Naranasan mo na bang matulog nang maaga, pero paggising mo kinabukasan ay parang hindi ka pa rin nakapagpahinga? O kaya naman, napapansin ng iyong asawa na napakalakas mong humilik at paminsan-minsan ay tila humihinto ang iyong paghinga habang mahimbing ang tulog?
Para sa maraming Pilipino, normal lamang ang paghilik, lalo na kapag pagod sa trabaho, puyat, o galing sa mabigat na gawain. May mga taong ginagawa pa itong katatawanan sa pamilya. Ngunit alam mo ba na sa ilang pagkakataon, ang malakas na paghilik at hindi maayos na pagtulog ay maaaring palatandaan ng problema sa paghinga?
Isa sa mga kondisyong maaaring magdulot nito ay ang sleep apnea, isang karamdaman kung saan paulit-ulit na humihinto o humihina ang paghinga habang natutulog.
Kapag nangyayari ito, maaaring bumaba ang oxygen sa katawan at paulit-ulit na magambala ang pagtulog, kahit hindi ito namamalayan ng tao.
Hindi lahat ng humihilik ay may sleep apnea. Gayunpaman, mahalagang malaman ang mga babalang maaaring makatulong upang maagapan ang posibleng problema.
Narito ang limang palatandaang hindi dapat basta balewalain.
1. MALAKAS AT MADALAS NA PAGHILIK HABANG NATUTULOG
Isa sa mga karaniwang palatandaan ng problema sa paghinga habang natutulog ay ang malakas at paulit-ulit na paghilik.
Halimbawa, maaaring sabihin ng iyong asawa na halos gabi-gabi kang humihilik nang napakalakas. Minsan, naririnig pa ito kahit nasa kabilang silid ang ibang miyembro ng pamilya.
Ang paghilik ay nangyayari kapag may pagbara o paninikip sa daluyan ng hangin na nagdudulot ng panginginig ng mga tisyu sa lalamunan habang humihinga.
Maaari itong maging mas kapansin-pansin kapag nakatihaya, may baradong ilong, o may sobrang timbang.
Sa mga taong may obstructive sleep apnea, maaaring paulit-ulit na sumikip o mabarahan ang daanan ng hangin habang natutulog.
Ngunit tandaan na hindi lahat ng paghilik ay nangangahulugang may malubhang sakit.
Mas mahalagang magpatingin kung ang paghilik ay sinasabayan ng paghinto ng paghinga, biglaang paghingal, o matinding pagkaantok sa araw.
2. BIGLANG PAGGISING NA PARANG HINAHABOL ANG HININGA
Naranasan mo na bang biglang magising sa kalagitnaan ng gabi na parang may nakabara sa iyong lalamunan?
Minsan ay napapaupo ka sa kama dahil pakiramdam mo ay kailangan mong huminga nang malalim.
Ang ganitong karanasan ay maaaring may kaugnayan sa sleep apnea.
Kapag pansamantalang nababara ang daanan ng hangin, maaaring magising nang bahagya ang utak upang maibalik ang normal na paghinga.
Dahil dito, maaaring magkaroon ng biglaang paghingal, pagsinghap, o pakiramdam na nasasakal habang natutulog.
Gayunpaman, may iba pang posibleng dahilan ng ganitong sintomas, kabilang ang acid reflux, hika, at ilang problema sa puso o baga.
Kung madalas itong nangyayari, mahalagang kumonsulta sa doktor upang matukoy ang tunay na dahilan.
Mahalagang babala: Kung matindi ang hirap sa paghinga, hindi makapagsalita nang maayos dahil sa kakapusan ng hininga, naninikip ang dibdib, o nawawalan ng malay, humingi agad ng emergency medical assistance.
3. SOBRANG PAGKAANTOK KAHIT SAPAT ANG ORAS NG TULOG
Maraming Pilipino ang sanay gumising nang maaga para pumasok sa trabaho, maghanda ng almusal, o mag-asikaso ng pamilya.
