, pagkain lang po yan.” pakiusap ni ramon.
“Mas lalo kaming magdududa.” sagot ng pulis na mas bata, sabay tawa. “Baka taguan mo yan.”
Nanginig ang tuhod ni ramon. Hindi siya sanay sa ganitong eksena. Ang buhay niya umiikot sa trabaho, bayad ng kuryente, gamot ng anak, at pag-alalay sa asawa. Hindi sa gulo.
Lumapit si dela cruz, may hawak na maliit na scanner na parang pang-check ng plaka. “I-scan natin.” sabi niya. “Pag nag-match sa hit, diretso ka sa presinto.”
“Ser, pwede po bang tawagan ko muna asawa ko?” tanong ni ramon.
“Hindi.” mabilis na sagot. “Wag kang magpaawa.”
Sa gilid ng kalsada, may isang traffic enforcer na nakatingin lang, parang ayaw makialam. May mga motorista na nagbubusina dahil bumagal ang daloy. May nagmumura, pero walang tumutulong.
Biglang tumunog ang phone ni ramon sa bulsa. Tumawag si liza. Nakita niya ang pangalan sa screen, at mas lalo siyang nabasag sa loob. Gusto niyang sagutin, pero bawal. Gusto niyang sabihin, “nandito ako, wag kang matakot,” pero nasa ilalim siya ng tingin ng mga pulis.
“Ser, pakiusap.” mahina niyang ulit. “May anak akong hinihingal. Naghihintay sila sa akin.”
“Nagsisinungaling ka.” sabi ni dela cruz. “Lahat ng nahuhuli, may drama.”
Umigting ang panga ni ramon. “Hindi po ako magnanakaw.”
“Ano ka ngayon?” balik ng pulis. “Bakit ka nanginginig?”
Hindi dahil guilty si ramon. Nanginginig siya dahil sa hiya. Dahil sa takot na sa isang pindot lang ng scanner, mababago ang buhay niya. Dahil sa iniisip niya na pag dinala siya sa presinto, sino ang maghahawak sa nebulizer ni emil sa gabi.
Lumapit ang pulis na may scanner sa plaka. Kita ni ramon ang mga numerong nakalagay. Kita niya ang alikabok sa plate na siya mismo ang nagpunas kaninang umaga. Kita niya ang kamay ng pulis na parang sanay manghusga.
“Ready?” sabi ni dela cruz, sabay tingin sa mga kasamahan niya.
Tumango ang isa. “Oo, ser.”
Huminga nang malalim si ramon. Sa isip niya, “diyos ko, sana makita nila ang totoo.” Pero sa kabilang side ng utak niya, may mas madilim na tanong, “paano kung kahit totoo, baluktot pa rin ang gusto nilang makita?”
Episode 3: ang scan na nagpatakbo sa kanila
Idinikit ng pulis ang scanner sa plate. May maliit na ilaw na kumurap. Sa screen, may lumabas na green na box at ilang linya ng text. Hindi mabasa ni ramon nang malinaw, pero nakita niya ang biglang pag-iba ng mukha ng pulis na humawak sa device.
“Ser…” mahinang sabi ng pulis, parang nalunok ang laway. “Ser, may lumabas.”
Lumapit si dela cruz at kinuha ang scanner. Pagtingin niya sa screen, parang nanigas ang leeg niya. Nauna ang gulat, tapos sumunod ang takot. Hindi yung takot na kunwari lang. Totoong takot na lumalabas sa mata.
“Anong nakalagay?” tanong ng isa pang pulis.
Hindi sumagot si dela cruz. Tinakpan niya ang screen ng palad niya, tapos mabilis na sumilip sa paligid, parang may hinahanap na camera.
May pumutok na tunog sa radyo ng pulis. “Unit four, confirm plate scan.” sabi ng boses sa radio, seryoso at mabilis. “Repeat, confirm plate scan.”
Biglang umubo si dela cruz at nagkunwaring kalmado. “Wala.” sabi niya, pero halatang pilit.
“Ser, confirm.” ulit ng boses sa radio. “May alert tayo.”
Doon na nagkagulo. Yung pulis na kanina matapang, biglang umatras. Yung dalawang kasamahan niyang umiikot sa suv, biglang huminto at nagkatinginan. Parang may isang salitang hindi nila kayang banggitin pero pareho nilang alam.
“Ser, alis na.” bulong ng isa, halos hindi marinig.
“Ano? Bakit?”
