Hapon iyon, yung oras na sabay-sabay ang pag-uwi ng mga tao at parang walang katapusan ang busina sa kalsada. Mainit ang hangin, malagkit ang pawis, at bawat segundo sa gitna ng trapik, parang isang oras. Sa gilid ng highway, may maliit na checkpoint na nakaharang, may mga pulis na nagpapara, at mga motorista na halatang pagod na.

Nasa gilid si Lianne, isang nurse na galing sa duty. Halos hindi na pantay ang paghinga niya sa pagod. Suot niya ang simpleng cardigan sa ibabaw ng scrubs, at may sling bag na manipis lang ang laman—phone, wallet, alcohol, at isang maliit na baon na hindi na niya kinain. Nakaangkas siya sa isang rider, dahil iyon na ang pinakamabilis na paraan para makarating sa bahay bago magdilim.

Pero bago pa man sila makalampas, biglang kumaway ang isang pulis at pinatabi sila.

“Tumabi kayo.” Malakas ang boses ng pulis, sabay turo sa gilid. “Ano’ng akala niyo sa checkpoint, express lane?”

Huminto ang motor. Dahan-dahang ibinaba ng rider ang paa para sumuporta. Si Lianne naman, nakaupo lang, tahimik, kasi ayaw niyang makadagdag sa gulo. Gusto lang niyang matapos ang araw.

Lumapit ang pulis, at parang mas lalo pang lumakas ang loob nang makita niyang babae ang backride. “Ikaw.” Sabi niya kay Lianne, sabay turo. “Bakit ka naka-helmet na ganyan. Saan ka galing.”

Nagulat si Lianne. “Sir, galing po ako sa ospital.” Sagot niya, mahinahon. “Pauwi lang po.”

“Wag mo akong palusutan.” Sigaw ng pulis, na ikinagulat ng ilang tao sa paligid. “Ang daming sinungaling ngayon. Lahat may dahilan.”

Napalingon ang mga motorista. May jeep na dahan-dahang tumigil. May isang lalaki sa sidewalk ang nagtaas ng cellphone, parang sanay na sa ganitong eksena. May dalawang rider sa likod ang nagkatinginan, halatang naawa pero takot makialam.

“Sir, maayos po akong nakikipag-usap.” Sabi ni Lianne, nanginginig ang boses sa pagod, hindi sa guilt. “May duty po ako. Pwede ko pong ipakita ID ko.”

“ID.” Ulit ng pulis, sabay tawa. “Eh baka peke. Alam mo ba ilan na nahuli ko na may ID kuno.”

Hindi pa man naibubukas ni Lianne ang bag niya, biglang umangat ang boses ng pulis, parang gustong iparamdam sa kanya na wala siyang karapatan sumagot. “Bumaba ka. Dito ka.” Sigaw niya. “Tingnan natin kung totoo sinasabi mo.”

Dahan-dahang bumaba si Lianne, nanginginig ang paa sa pagod. Hindi siya sanay na sinisigawan sa kalsada. Sa ospital, oo, may stress. May pasyente, may emergency. Pero iba yung sinisigawan ka sa harap ng maraming tao na parang kriminal.

Ang hiya na mas masakit pa sa pagod ng duty

Habang hinahalungkat ni Lianne ang bag niya, ramdam niya ang tingin ng paligid. Yung ibang tao, parang humuhusga. Yung iba, nakikiusyoso. Yung iba, nakiki-video. Sa loob niya, may halo ng galit at lungkot, pero mas nangingibabaw ang hiya—yung hiya na hindi mo naman deserve, pero ibinibigay sa’yo nang walang dahilan.

“Bilisan mo.” Sigaw ng pulis. “Wag mo akong pinaghihintay.”

“Sir, sandali lang po.” Sagot ni Lianne, pilit kalmado. “Pagod lang po ako.”

“Pagod.” Ulit ng pulis, sabay tingin sa rider. “Ayan oh. Nagdadahilan. Baka naman galing lang yan sa gala.”

