EPISODE 1: ANG BAONG PINAGTAWANAN
Sa Grade Five ng San Isidro Elementary School, kilala si Benjie bilang batang laging tahimik sa likod ng klase. Payat siya, maitim sa araw, at palaging suot ang kupas na uniporme na may tagpi sa bulsa. Ngunit ang mas kilala sa kanya ng mga kaklase ay ang kanyang baon—kanin at tuyo sa lumang plastik na lalagyan.
Tuwing recess, habang ang iba ay may hotdog, fried chicken, spaghetti, at juice, si Benjie ay maingat na nagbubukas ng kanyang baunan. Dahan-dahan niyang inaayos ang kanin at dalawang pirasong tuyong isda na binalot ng kanyang nanay sa dahon ng saging para hindi agad mapanis.
“Uy, amoy dagat na naman!” biro ni Carlo, ang pinakamaingay sa klase.
Nagtawanan ang iba.
“Benjie, wala ba kayong ulam na hindi galing sa tuyuan?” dagdag pa ng isa.
Napayuko si Benjie. Hindi siya sumagot. Sanay na siya. Masakit, pero mas masakit ang magreklamo sa baong pinaghirapan ng kanyang ina.
Ang guro nilang si Teacher Lorna ay ilang beses nang napapansin ang panunukso, ngunit madalas ay tumitigil ang mga bata kapag lumalapit siya. Hindi niya alam kung gaano kadalas itong nangyayari kapag nakatalikod siya.
Isang araw, nakita niyang hindi kumakain si Benjie. Nakabukas ang baunan nito, ngunit hindi pa rin niya ginagalaw.
“Benjie, bakit hindi ka kumakain?” tanong niya.
Mahina itong ngumiti. “Mamaya na po, Ma’am. Baka po may magutom pa.”
Hindi naintindihan ni Teacher Lorna ang ibig sabihin noon. Akala niya ay nahihiya lang ang bata.
Sa bahay, simpleng buhay lamang ang meron si Benjie. Ang kanyang ama ay mangingisda, at ang kanyang ina ay naglalako ng kakanin. Kapag may sobrang tuyo, iyon ang baon niya. Kapag may sobrang kanin, dinadagdagan niya ang baunan.
Hindi alam ng mga kaklase niya na ang baong kanilang pinagtatawanan ay galing sa kamay ng magulang na halos hindi na kumakain para lang may madala siya sa paaralan.
EPISODE 2: ANG BATANG SANAY MAGTIPID
Kinabukasan, mas maaga kaysa dati pumasok si Benjie. Bitbit niya ang lumang backpack na may sirang zipper, at sa loob nito ay tatlong baunan. Isa para sa kanya, isa para sa kapatid niyang nasa kabilang section, at isa pang maliit na lalagyan na hindi niya sinasabi kung para saan.
Pagdating niya sa classroom, nakita ni Carlo ang laman ng bag niya.
“Grabe, Benjie! Baon para sa buong barangay?” sigaw nito.
Nagtawanan muli ang mga bata. May ilang babae na napatingin sa kanya na may halong awa, pero walang nagsalita. Si Benjie ay tahimik lang na umupo. Hinila niya ang bag papalapit sa ilalim ng upuan, parang pinoprotektahan ang pinakamahalagang bagay niya.
Sa unang subject, hirap mag-concentrate ang klase dahil mainit at walang kuryente. Pawisan ang lahat. Ang iba ay nagrereklamo. Si Benjie naman ay tahimik na nagsusulat.
Pagdating ng recess, muling nagsimula ang kantiyawan.
“Buksan mo na, Benjie! Tingnan natin kung tuyo pa rin!”
Dahan-dahang binuksan ni Benjie ang baunan. Kanin at tuyo nga. Ngunit bago pa siya makakain, napansin niyang nakatingin sa kanya si Liza, isang kaklaseng madalas walang baon. Nakahawak ito sa tiyan, pinipilit ngumiti.
Walang nagsalita, ngunit alam ni Benjie ang ibig sabihin ng tingin nito.
Hinati niya ang kanin. Kinuha ang isang pirasong tuyo at inilagay sa takip ng baunan.
“Liza, kain ka,” mahina niyang sabi.
Nagulat si Liza. “Hindi, Benjie. Sa’yo ‘yan.”
