episode 1: ang sigaw sa gitna ng alikabok
Maagang maaga pa lang ay nasa site na si ruben. Pawis na kaagad ang batok niya kahit hindi pa sumisikat nang todo ang araw. Sa ilalim ng ginagawang flyover, puro alikabok, puro ingay, puro utos. Pero sanay na siya. Mas sanay siya sa bigat ng semento kaysa sa bigat ng mga salita ng tao.
Habang nagbubuhat siya ng kahoy para sa formworks, napansin niyang may pulang pula na ilaw sa kalsada. May police patrol sa dulo. May ilang tao na nanonood. May mga kasamahan niyang biglang tumahimik.
Lumapit ang pulis, malaki ang katawan, malakas ang boses. “ikaw.” sigaw nito kay ruben. “bakit wala kang safety vest.”
Napatingin si ruben sa sarili niya. May helmet siya, may gloves, pero naiwan nga sa barracks ang vest dahil binasa ng putik kagabi. “sir, nasa loob po.” sabi niya. “kukunin ko po.”
“wag ka nang palusot.” sagot ng pulis. “alam niyo bang delikado dito.”
Tumayo si ruben nang diretso. Hindi siya palaban, pero hindi rin siya duwag. “opo, sir.” sabi niya. “kaya nga po nag-iingat kami.”
Biglang napatingin ang pulis sa leeg ni ruben. May nakasabit na medal, luma na ang ribbon, may gasgas ang bakal, parang madalas hawakan. “ano yan.” tanong ng pulis, mapanuri.
Saglit na tumahimik si ruben. Parang may kumurot sa dibdib niya. “wala lang po.” sagot niya.
“wala lang.” ulit ng pulis, sabay tawa na may halong pangmamaliit. “construction worker ka lang, tapos may medal ka.”
May ilang worker na napatungo. May foreman na papalapit sana pero napaatras. Takot na baka lahat sila pag-initan.
Hinawakan ng pulis ang medal, parang kinakaladkad ang dangal ni ruben. “saan mo ninakaw to.” tanong nito, biglang lumakas ang boses.
Nanlaki ang mata ni ruben. “hindi po yan ninakaw.” sabi niya, pigang pigang ang panga.
“edi patunayan mo.” sagot ng pulis. “baka isa ka sa mga nagnanakaw dito sa site.”
Parang may sumabog sa loob ni ruben, pero pinili niyang manahimik. Hindi dahil wala siyang sasabihin, kundi dahil alam niyang kapag sumagot siya, mas lalong lalala.
Sa likod nila, may isang matandang bantay na biglang napasigaw. “sir, huwag niyo siya ganyanin.”
Lumingon ang pulis. “sino ka.”
Sumingit ang bantay, nanginginig pero matapang. “si ruben po yan.” sabi nito. “yan yung nagbuhat ng mga tao noong baha.”
Biglang tumahimik ang lugar.
At si ruben ay napapikit, dahil sa isang iglap, bumalik sa kanya ang amoy ng putik, ang lamig ng tubig, at ang sigaw ng mga taong humihingi ng tulong.
episode 2: ang medal na may bigat
Hindi pa rin bumibitaw ang pulis sa medal. Parang ayaw niyang manalo si ruben sa kwento. “baha.” ulit nito, parang nang-asar. “maraming baha. Maraming bida bida.”
Huminga nang malalim si ruben. “sir, pakiusap.” sabi niya, mahina pero matigas. “ibalik niyo po yan.”
“bakit.” tanong ng pulis. “ano bang meron.”
Hindi makasagot si ruben agad. Kasi ang totoo, hindi siya sanay magpaliwanag ng kabutihan. Para sa kanya, ang tulong ay hindi para ipagmalaki. Pero sa gitna ng alikabok, sa harap ng mga mata na naghihintay ng eskandalo, kailangan niyang lumaban para sa sarili niya.
