“Pasensya na po, Ma’am, pero hindi po kayo ang nanay na hinihintay ko.”
Parang may matalim na bagay na tumusok sa dibdib ni Elena nang marinig ang mga salitang iyon mula sa sariling anak. Nakatayo siya sa arrival area ng Ninoy Aquino International Airport, bitbit ang dalawang malalaking maleta at isang lumang pulang handbag, habang nakatitig sa dalagang halos dalawang dekada niyang pinangarap na mayakap.
“Bea… anak, ako ito. Si Mama,” nanginginig niyang sabi.
Ngunit umatras ang dalaga.
“Hindi po puwede. Ang sabi ng tatay ko, iba ang itsura ni Mama. At saka… bakit ngayon lang kayo umuwi?”
Hindi nakasagot si Elena. Sa loob ng labinsiyam na taon, iyon din ang tanong na paulit-ulit niyang ibinubulong sa sarili tuwing gabi sa maliit niyang kuwarto sa Kuwait.
Si Elena ay limampu’t isang taong gulang na dating kasambahay sa ibang bansa. Noong umalis siya ng Pilipinas, tatlong taong gulang pa lamang si Bea. May makakapal itong pisngi, kulot na buhok, at isang maliit na peklat sa kanang tuhod matapos madapa sa kanilang bakuran sa Bulacan.
Iniwan niya ang anak sa pangangalaga ng asawang si Renato, isang drayber ng traysikel na noon ay halos walang kinikita. Nangako siyang dalawang taon lamang sa ibang bansa, sapat upang mabayaran ang kanilang utang at makapagpatayo ng maliit na bahay.
Ngunit naging apat na taon ang dalawa. Naging sampu. Hanggang umabot sa labinsiyam.
Bawat buwan, nagpapadala siya ng pera. Tuition, pagkain, gamot, at pambayad sa bahay. Kapag may natitira, bumibili siya ng damit at laruan na ipinapadala sa malaking kahon.
Ngunit habang lumalaki si Bea, unti-unting umikli ang kanilang mga pag-uusap.
“Mama, may klase pa po ako.”
“Mama, mamaya na lang.”
Hanggang isang araw, hindi na sumasagot ang anak.
Sinabi ni Renato na abala lamang ito sa pag-aaral. Nang maglaon, ipinaliwanag niyang nasira ang cellphone ng dalaga at ayaw nitong makipag-usap dahil nagtatampo.
Hindi alam ni Elena na may ibang dahilan.
Sa airport, mahigpit niyang hinawakan ang pulang handbag. Mula rito ay inilabas niya ang maliit na medyas na kulay dilaw.
“Anak, ito ang suot mo noong unang beses kang natutong maglakad. Dinala ko ito sa Kuwait. Tuwing nangungulila ako, ito ang hinahawakan ko.”
Tinitigan ni Bea ang medyas.
Saglit na lumambot ang kaniyang mukha, ngunit agad siyang umiwas ng tingin.
“Ma’am, hindi ko po alam ang sinasabi ninyo. Ang sabi ni Papa, matagal na kaming iniwan ng mama ko.”
Parang huminto ang mundo ni Elena.
“Iniwan?”
“Opo. Sabi niya, mas pinili raw ninyo ang magandang buhay sa ibang bansa kaysa sa amin.”
Napahawak si Elena sa pinakamalapit na upuan.
“Anak, hindi iyon totoo.”
Ngunit bago siya makapagpaliwanag, tumunog ang cellphone ni Bea.
“Papa, nandito na ako. May babae pong nagsasabing siya si Mama.”
Tahimik na nakinig ang dalaga.
Pagkatapos ay lumayo ito kay Elena.
“Sinabi ni Papa na huwag ko raw kayong sasamahan.”
Kinagabihan, sa isang maliit na kuwartong inupahan malapit sa terminal, hindi makatulog si Elena.
Binuksan niya ang lumang cellphone na ilang beses na niyang ipinagawa sa Kuwait. Naroon ang mga larawan ng resibo ng padala, mga mensaheng hindi nasagot, at mga video niyang bumabati tuwing kaarawan ni Bea.
May isang mensaheng ipinadala siya noong ikalabingwalong kaarawan ng anak.
“Bea, anak, patawad kung wala ako sa tabi mo. Sana balang-araw maintindihan mong bawat araw na malayo ako ay para sa kinabukasan mo.”
Hindi iyon kailanman nabasa.
Kinabukasan, nagtungo si Elena sa bahay na ipinagawa niya sa Bulacan. Ang dating simpleng tahanan ay may bagong pintura at mataas na bakal na gate.
Isang babaeng nasa apatnapung taong gulang ang nagbukas.
“Sino po sila?”
“Ako si Elena. Asawa ni Renato.”
Biglang nagbago ang mukha ng babae.
“Ako si Lorna,” mahinahon nitong sagot. “Ako ang asawa niya.”
Napaatras si Elena.
Mula sa loob ay lumabas si Renato, halatang hindi inaasahan ang pagdating niya.