“Ser, special tag.” sagot niya, nanginginig. “May watch.”
Nakita ni ramon kung paano nagpalitan ng tingin ang mga pulis. Kanina, siya ang nasa gitna ng hiya. Ngayon, sila ang parang nasusunog sa liwanag. Si dela cruz, imbes na ipitin si ramon, biglang binitawan ang orcr sa kamay niya na parang mainit.
“Sir, okay ka na.” mabilis na sabi ni dela cruz.
“Ha?” gulat na sagot ni ramon. “Paano ako naging okay, ser? Sinabi niyo carnap ako.”
Hindi na sumagot ang pulis. Inayos niya ang sombrero niya, tapos tumalikod. “Pack up.” utos niya sa mga kasamahan, masyadong mabilis para sa normal na checkpoint.
Sa loob ng isang minuto, nag-alisan sila. Yung isa, sumakay agad sa patrol. Yung isa, tumakbo papunta sa dulo ng kalsada. Yung traffic cone, iniwan. Yung listahan, iniwan. Pati yung mga nanonood, napahinto sa pag-video, nagtatakang biglang natapos ang drama.
Naiwang nakatayo si ramon, hawak ang papeles niya, parang nanaginip. Narinig niya ang radyo na muling tumunog mula sa malayo, “do not engage. abort checkpoint.”
At doon niya unang naisip ang bagay na mas nakakatakot sa paratang. “Kung walang mali, bakit sila tumakbo?” tanong niya sa sarili. “At ano ang nakita nila sa plate ko na ikinataranta nila?”
Episode 4: ang lihim sa likod ng plaka
Maya-maya, may humintong itim na van sa gilid ng kalsada. Walang wangwang, pero may bigat ang dating. Bumaba ang dalawang lalaking naka-polo at isang babaeng may hawak na clipboard. Lumapit sila kay ramon na parang kilala na siya.
“Mr. ramon salazar?” tanong ng babae.
“…opo.” sagot niya, naguguluhan at nag-iingat. “Sino po kayo?”
Ipinakita ng babae ang id, pero hindi na binasa ni ramon ang detalye. Ang mahalaga, seryoso ang mukha nila. “Okay po kayo?” tanong ng babae. “May nanakit po ba sa inyo?”
“Wala po.” sagot ni ramon. “Pero pinagbintangan po akong carnap. tapos biglang umalis.”
Tumango ang isa sa mga lalaki. “Yun po ang inaasahan.” sabi niya. “Yung plate ninyo ay may marker. kapag na-scan, automatic nagfa-flag sa system.”
Nanlaki ang mata ni ramon. “Marker? Bakit?”
Huminga nang malalim ang babae. “Kasi may ongoing operation kami laban sa sindikato.” sabi niya. “At base sa reports, may ilang tao sa checkpoint teams na kasabwat.”
Parang lumamig ang paligid. Naalala ni ramon ang ngisi ni dela cruz. Naalala niya yung “pang-kape” na tono, yung pangingikil na parang normal. Ngayon, nagkakaroon ng hugis ang lahat.
“Pero bakit ako?” tanong ni ramon. “Bakit sasakyan ko?”
“Dahil dati po kayong biktima.” sagot ng lalaki. “Na-carnap yung unang sasakyan ninyo, tama po?”
Napatigil si ramon. Bumalik ang isang alaala na matagal niyang ibinaon. Apat na taon na ang nakalipas, ninakaw ang lumang sasakyan niya. Nasa loob noon ang maliit na bag ni emil, kasama ang inhaler at paboritong laruan. Umiyak ang anak niya buong gabi. At si ramon, walang nagawa kundi maghanap, mag-report, at maghintay.
“Opo.” mahina niyang sagot.
“Yung case ninyo, sinarado na sana.” sabi ng babae. “Pero may bagong witness. at may lead. kaya kailangan namin ng isang sasakyang legal, malinis, pero may marker para ma-trace kung sino ang matatakot kapag nakita ang scan.”
Napaupo si ramon sa hood ng suv. Biglang bumigat ang dibdib niya. “So kaya sila nag-alisan…” bulong niya.
“Opo.” sagot ng babae. “Kasi nakita nila na connected ang plate sa operation. ibig sabihin, may bantay. may mata.”
Tumunog ulit ang phone ni ramon. Si liza na naman. Ngayon, sinagot niya kahit nanginginig ang kamay. “La…” bulong niya.
“Nasaan ka?” nangingiyak si liza. “Hinihingal si emil. wala ka pa.”