Lumapit ang foreman. “officer, naka permit po kami. Safe site po ito. May protocol.”
Tinignan ng pulis ang foreman, parang sinusukat. “tahimik ka.” sabi nito. “hindi ikaw ang kausap ko.”
May dalawang lalaking naka cellphone sa kalsada. May nagsimulang mag-live. Narinig ni ruben ang bulong, “uy, construction worker na may medal. Baka pekeng bayani.”
Doon parang kumirot ang lalamunan ni ruben. Hindi dahil sa pulis lang, kundi dahil sa tao na mas pinipiling manlait kaysa umintindi.
Biglang may dumaan na tricycle na tumigil. Isang babae ang bumaba, may dalang gulay. Tumingin siya kay ruben, nanlaki ang mata. “ikaw.” sabi niya. “ikaw yung nagligtas sa anak ko.”
Nagulantang ang crowd. Napatingin ang pulis sa babae. “ano.”
Lumapit ang babae, nanginginig ang kamay. “noong baha sa riverside, yung bata ko nahulog sa rumagasang tubig.” sabi niya. “siya yung tumalon kahit walang life vest. Siya yung nagbuhat sa anak ko hanggang sa bubong.”
Napatigil ang pulis. Pero pilit pa rin nagmatigas. “may proof ka.” tanong nito.
Sumagot ang babae, luha na ang mata. “proof ko yung anak ko na buhay.”
Parang may humigpit sa dibdib ni ruben. Biglang naalala niya yung bata, yung maliit na kamay na kumakapit sa kanya, yung boses na halos wala nang hinga.
Dahan-dahang binitawan ng pulis ang medal, pero hindi pa rin humihingi ng tawad. “kahit na.” sabi nito. “wala ka pa ring vest.”
Tumango si ruben. “kukunin ko po.” sagot niya.
Pero bago siya makalakad, biglang may tumawag mula sa likod. Isang lalaki na naka uniform ng rescue team, may dalang folder. “officer.” sabi nito. “nandito po ako para kay ruben.”
At sa sandaling yun, naramdaman ni ruben na ang nakaraan niya ay hindi na kayang itago ng medal lang.
episode 3: ang pangalan na muling binuhay
Lumapit ang rescuer, si captain dario, kilala sa lungsod dahil sa mga operasyon noong sakuna. Tiningnan niya si ruben na parang matagal na niyang hinahanap. “ruben.” sabi niya. “ikaw pala dito na nagtatrabaho.”
Hindi makatingin si ruben. “captain.” sagot niya, halos pabulong.
Nagtaka ang pulis. “ano to.” tanong nito. “ano kinalaman niyo.”
Inilabas ni captain dario ang folder. “may recognition ceremony sa city hall ngayon.” sabi nito. “delayed lang ako sa pagkuha sa kanya.”
Nanlaki ang mata ng foreman. “sir ruben, ikaw yung awardee.”
Napatingin ang mga worker kay ruben. May ilang napahawak sa bibig. May ilang napatungo sa hiya dahil kanina tahimik lang sila.
Pero si ruben, hindi siya masaya. Parang may takot sa likod ng mata niya. “captain, hindi ko kaya.” sabi niya. “wag na.”
Nilapitan siya ni captain dario. “bakit.”
Huminga si ruben nang mabigat. “kasi lahat ng tao akala bayani. Pero ako…” naputol siya.
Tiningnan siya ng captain. “ikaw ang tumalon.” sabi nito. “ikaw ang nag-lead habang lahat natatakot.”
Sumingit ang pulis, parang naiinis na nawawala ang kontrol. “kahit na, may violation pa rin.”
Tumango si captain dario. “tama.” sabi nito. “kaya may meeting kami sa management. Pero hindi dapat ganito ang pagsita.”
Tumingin siya sa crowd. “ang tao na to, ilang beses na nakipagbuno sa tubig para magligtas.” sabi niya. “kung kailangan niyang itama ang vest, itatama. Pero kung kailangan niyang protektahan ang dangal niya, dapat nating unahin.”
