Naiisip mo ba kung bakit habang tumatanda, palakas nang palakas ang tawag ng ihi pero pahina nang pahina ang buga, may talsik-talsik pa, minsan putol-putol, tapos magdamag ka namang pabalik-balik sa CR? Maraming lalaki ang basta inuugnay ito sa edad, pero kadalasan, prostate na ang sumisigaw ng tulong.
Ganyan ang nangyari kay Tatay Romy, 68.
Noong una, biro-biro lang ang problema niya sa ihi:
“Mahina na ang gripo, tanda na,” sabi niya.
Pero habang tumatagal:
- Minute-minute na ang pagpunta sa banyo, lalo na sa gabi
- May bigat sa ibaba ng puson
- Kapag naiihi na, parang ang tagal bago “umandar”
- Minsan, may konting kirot sa bandang singit at balakang
Ayaw niyang magpatingin. Nahihiya. Hanggang sa isang gabi, halos hindi na lumabas ang ihi. Dinala siya ng pamilya sa ER—acute urinary retention na pala, at doon lang nalaman na matagal na palang pinalalaki ng mga ugali niya ang problema sa prostate.
Kung ayaw mong humantong sa gano’n, lalo na kung lampas 60 ka na, panahon nang kilalanin ang 7 ugali na unti-unting sumisira sa prostate—at paano ito baguhin habang hindi pa huli.
1. Ugali ng “Tiis Ihi” Kahit Malapit ang CR
“Sandali na lang, tatapusin ko lang ’tong palabas / laro / kwento…”
Ilang beses mo na ba ’yang nasabi?
Ang madalas na pagpigil ng ihi ay:
- nagpapataas ng pressure sa pantog,
- nakakapag-irita ng daanan ng ihi,
- at pwedeng magdulot ng impeksyon sa urinary tract.
Kapag laging iritado at nai-stress ang pantog at daanan ng ihi, mas lalong naaasar ang sintomas ng malaking prostate (BPH) —hirap umihi, putol-putol, mabigat sa puson.
Ayusin:
Kapag may tawag ng ihi at kaya namang tumayo, umihi na.
Lalo na sa gabi, huwag nang patagalin ng 30 minuto habang naka-cellphone. I-che-check mo lang naman ang prostate mo, hindi ang pasensya mo.
2. Sobrang Kape, Softdrinks at Alak, Kulang sa Tubig
Si Tatay Romy, halos hindi umiinom ng malinaw na tubig.
Ang iniinom niya:
- kape sa umaga,
- softdrinks sa tanghali,
- alak o beer sa gabi.
Ang problema:
- Kape, tsaa, softdrinks, at alak ay pwedeng mag-irita sa pantog at prostate
- nagdudulot ng mas madalas na pag-ihi,
- at kung kulang ang tubig, mas concentrated ang ihi, mas nakakairita.
Para sa senior na may problema sa prostate:
- mas lalong sumisikip ang pakiramdam,
- mas madalas ang “naiihi pero konti lang lumalabas”.
Ayusin:
- Uminom ng malinis na tubig sa maghapon, maliit pero madalas (lalo na sa umaga at tanghali).
- Limitahan ang:
- 3-in-1 kape,
- softdrinks,
- matatamis na inumin,
- at alak.
- Huwag na ring uminom ng maraming likido 1–2 oras bago matulog para hindi pabalik-balik sa banyo sa gabi.
3. Laging Upo, Walang Galaw (Sedentary Lifestyle)
Maraming lalaki pag-retire:
upuan, TV, cellphone, tulog. Paulit-ulit.
Ang sobrang pag-upo:
- naglalagay ng pressure sa pelvic area,
- nagpapahina ng sirkulasyon sa balakang at prostate,
- pinagsasama pa minsan sa constipation dahil kulang sa fiber at galaw.
Kapag barado ang tiyan at laging matigas ang dumi, napipisil ang prostate at pantog, kaya lalong:
- nahihirapan kang umihi,
- sumasakit ang puwitan, singit, at balakang.
Ayusin:
- Bawat 30–40 minuto ng upo, tumayo at maglakad-lakad ng 3–5 minuto.
- Maglakad araw-araw ng 20–30 minuto (kaya kahit hati-hati sa maghapon).
- Magdagdag ng gulay at prutas sa pagkain para hindi matigas ang dumi.
4. Sobrang Alat, Mantika at Taba sa Pagkain
Akala ng marami, ang prostate ay hiwalay sa puso at tiyan. Pero magkadikit ang problema:
- Sobrang alat at taba → taas-presyon, taas-kolesterol
- Taas-presyon at diabetes → nakakasira ng maliliit na ugat, kabilang ang daluyan ng dugo sa prostate
Kapag mahina ang daloy ng dugo sa prostate at pelvis, mas mabilis:
- mag-inflame (pamaga),
- magparami ng abnormal cells,
- lumala ang sintomas ng BPH o iba pang sakit.