Normal lamang na makaramdam ng pagod kapag kulang sa tulog.
Ngunit paano kung nakatulog ka nang pito hanggang siyam na oras at inaantok ka pa rin buong araw?
Halimbawa, madalas kang mapapikit habang nanonood ng telebisyon, nakaupo sa opisina, o nagbabasa.
Maaari ring mahirapan kang mag-concentrate at makaramdam ng pagod kahit wala kang mabigat na ginagawa.
Sa mga taong may sleep apnea, maaaring paulit-ulit na magambala ang normal na yugto ng pagtulog dahil sa pagbabago sa paghinga.
Kahit mahaba ang oras na ginugol sa kama, maaaring hindi sapat ang kalidad ng pahinga.
Subalit maaari ring magdulot ng sobrang pagkaantok ang kakulangan sa tulog, ilang gamot, depression, at iba pang kondisyon.
Kung nakaaapekto na ang pagkaantok sa trabaho o pang-araw-araw na gawain, magpatingin sa doktor.
Iwasan munang magmaneho kapag matindi ang iyong pagkaantok upang maiwasan ang aksidente.
4. MADALAS NA PANANAKIT NG ULO PAGKAGISING
May mga taong paggising sa umaga ay agad nakakaramdam ng pananakit ng ulo.
Minsan, may kasamang tuyong bibig, pakiramdam na mabigat ang ulo, o hindi pagiging presko kahit bagong gising.
Ang pananakit ng ulo sa umaga ay isa rin sa mga sintomas na maaaring maranasan ng ilang taong may sleep apnea.
Kapag paulit-ulit na naaapektuhan ang paghinga habang natutulog, maaaring magkaroon ng pagbabago sa antas ng oxygen at carbon dioxide sa katawan, na maaaring may kaugnayan sa pananakit ng ulo.
Gayunpaman, hindi nangangahulugang sleep apnea agad ang dahilan nito.
Maaaring magkaroon ng morning headache dahil sa dehydration, migraine, kulang sa tulog, pagngangalit ng ngipin, o iba pang kondisyon.
Mahalagang obserbahan kung gaano kadalas nangyayari ang pananakit ng ulo at kung mayroon pang kasamang ibang sintomas.
Kung halos araw-araw itong nararanasan, lalo na kapag may malakas na paghilik o sobrang pagkaantok, makabubuting magpakonsulta.
Kung biglang sumakit ang ulo nang napakatindi, lalo na kung may panghihina, pagkalito, o problema sa pagsasalita, humingi agad ng emergency medical care.
5. NAPAPANSIN NG KATABI MO NA HUMIHINTO ANG IYONG PAGHINGA
Ito ang isa sa pinakamahalagang palatandaang kailangang bigyang-pansin.
Halimbawa, habang natutulog kayo ng iyong asawa, napansin niyang bigla kang tumitigil sa paghilik at tila hindi humihinga sa loob ng ilang segundo.
Pagkatapos, bigla kang sisisinghap o hihilik muli nang malakas.
Maaaring paulit-ulit itong mangyari sa isang gabi nang hindi mo namamalayan.
Ang ganitong pattern ay isang mahalagang sintomas ng posibleng sleep apnea.
Sa obstructive sleep apnea, maaaring pansamantalang bumara ang daanan ng hangin sa lalamunan habang natutulog.
Kapag bumaba ang oxygen o nahirapan ang katawan na huminga, maaaring magkaroon ng panandaliang paggising upang maibalik ang pagdaloy ng hangin.
Kung hindi magagamot, ang sleep apnea ay maaaring maiugnay sa mas mataas na panganib ng high blood pressure, sakit sa puso, stroke, at iba pang komplikasyon.
Kung may nakapansin na paulit-ulit na humihinto ang iyong paghinga habang natutulog, mahalagang magpatingin kahit pakiramdam mo ay wala kang problema.
ANO ANG MGA POSIBLENG SANHI NG PROBLEMA SA PAGHINGA HABANG NATUTULOG?