“Elena, dapat tumawag ka muna.”
Labinsiyam na taon siyang nagtrabaho upang maitayo ang bahay na iyon. Ngunit sa loob ng ilang segundo, naramdaman niyang wala na pala siyang lugar doon.
“Sinabi mo bang iniwan ko ang anak natin?” tanong niya.
Napayuko si Renato.
“Hindi mo naiintindihan. Kailangan naming magpatuloy sa buhay.”
“Paano ako, Renato? Hindi ba ako kasama sa buhay na iyon?”
Sa likuran nila, tahimik na nakatayo si Bea. Narinig nito ang buong pag-uusap.
Biglang nagsalita si Lorna.
“Bea, anak, pumasok ka muna.”
Ngunit hindi gumalaw ang dalaga.
“Papa, totoo bang nagpapadala si Mama ng pera?”
Walang sumagot.
Mula sa handbag, inilabas ni Elena ang isang makapal na sobre. Naroon ang mga kopya ng remittance, mga sulat, at litrato ng mga kahong ipinadala niya bawat taon.
Isa-isang tiningnan ni Bea ang mga dokumento.
Pagkatapos ay inilabas nito ang lumang kahong itinago niya mula pagkabata.
“Papa, bakit po sinabi ninyong galing kay Tita Lorna ang mga regalo ko?”
Napatakip ng bibig si Lorna.
Doon tuluyang nabunyag ang katotohanan.
Pitong taon matapos umalis si Elena, nakarelasyon ni Renato si Lorna. Nang magsama sila, unti-unti niyang pinalayo ang anak sa tunay nitong ina. Itinatago niya ang mga liham at hindi ipinaparating ang mga mensahe upang hindi na magtanong si Bea.
Ngunit may mas masakit pang inamin si Renato.
Ginamit niya ang perang ipinadadala ni Elena upang pondohan ang negosyong ipinangalan niya kay Lorna.
“Patawarin mo ako,” bulong niya.
Hindi sumigaw si Elena.
Tumingin lamang siya sa lalaking minsang pinangakuan niyang hindi pababayaan.
“Hindi mo lang kinuha ang pera ko, Renato. Kinuha mo ang pagkakataong maging nanay ako sa anak natin.”
Tahimik na lumapit si Bea.
“Ma… noong graduation ko, hinanap kita sa mga upuan. Akala ko ayaw mo talagang pumunta.”
Hinawakan ni Elena ang dalawang kamay ng anak.
“Anak, humingi ako ng bakasyon noon. Hindi ako pinayagan ng amo ko. Pero pinanood ko ang video mo nang paulit-ulit. Ako ang pinakamalakas pumalakpak kahit wala ako roon.”
Unti-unting yumakap si Bea.
Hindi na maibabalik ang mga kaarawan, graduation, at gabing walang nanay na katabi. Ngunit sa unang pagkakataon, hindi na kailangang magkunwari ni Elena na matatag siya.
Makalipas ang ilang buwan, nagsimula siyang magtayo ng maliit na tindahan gamit ang natitira niyang ipon. Tinulungan siya ni Bea habang unti-unti nilang kinikilala ang isa’t isa.
Isang hapon, habang magkasamang naghahanda ng hapunan, biglang nagsalita ang dalaga.
“Ma, ano ang paborito mong pagkain?”
Napangiti si Elena.
“Adobo, anak. Ikaw?”
“Adobo rin po.”
Pareho silang natawa.
Pagkatapos ay marahang sinabi ni Bea, “Ma, marami pa pala akong hindi alam tungkol sa iyo.”
Hinaplos ni Elena ang buhok ng anak.
“May panahon pa tayo, anak.”
At sa pagkakataong iyon, wala nang eroplanong kailangang habulin, walang amo na kailangang pagsilbihan, at walang karagatang naghihiwalay sa kanilang dalawa.
Sa wakas, nakauwi na talaga si Elena.
MGA ARAL SA BUHAY
1. Hindi lahat ng magulang na malayo ay nang-iwan. Maraming OFW ang tahimik na nagsasakripisyo, nagtitiis sa pangungulila, at ipinagpapalit ang sariling kaligayahan para sa kinabukasan ng kanilang pamilya.
2. Ang kasinungalingan ay maaaring magnakaw ng mga taong hindi na maibabalik. Ang perang nawala ay maaaring kitain muli, ngunit ang mga kaarawan, yakap, at taon ng pagmamahalan ay hindi na mauulit.
3. Hindi kailanman huli ang lahat upang magsimulang magmahal muli. Maaaring hindi na maibalik ang nakaraan, ngunit ang pagpapatawad, katotohanan, at araw-araw na pagsisikap ay maaaring maging simula ng bagong pamilya.
Kung naantig kayo sa kuwento ni Elena, ibahagi ito sa inyong mga kaibigan at pamilya, lalo na sa mga inang OFW na malayo sa kanilang mga anak. Minsan, isang simpleng mensahe ng pagmamahal ang pinakamagandang regalong maaari nating ibigay sa isang magulang na matagal nang nangungulila.