Doon napapikit si ramon. Parang pinagsabay ang dalawang laban ng buhay niya. Hustisya at pamilya. Laban sa sindikato, laban para makahinga ang anak.
“Pauwi na ako.” sabi niya, halos pabulong. “Pauwi na ako, la. sorry.”
Tumango ang babae. “Uwi na po kayo.” sabi niya. “Pero gusto namin kayong protektahan. kaya may sasabay sa inyo hanggang bahay.”
At sa unang pagkakataon sa mahabang panahon, naramdaman ni ramon na hindi siya mag-isa. Pero ramdam din niyang may kapalit ang katotohanan. Kapalit na takot. Kapalit na panganib. At kapalit na luha.
Episode 5: ang pag-uwi na may takot at pag-asa
Sinabayan ng van ang suv ni ramon pauwi. Tahimik ang kalsada sa loob ng sasakyan, pero maingay ang isip niya. Paulit-ulit niyang nakikita ang mukha ni dela cruz, at paulit-ulit niyang naririnig ang boses ni liza sa telepono.
Pagdating niya sa bahay, halos tumalon siya palabas ng sasakyan. Binuksan niya ang pinto, at nakita niya si emil sa sala, nakaupo, hawak ang nebulizer mask, nanginginig ang balikat sa bawat hinga. Si liza, namumula ang mata, halatang pagod at takot.
“Pa…” mahina ang tawag ni emil.
Lumuhod si ramon sa harap ng anak niya. “Andito na ako, anak.” sabi niya. “Andito na si papa.”
Yumakap si emil kahit may mask. Dun pumutok ang luha ni ramon. Hindi niya napigilan. Kasi kanina lang, puwede siyang mawala sa presinto sa isang maling paratang, at puwede niyang iwan ang anak niya sa pinakamahirap na oras.
Lumapit si liza, nanginginig ang boses. “Ano nangyari?” tanong niya.
Dahan-dahan nagsalita si ramon. Sinabi niya ang harang. Sinabi niya ang “carnap.” Sinabi niya ang scan. At sinabi niya ang dahilan kung bakit biglang nag-alisan ang mga pulis.
Napatakip si liza sa bibig niya. “Ibig sabihin… may pulis na kasabwat?”
Tumango si ramon. “Opo.” sagot niya. “At mukhang dahil sa lumang sasakyan natin… dahil sa inhaler ni emil na naiwan noon… yun yung dahilan kung bakit hindi ko napigilan mag-report kahit walang nangyari.”
Huminga si emil nang mas maayos, pero tumulo ang luha niya. “Pa, natatakot ako.” mahina niyang sabi.
Hinaplos ni ramon ang buhok ng anak niya. “Takot din si papa.” sagot niya. “Pero lalaban tayo nang tama.”
Sa labas, kumatok ang babae mula sa van, nagpaalam nang maayos. “Sir, ma’am, magiging maingat po tayo.” sabi niya. “May warrant operations na po bukas. at yung checkpoint team na yun, kasama sa listahan.”
Nang umalis ang van, tahimik ulit ang paligid. Si ramon, nakaupo sa sahig, yakap ang anak, hawak ang kamay ni liza. Ramdam niya ang bigat ng mundo, pero ramdam din niya ang init ng pamilya.
“Kung hindi sila tumakbo, baka ako ang dinala nila.” bulong ni ramon.
“Pero tumakbo sila.” sagot ni liza. “Ibig sabihin, may tama ka. ibig sabihin, may katotohanan.”
Tumango si ramon, umiiyak. “Gusto ko lang maging tatay.” sabi niya. “Gusto ko lang umuwi lagi.”
Hinaplos ni liza ang mukha niya. “At uuwi ka.” sabi niya. “Kasi hindi ka magnanakaw. at hindi ka nag-iisa.”
Sa gabing iyon, habang pinapakinggan ni ramon ang hininga ni emil na unti-unting bumubuti, naisip niya ang lahat ng taon na parang walang nakikinig sa mga biktima. Naalala niya yung pakiramdam na maliit siya, na kahit tama siya, wala siyang laban.
Pero ngayong nakita niyang may mga taong tumatakbo kapag na-scan ang katotohanan, alam niyang may darating na pagbabago. At kahit nanginginig pa rin siya sa takot, yumakap siya sa pamilya niya nang mas mahigpit, at nagdasal na sana, sa susunod na harang ng buhay, hindi na siya mag-isa.