Hindi iisa ang dahilan ng problema sa paghinga habang natutulog.
Ang ilan sa mga karaniwang salik na maaaring magpataas ng panganib ay ang sobrang timbang, paglaki ng tonsils, paninikip ng daanan ng hangin, pag-inom ng alak bago matulog, at pagtulog nang nakatihaya.
Maaari ring magkaroon ng mas mataas na panganib ang mga taong may kapamilyang may sleep apnea.
Ang paninigarilyo at ilang kondisyon sa ilong o lalamunan ay maaari ring makaapekto sa paghinga habang natutulog.
May isa pang uri na tinatawag na central sleep apnea, kung saan naaapektuhan ang mga signal mula sa utak na kumokontrol sa paghinga.
Hindi rin lahat ng problema sa paghinga sa gabi ay sleep apnea. May mga pagkakataong ang hika, sakit sa puso, o ibang kondisyon ang maaaring dahilan.
Dahil dito, mahalaga ang tamang pagsusuri sa halip na basta paghula sa sintomas.
KAILAN DAPAT MAGPATINGIN SA DOKTOR?
Kung madalas kang humilik nang malakas, biglang nagigising na humihingal, o nakararanas ng matinding pagkaantok sa araw, makabubuting magpakonsulta.
Maaaring magrekomenda ang doktor ng sleep study, isang pagsusuring sumusubaybay sa paghinga, tibok ng puso, at antas ng oxygen habang natutulog.
Makakatulong ito upang malaman kung may sleep apnea at kung gaano ito kalubha.
Depende sa resulta, maaaring irekomenda ang pagbabago sa ilang nakasanayan, paggamot sa ibang kondisyon, paggamit ng CPAP machine, o iba pang angkop na paraan ng paggamot.
Hindi dapat umasa lamang sa mga home remedy kung may paulit-ulit na paghinto ng paghinga habang natutulog.
MGA PARAAN UPANG MAKATULONG SA MAS MAAYOS NA PAGTULOG
May ilang simpleng hakbang na maaaring makatulong sa kalidad ng pagtulog.
Subukang matulog at gumising sa halos parehong oras araw-araw. Kung napapansin mong lumalala ang paghilik kapag nakatihaya, maaaring makatulong ang pagtulog nang nakatagilid.
Iwasan ang alak bago matulog at sikaping itigil ang paninigarilyo.
Kung may sobrang timbang, maaaring makatulong ang unti-unting pagbabawas nito sa pamamagitan ng balanseng pagkain at regular na pisikal na aktibidad.
Gayunpaman, ang mga hakbang na ito ay hindi kapalit ng pagsusuri at paggamot kung may sleep apnea.
MAHALAGANG PAALALA
Ang pagkakaroon ng malakas na paghilik, pananakit ng ulo, pagkapagod, o biglaang paggising sa gabi ay hindi awtomatikong nangangahulugang mayroon kang sleep apnea o ibang partikular na sakit.
Maraming posibleng dahilan ang mga sintomas na ito. Kailangan ng wastong konsultasyon at pagsusuri upang malaman ang tunay na kondisyon.
Kapag may matinding hirap sa paghinga, pagkawala ng malay, o pananakit ng dibdib na maaaring senyales ng emergency, huwag nang maghintay ng regular na appointment. Humingi agad ng tulong medikal.
PANGWAKAS
Ang pagtulog ay panahon upang makapagpahinga ang ating katawan, ngunit mahalaga ring maayos ang ating paghinga habang tayo ay natutulog.
Huwag basta balewalain ang paulit-ulit na paghilik, biglaang paghingal sa gabi, o hindi maipaliwanag na pagkapagod.
Minsan, ang unang makakapansin ng problema ay ang taong natutulog sa tabi natin.
Ibahagi ang impormasyong ito sa iyong pamilya, mga kaibigan, at mga mahal sa buhay. Maaaring makatulong ang simpleng kaalamang ito upang may isang taong magpatingin nang mas maaga at mapangalagaan ang kaniyang kalusugan.