Ayusin:
- Bawasan ang:
- de-lata,
- chichirya,
- hotdog, longganisa, bacon,
- sobrang “sabaw na maalat.”
- Dagdagan ang:
- isda (lalo na ’yung hindi prito),
- gulay,
- prutas sa tamang dami,
- brown rice o root crops paminsan-minsan.
Hindi man direktang “gamot” sa prostate, malaking tulong ang malusog na puso at ugat.
5. Puyat, Stress, at Walang Oras sa Pahinga
Kapag laging puyat at laging kabado:
- tumataas ang stress hormone (cortisol),
- naaapektuhan ang hormones ng lalaki,
- lumalala ang pakiramdam ng sakit, kirot, at hapdi sa katawan.
May mga lalaking napapansin na:
- kapag kulang sa tulog, mas grabe ang sintomas sa pag-ihi;
- mas madalas naiihi, mas mahapdi, mas mabigat sa puson.
Hindi man direktang “sumisira sa prostate” ang puyat,
iniinit niya ang buong katawan—kabilang na ang prostate, puso, at utak.
Ayusin:
- Subukang matulog sa parehong oras gabi-gabi, 7 oras kung kaya.
- Bawasan ang sobrang late na panonood, online drama, at inuman.
- Kung may iniinda sa loob, mas mabuting pag-usapan kaysa lamunin mag-isa.
6. Pagpapabayaan ang Sintomas Dahil Nahihiya o Takot sa Check-up
Ito ang pinakamalaking kasalanan ng maraming lalaki:
Alam nang:
- pabalik-balik sa CR,
- mahina ang ihi,
- may kirot sa puson,
- minsan may dugo sa ihi o semen,
pero…
“Wala ’to, lilipas din.”
“Ayokong salatin ni Doc ’yan, nakakahiya.”
Ang problema, kung BPH lang sana na kayang kontrolin, puwedeng:
- lumala at humantong sa pagbara ng ihi, o
- ma-miss ang mas seryosong problema tulad ng prostate cancer na mas magagamot sana kung maagang nakita.
Ayusin:
- Kung lampas 50 ka na, lalo na 60+, magandang:
- tanungin ang doktor tungkol sa prostate exam,
- magpa-check kung ilang buwan nang may sintomas sa pag-ihi.
- Hindi kahinaan ang magpatingin. Yun ang tapang at pagmamahal sa pamilya.
7. Bahala na sa “Herbal,” Suplemento at Gamot sa Ubo/Allergy na Di Alam ang Epekto sa Prostate
Maraming lalaki ang:
- biglang iinom ng “herbal for virility”
- o kapsula na “pampalaki ng resistensya”
- o over-the-counter na gamot sa sipon at allergy
…na hindi alam na may epekto pala sa prostate at pag-ihi.
May ilang gamot na:
- pwedeng magpasingkit ng daanan ng ihi,
- nagpapahirap umihi lalo na kung malaki na ang prostate,
- o sumasabit sa iba pang iniinom na maintenance.
May mga “herbal” at strong na supplements na:
- pwedeng makairita sa atay at bato,
- makialam sa hormones,
- at hindi malinaw kung ano ang tagal na epekto sa prostate.
Ayusin:
- Kapag bibili ng bagong gamot o supplement, itanong:
- “Safe ba ito kung may problema ako sa prostate o pag-ihi?”
- Mas mabuti: idulog sa doktor, lalo na kung marami ka nang maintenance.
Ano ang Magandang Simulan Ngayon?
Kung lalaki kang lampas 60, o may mahal kang senior na lalaki, puwede mong gawin agad:
- Obserbahan ang ihi:
- Gaano kadalas?
- Malakas ba o mahina ang buga?
- May kirot ba? May dugo ba?
- Baguhin ang kaya mong baguhin:
- Huwag na mag-“tiis ihi.”
- Dagdag tubig, bawas sobrang kape, softdrinks at alak.
- Gumalaw-galaw sa maghapon, kahit bahay lang.
- Magpa-check kung may sintomas:
- Huwag maghintay na ma-ER saka lang gagalaw.
Tandaan:
Hindi mo hawak ang edad, pero hawak mo ang ugali.
At sa usapin ng prostate, madalas hindi biglaang bagsak ang problema—unti-unti itong kinakalawang ng mga gawain araw-araw.
Kung unti-unti mo ring babaguhin ang mga ugaling ito,
malaki ang tsansa na mas tatagal kang nakatayo nang matatag, hindi nakapila sa banyo o sa dialysis, at mas kaya mo pang sabayan ang takbo ng buhay kasama ang pamilya mo.