“Marami naman,” sagot niya, kahit hindi naman talaga marami.
Nakita iyon ni Teacher Lorna mula sa pintuan. Doon niya unti-unting naintindihan ang bata. Hindi pala siya nagdadala ng maraming baon dahil matakaw siya. Nagdadala siya dahil may mga batang mas gutom pa sa kanya.
Ngunit hindi pa rin tumigil ang panunukso ng iba.
Hindi nila alam, darating ang isang araw na ang baong kanilang kinukutya ang magiging dahilan para hindi sila umiyak sa gutom.
EPISODE 3: ANG ARAW NA WALANG MAKAIN ANG BUONG KLASE
Isang Huwebes ng umaga, biglang bumuhos ang malakas na ulan. Umugong ang kulog, lumakas ang hangin, at unti-unting binaha ang daan papunta sa paaralan. Maraming magulang ang hindi nakapagdala ng pagkain sa kanilang mga anak. Ang canteen naman ay hindi nakapagbukas dahil hindi nakarating ang tindera.
Noong una, akala ng klase ay ordinaryong araw lang iyon. Ngunit pagdating ng lunch break, doon nagsimulang maramdaman ng lahat ang problema.
“Ma’am, wala pong canteen?” tanong ni Carlo.
“Wala muna ngayon,” sagot ni Teacher Lorna, halatang nag-aalala. “Hintayin natin kung makakarating ang relief food mula sa barangay.”
Ngunit lumipas ang isang oras. Wala pa rin.
Ang mga batang may baon ay kakaunti lamang, at ang ilan ay sapat lang para sa sarili. Ang iba ay nagsimulang umiyak. May isang batang nahilo dahil hindi pa kumakain mula umaga. May isa namang nakayuko sa desk, hawak ang tiyan.
Si Carlo, na madalas tumawa sa baon ni Benjie, ay tahimik na ngayon. Wala siyang pagkain. Naiwan daw ng nanay niya ang lunch bag dahil nagmamadali sa baha.
Sa likod ng classroom, dahan-dahang binuksan ni Benjie ang kanyang backpack. Isa-isa niyang inilabas ang mga baunan. Kanin. Tuyo. Kaunting asin. May maliit pang lalagyan ng nilagang kamote.
Tahimik na napatingin ang mga kaklase niya.
Tumayo si Benjie at lumapit kay Teacher Lorna.
“Ma’am,” mahina niyang sabi, “pwede po bang hati-hatiin natin ito?”
Napatingin ang guro sa kanya. “Benjie, baon mo ito. Baka ikaw ang mawalan.”
Umiling siya. “Sanay po ako sa kaunti, Ma’am. Pero hindi po ako sanay na may nakikita akong umiiyak sa gutom.”
Natahimik ang buong klase.
Dahan-dahang inilapag ni Benjie ang baunan sa gitna ng mesa. Ang kanin at tuyong isda na dati nilang pinagtatawanan ay biglang naging pinakamahalagang pagkain sa buong classroom.
At sa unang pagkakataon, walang tumawa sa amoy ng tuyo.
EPISODE 4: ANG BAONG NAGING PAG-ASA
Tinulungan ni Teacher Lorna si Benjie na hatiin ang pagkain. Maliit lamang ang bawat parte, pero sapat para may laman ang sikmura ng bawat bata. Ang isang pirasong tuyo ay piniraso nang piniraso. Ang kanin ay hinati sa maliliit na bola. Ang kamote ay pinutol sa manipis na bahagi.
Tahimik ang buong klase habang kumakain. Wala nang nagbiro. Wala nang nang-asar. Ang dating mga batang umiiling kapag naamoy ang baon ni Benjie ay ngayon ay maingat na kumukuha, parang ayaw sayangin kahit isang butil ng kanin.
Si Carlo ay hindi makatingin kay Benjie. Hawak niya ang maliit na bahagi ng kanin at tuyo, nanginginig ang labi.
“Benjie…” mahina niyang sabi. “Pasensya na.”
Hindi agad sumagot si Benjie.
Lumapit si Carlo at napaiyak. “Pinagtawanan kita araw-araw. Pero ikaw pa ‘yung nagbigay sa akin ng pagkain ngayon. Ang sama ko.”
Napatigil ang lahat.
Si Benjie ay tumingin sa kanya. Sa kanyang mukha, walang galit. Walang paghihiganti. May lungkot, pero may kabutihang mas malaki kaysa sakit.
