Ako si Jasper, Grade 11 student. Hindi ako yung pinakamatalino sa klase, pero isa ako sa laging gustong “sumabay.” Lalo na kapag usapang cellphone.
Sa classroom namin, parang may invisible na linya. Yung mga may phone—sila yung laging may bagong kwento, may bagong laro, may TikTok na pinapakita sa recess, may group chat na pinagtatawanan nila pag-uwi. At ako… ako yung laging nakikitingin lang.
“Mamaya send ko sa’yo, Janelle,” sasabihin nila. Pero hindi rin naman nila nasisend kasi wala akong phone.
Kaya gabi-gabi, paulit-ulit kong sinasabi kay Nanay…
“Nay, kahit mumurahing cellphone lang. Kahit secondhand.”
Sa una, ngingiti lang siya. “Sige anak, kapag nakaipon tayo.”
Pero habang tumatagal, mas naging makulit ako. Minsan nagdadabog pa. Minsan nagtatampo. Minsan hindi ko kinakausap si Nanay kapag sinasabi niyang “sa susunod na lang.”
Hindi ko alam… na sa bawat “sa susunod,” may pinipigil siyang luha.
Si Nanay, katulong sa bahay ng mayaman. Hindi siya palaging umuuwi. Kapag may kailangan sa bahay ng amo niya, doon siya natutulog. Ako naman, naiiwan sa Lola ko sa maliit naming bahay sa looban.
Madalas, ang tanging connection lang namin ni Nanay ay… yung lumang keypad phone niya. Yung tipong hindi touch screen, puro gasgas, at minsan kailangan pang iangat ang battery para gumana ulit. Pero kahit ganon, mahalaga ’yon sa’kin. Kasi doon siya tumatawag.
“Anak, kumain ka na?”
“Anak, okay ba homework mo?”
“Anak, wag kang gagala sa labas.”
At kahit minsan naiirita ako sa paulit-ulit niyang tanong, sa totoo lang… doon ko nararamdaman na may Nanay pa ako, kahit wala siya sa tabi ko.
Isang araw, may announcement sa school.
“Bring your own gadget for online activity,” sabi ng teacher. “Kahit cellphone, okay na.”
Parang biglang sumikip ang dibdib ko. Nagkatinginan ang mga kaklase ko, excited. Ako, nanahimik.
Pag-uwi ko, hindi ko napigilan. Sumabog ako kay Nanay sa tawag.
“Nay! Kailangan ko na talaga ng phone! Paano na ko sa activity? Lagi na lang akong nahuhuli! Lagi na lang akong nakikiusap sa iba!”
Tahimik siya sa kabilang linya.
Narinig ko lang yung mahinang buntong-hininga niya, tapos yung ingay ng tubig—parang naglilinis siya habang kausap ako.
“Anak…” sabi niya. “Alam ko.”
“Hindi mo alam!” sagot ko, nanginginig ang boses ko sa inis at hiya. “Kasi hindi ka naman nandito!”
Biglang tumahimik ang mundo ko. Para akong sinampal sa sariling salita.
Akala ko magagalit siya. Akala ko papatayan niya ako. Pero hindi.
Ang sagot niya lang…
“Pasensya ka na, anak. Mag-iipon ako. Pangako.”
Kinabukasan, sinundo ko si Nanay sa bahay ng amo niya. May pinabili si Lola sa’kin sa tindahan malapit doon, kaya dumaan ako. Pagpasok ko sa gate, narinig ko yung boses ng amo niya, medyo mataas.
“Ano ba ‘yan, bakit hindi ka sumasagot? Ilang beses na kitang tinatawagan!”
Mabilis akong nagtago sa gilid. Hindi ko gustong makita ni Nanay na nandun ako habang pinapagalitan siya.
Tapos nakita ko si Nanay sa sala—nakaluhod sa sahig, may brush sa kamay, kinukuskos ang tiles. Pawis na pawis siya, pero pilit pa ring mabilis ang galaw, parang hinahabol niya ang oras.
Sa gilid ng basahan, may maliit na pouch na nakasabit sa beywang niya—at sa ibabaw ng basahan, may ilang barya na nakahilera, parang binibilang niya.
Lumapit ako nang dahan-dahan. “Nay…”
Nagulat siya, napalingon agad. “Anak! Ba’t ka nandito?”
“Sunduin po kita… sabi ni Lola.”
Tumango siya, pero halatang kinakabahan. “Sandali lang ha. Tapusin ko lang ’to.”