Tahimik ang lahat. Pati ang pulis, napalunok.
Biglang lumapit ang babaeng may anak. May kasamang batang lalaki, mga sampung taon, hawak ang isang laruan na luma. “kuya ruben.” sabi ng bata. “naalala mo ako.”
Napatitig si ruben. Parang bumalik yung araw na yun. “ikaw…”
Tumango ang bata. “sabi ni mama, ikaw yung dahilan kaya ako buhay.”
Nabiyak ang mukha ni ruben. Hindi siya marunong umiyak sa harap ng tao, pero ngayon parang hindi na niya kayang pigilan.
Dahan-dahan siyang lumuhod sa harap ng bata. “pasensya ka na.” sabi niya, nanginginig. “hindi kita nailigtas nang buo.”
Naguluhan ang bata. “buo naman ako.”
Umiling si ruben. “may isa pa kasing hindi nakasama.” bulong ni ruben, halos hindi marinig.
Napatingin si captain dario, parang naalala rin.
At sa sandaling yun, alam ng lahat na ang medal ni ruben ay hindi lang parang gantimpala. Isa itong paalala ng isang trauma na hanggang ngayon ay karga-karga niya.
episode 4: ang lihim sa likod ng pagiging bayani
Umupo si ruben sa gilid ng semento habang naghihintay ng sasakyan papuntang city hall. Tahimik ang construction site, parang lahat biglang nag-iingat sa kanya, parang natatakot magkamali ng salita.
Lumapit ang foreman. “sir ruben, pasensya na.” sabi nito. “hindi ko alam.”
Tumango si ruben. “ayos lang.” sagot niya.
Pero hindi ayos lang. Kasi ang totoo, ayaw niya na alam ng tao. Kapag alam ng tao, tatawagin kang bayani. Kapag tinawag kang bayani, parang bawal ka nang masaktan. Parang bawal ka nang magduda.
Lumapit si captain dario at umupo sa tabi ni ruben. “alam ko, mabigat.” sabi nito.
Huminga si ruben nang malalim. “captain, kung pwede lang sana burahin yung araw na yun.”
Umiling si captain dario. “hindi pwede.”
Napatawa si ruben, mapait. “kasi hindi ko nailigtas yung lahat.” sabi niya. “may isang bata, kapareho ng anak ni aling mila.”
Tumahimik si captain dario.
“hinawakan ko yung kamay niya.” sabi ni ruben, nangingilid ang luha. “pero dumulas. Kasi pagod na ako, kasi nanginginig na ang katawan ko. Tapos yung tubig, parang halimaw.”
Napatungo si ruben. “simula nun, tuwing may tumatawag sakin na bayani, parang naririnig ko yung sigaw niya.”
Dahan-dahang huminga si captain dario. “ruben, hindi mo kasalanan na may limit ang tao.”
“pero kasalanan ko na tinanggap ko yung medal.” sagot ni ruben. “para bang nilagyan ko ng korona yung pagkatalo ko.”
Lumapit ang babaeng si aling mila, kasama ang anak niya. “ruben.” sabi nito. “narinig ko.”
Napatigil si ruben. “pasensya na po.”
Umupo si aling mila sa harap niya. “yung bata na sinasabi mo, anak ng kapitbahay namin.” sabi nito. “hanggang ngayon, iniiyakan pa rin namin.”
Napapikit si ruben.
“pero alam mo.” dagdag ni aling mila. “kung hindi ka tumalon, dalawa ang mawawala sa akin.”
Tumingin si ruben sa bata. Yung bata ay tahimik, pero lumapit at yumakap sa kanya.
Doon parang may nabiyak sa puso ni ruben, yung matagal na matagal niyang tinakpan. Umiyak siya nang tahimik, yung iyaking hindi para sa sarili lang, kundi para sa bata na hindi niya naabutan, para sa sariling pagod, at para sa mga taong hindi nakaintindi.