“Okay lang,” sabi niya. “Sabi ni Nanay, kapag may pagkain ka at may gutom sa tabi mo, hindi na sa’yo lang iyon. Sa inyong dalawa na iyon.”
Napaiyak si Teacher Lorna.
Lumapit ang isang batang babae at niyakap si Benjie. Sumunod ang isa pa. Hanggang sa halos buong klase ay nakapalibot sa kanya. Hindi na bilang batang pinagtatawanan, kundi bilang batang nagligtas sa kanila mula sa gutom at hiya.
Maya-maya, dumating ang principal kasama ang barangay tanod na may dalang relief food. Ngunit natigil sila sa pintuan nang makita ang eksena: isang batang marungis ang damit, hawak ang walang lamang baunan, habang umiiyak ang kanyang mga kaklase sa paligid niya.
“Anong nangyari dito?” tanong ng principal.
Sumagot si Teacher Lorna habang pinapahid ang luha. “Ma’am, tinuruan po kami ni Benjie ngayon.”
“Anong lesson?” tanong nito.
“Na ang pinakamaliit na baon, kapag galing sa pusong marunong magbahagi, kayang pakainin ang buong klase.”
EPISODE 5: ANG TUYO NA HINDI NA PINAGTAWANAN
Kinabukasan, pagpasok ni Benjie sa classroom, ibang-iba na ang pakiramdam. Wala nang tumawa nang makita ang kanyang lumang baunan. Wala nang nagsabing mabaho ang tuyo. Sa halip, tumayo ang buong klase.
Nagulat siya. Akala niya may mali siyang nagawa.
Sa harap ng pisara, nakasulat: “SALAMAT, BENJIE.”
Lumapit si Carlo, hawak ang isang maliit na papel. “Ginawa namin ito para sa’yo,” sabi niya.
Binuksan ni Benjie ang papel. Nandoon ang sulat ng buong klase. Isa-isa silang humingi ng tawad. May nagsulat na hindi na sila mang-aasar. May nagsabing natutunan nilang ang pagkain ay hindi dapat ikahiya. May nagsabing gusto na rin nilang matutong magbahagi.
Hindi nakapagsalita si Benjie. Tumulo ang luha niya, ngunit sa unang pagkakataon, hindi iyon dahil nasaktan siya. Iyon ay luha ng batang sa wakas ay nakita rin ng iba.
Maya-maya, pumasok si Teacher Lorna kasama ang nanay ni Benjie. Suot nito ang lumang daster at halatang galing pa sa pagtitinda. Napahiya si Benjie nang makita siya.
“Nay, bakit po kayo nandito?”
Lumapit ang kanyang ina at niyakap siya. “Tinawag ako ng teacher mo. Anak, proud na proud ako sa’yo.”
Napahagulgol si Benjie. “Nay, pinakain ko po sila kahapon. Baka nagalit kayo kasi naubos ang baon.”
Umiyak ang kanyang ina habang hinahaplos ang buhok niya. “Hindi ako galit, anak. Iyan ang gusto kong matutunan mo habang lumalaki. Hindi tayo mayaman, pero hindi ibig sabihin wala tayong kayang ibigay.”
Doon na tuluyang umiyak ang buong klase. Si Carlo ay lumuhod sa harap ni Benjie at ng kanyang ina.
“Tita, patawad po. Pinagtawanan ko po ang baon niya.”
Tinulungan siyang tumayo ng nanay ni Benjie. “Anak, huwag kang lumuhod sa hiya. Bumawi ka sa kabutihan.”
Mula noon, hindi na naging katatawanan ang kanin at tuyo. Naging paalala ito na ang pagkaing simple sa mata ng iba ay maaaring bunga ng sakripisyo, pagmamahal, at pusong marunong magbahagi.
ARAL NG KUWENTO: Huwag nating pagtawanan ang pagkain, damit, o kalagayan ng kapwa. Ang bagay na maliit sa atin ay maaaring pinaghirapan ng iba. At minsan, ang taong ating minamaliit ang siya palang may pinakamalaking pusong tutulong sa oras ng pangangailangan.
Kung naantig ka sa kuwentong ito, huwag kalimutang mag-LIKE, SHARE, AT MAG-COMMENT sa comment section ng ating Facebook page post!