Napatigil ang kamay ni Lianne. Parang may tumusok sa dibdib niya. Sa isip niya, kung alam lang nila kung ilang oras siyang nakatayo sa ward. Kung alam lang nila kung ilang beses siyang naglinis ng sugat, nagbigay ng gamot, umalalay sa pasyenteng umiiyak, at tumakbo sa ER dahil may biglang bumagsak ang vital signs.

Pero sa harap ng pulis, “gala” lang.

Sa wakas, nakuha niya ang ID sa loob ng maliit na plastic sleeve. Nanginginig pa ang kamay niya, pero inangat niya ito para makita.

“Sir, nurse po ako.” Sabi niya. “Ito po hospital ID ko.”

At sa isang iglap, nagbago ang hangin.

Ang sandaling nag-iba ang tono, pero hindi mabura ang nangyari

Tinignan ng pulis ang ID. Sa una, matigas pa ang mukha niya. Pero habang binabasa niya ang pangalan, ang logo ng ospital, at ang department, unti-unting nag-iba ang ekspresyon niya. Parang biglang bumigat ang dibdib niya. Parang biglang naalala niyang tao nga pala yung sinisigawan niya.

“Ah… nurse.” Mahina niyang sabi, hindi na sigaw. Hindi na rin turo.

Tumango si Lianne, nakatingin diretso. “Opo, sir.”

Biglang binaba ng pulis ang kamay niya. “Ma’am… pasensya na.” Sabi niya, halatang pilit. “Protocol lang kasi.”

Hindi sumagot si Lianne agad. Hindi dahil bastos siya, kundi dahil ang “pasensya na” minsan, kulang na kulang para sa hiya at stress na ibinato sa’yo sa publiko.

Sa likod, may isang rider ang pabulong na nagsabi, “Kawawa naman.” May isang babae sa jeep ang napailing. Yung nagvi-video, patuloy pa rin, dahil alam nilang ito yung moment na biglang magbabago ang mukha ng nang-api.

Lumapit ang pulis sa rider, ngayon mahinahon na rin. “Boss, okay na.” Sabi niya. “Pasensya na sa abala.”

Tapos bumalik siya kay Lianne. “Ma’am, ingat po kayo.” Sabi niya, mas malambot na ang tono. “Salamat po sa serbisyo.”

Narinig ni Lianne ang salitang “salamat,” pero may kumirot sa kanya. Dahil bakit kailangan pa niyang patunayan na “nurse” siya para igalang. Paano yung ibang babae sa kalsada na hindi nurse, hindi doctor, hindi “important,” pero pagod din, may dignidad din, at may karapatan din sa respeto.

Huminga siya nang malalim at nagsalita, mahinahon pero malinaw.

“Sir.” Sabi niya. “Sana po, hindi kailangan ng ID bago maging maayos ang trato.”

Natahimik ang pulis. Saglit lang, pero ramdam. Parang tumama.

Ang pag-uwi na may sugat na hindi nakikita

Sumakay ulit si Lianne sa motor. Habang umaandar sila palayo, hindi na siya lumingon. Sa helmet niya, tahimik siyang umiyak, yung iyak na mabilis lang, pinupunasan agad, kasi ayaw niyang makita ng rider. Hindi dahil mahina siya, kundi dahil puno na siya.

Pagod na siya sa duty. Pagod na siya sa mundo. At mas pagod siya sa mga taong akala mo may karapatang sigawan ka dahil naka-uniform sila.

Pagdating niya sa bahay, bago siya pumasok, hinawakan niya ang hospital ID sa bag niya. Dati, simbolo iyon ng trabaho niya. Ngayon, parang naging “shield” siya laban sa pambabastos.

At doon niya naisip, hindi dapat ganito.

Moral lesson: Ang respeto ay hindi reward na ibinibigay lang kapag may titulo o ID ang tao. Ang respeto ay basic na dapat ibinibigay sa lahat, lalo na sa mga taong pagod, tahimik, at walang ginagawang masama. Ang kapangyarihan na ginagamit sa pagsigaw at panghihiya ay hindi tunay na lakas, kundi kahinaan na tinatakpan ng yabang. Kung may napulot kang aral sa kwentong ito, i-share mo ito sa iba sa pamamagitan ng pag-click ng share button, para mas maraming tao ang makaalala na ang dignidad ay karapatan, hindi pribilehiyo.