Sa malayo, nakita ni ruben yung pulis na kanina nang-sisita. Nakatayo ito, tahimik na, parang may tinatrabaho sa loob ng isip.
At sa sandaling yun, alam ni ruben na hindi na ito simpleng pagsita. Ito ay pagkilala sa sugat na matagal niyang tinakpan ng alikabok ng trabaho.
episode 5: ang tawad na hindi inaasahan
Pagdating sa city hall, may simpleng programa. May banner, may mikropono, may ilang upuan. Hindi maraming tao, pero sapat para maramdaman ni ruben ang bigat ng spotlight.
Pinaupo siya sa harap. Suot niya pa rin ang maruming damit, ayaw niyang magbihis. Para sa kanya, dito siya totoo.
Tinawag siya ng host. “para sa kabayanihang ipinakita noong malakas na baha.”
Tumayo si ruben, nanginginig. Tinanggap niya ang plaka, tinanggap niya ang kamay ng mayor, tinanggap niya ang palakpak.
Pero ang puso niya, hindi palakpak ang naririnig. Sigaw pa rin ng tubig.
Pagkatapos ng programa, lumapit ang isang tao na hindi niya inasahan. Si officer sarmiento, yung pulis na sumigaw sa kanya kanina.
Hindi siya sumigaw ngayon. Wala siyang turo. Naka-yuko siya, parang nahihiya.
“ruben.” sabi niya, mahina. “pwede ba kitang makausap.”
Tumingin si ruben. “sir.” sagot niya.
Huminga si officer sarmiento. “humihingi ako ng tawad.” sabi nito. “hindi ko alam kung sino ka. At hindi dapat yun ang basehan. Pero lalo na, hindi ko dapat ginawa yung pagpapahiya.”
Tahimik si ruben.
Nagpatuloy si officer sarmiento. “noong bata ako, niligtas din kami ng isang rescuer noong nasunog yung bahay namin.” sabi nito. “hanggang ngayon, hindi ko alam kung ano pangalan niya. Pero naaalala ko yung mukha niya.”
Napatingin si ruben.
“kanina, noong nakita ko yung medal, akala ko peke.” sabi nito. “kasi sa trabaho, marami kang nakikitang manlalamang.”
Tumango si ruben. “opo.”
Biglang namula ang mata ng pulis. “pero kanina rin, noong narinig ko yung kwento, naalala ko yung rescuer na yun.” sabi nito. “at naisip ko, baka kagaya mo siya. Tahimik. Marumi ang damit. Pero malinis ang loob.”
Napahinga si ruben nang mabigat. “sir, hindi po ako malinis.” sabi niya. “may mga hindi po ako nailigtas.”
Lumapit si officer sarmiento at dahan-dahang inabot ang medal. “kaya mas dapat kang igalang.” sabi nito. “kasi kahit may sakit, tumutulong ka pa rin.”
Naluha si ruben. Hindi dahil sa medal, kundi dahil may isang tao na sa wakasan, hindi siya tinawag na bayani para lang I-display. Tinawag siya na tao, na pwedeng masaktan, na pwedeng mabigatan, na pwedeng malunod sa alaala.
Sa likod nila, lumapit si aling mila at ang anak niya. Yumakap ang bata kay ruben. “kuya.” sabi nito. “paglaki ko, gusto ko ring tumulong.”
Doon tuluyang umiyak si ruben. Hindi na siya nahiyang umiyak sa city hall. Kasi sa unang beses, narinig niya ang sarili niya sa loob-loob: “pwede pala ako mapatawad.”
At sa huling sandali, habang yakap siya ng bata at tahimik na nakatingin ang pulis na humingi ng tawad, naramdaman ni ruben na ang medal na suot niya ay hindi na lang alaala ng pagkatalo. Ito ay pangako na kahit may nawawala, may buhay pa ring naililigtas.