Habang nagkukuskos siya, napansin ko yung cellphone niya sa tabi—nakapatong sa maliit na mesa. Basag ang screen. Hindi lang basag—parang durog. Yung tipong nahulog at tinapakan.
“Nanay…” napatingin ako doon. “Ano nangyari sa phone mo?”
Napahinto siya. Parang may biglang bumigat sa balikat niya.
“Ay… wala ’yon,” pilit niyang sabi. “Nalaglag lang.”
“Basag na, Nay.”
Ngumiti siya ng mahina. “Okay lang. Gumagana pa… minsan.”
“E paano ka tatawag? Paano kung may emergency?” bigla akong natakot.
Tumingin siya sa’kin, at doon ko nakita yung pagod sa mata niya. Yung klase ng pagod na hindi lang katawan—pagod na hanggang kaluluwa.
“Anak,” mahina niyang sabi, “hindi na muna ako bibili ng bago.”
“Bakit? Kailangan mo ’yan!”
Umiling siya. Tapos dahan-dahan niyang hinugot yung pouch sa beywang niya at binuksan.
At doon ko nakita.
Puno ng barya at lukot-lukot na papel.
Hindi malaking pera. Hindi bundle. Hindi makapal. Pero halatang pinag-ipunan—isa-isa. Paunti-unti. Parang bawat sentimo, may katumbas na kuskos sa sahig, buhat ng balde, at sakit ng likod.
“Para ’yan sa phone mo,” sabi niya.
Parang may sumabog sa dibdib ko.
“Ha?” napatulala ako.
“Naalala mo sabi mo… kailangan mo sa activity?” patuloy niya. “Naghanap ako ng secondhand. May nakita ako, mura lang. Kaso kailangan ko pang dagdagan.”
Napatitig ako sa basag niyang phone. “E… yung phone mo?”
Ngumiti siya, pero nanginginig ang labi. “Kaya ko pa, anak. Ang importante… ikaw.”
Hindi ko alam kung paano hihinga. Biglang bumalik sa isip ko lahat ng reklamo ko. Lahat ng dabog. Lahat ng tampo.
“Nay… bakit di ka bumili ng bago para sa’yo? Paano ka na?” halos pabulong na lang ako.
“Kasi,” sabi niya, “kapag umabsent ako para magpaayos o bumili ng bago, mababawasan sahod ko. Kapag nabawasan sahod ko… mababawasan baon mo. Baka hindi kita mabigyan.”
“Hindi ka umabsent?” tanong ko, gulat.
Umiling siya. “Hindi. Kahit nabasag ’yan kahapon. Kahit nahirapan akong mag-text. Kahit hindi ko ma-check kung tumatawag si Lola mo. Pumasok pa rin ako.”
Sa puntong ’yon, parang may humila sa lalamunan ko. Nagsimulang uminit ang mata ko.
“Pero Nay… delikado ’yon…”
“Totoo,” sagot niya. “Pero mas delikado sa’kin kapag naramdaman mong napag-iiwanan ka. Kapag naramdaman mong kulang ako bilang nanay.”
Doon ko tuluyang naintindihan: hindi lang pala phone ang hinihingi ko. Ang hinihingi ko pala… ay pakiramdam na hindi ako naiiba. Na hindi ako nahuhuli. Na may magulang din akong kayang ibigay ang gusto ko.
Pero ang kapalit nun… si Nanay mismo.
Tumulo ang luha ko. “Nay… sorry po.”
“Hm?” napatingin siya.
“Sorry po kasi… lagi akong humihingi. Lagi akong nagrereklamo. Hindi ko naisip… na ikaw pala yung nawawalan.”
Saglit siyang tumahimik. Tapos hinaplos niya ang ulo ko, kahit basa ang kamay niya.
“Anak,” sabi niya, “okay lang. Hindi kasalanan ng anak na mangarap. Kasalanan lang natin minsan… kapag nakakalimutan nating may taong napapagod para matupad ’yon.”
Lumuhod ako sa tabi niya, doon mismo sa malamig na sahig ng malaking bahay. At sa unang beses, nahawakan ko ang brush na hawak niya.
“Ako na po, Nay,” sabi ko.
“Hindi, anak—”
“Please,” putol ko, umiiyak. “Kahit saglit lang. Gusto ko maramdaman… yung bigat na lagi mong dala.”
Hindi ko man kayang buhatin lahat, pero gusto kong magsimula.
At habang kinukuskos ko ang sahig kasama siya, narinig ko ang tunog ng barya sa pouch niya—parang maliliit na kampana na nagpapaalala:
Hindi pala ako yung batang pinapahirapan ng walang phone.
Ako pala yung batang pinipili… araw-araw… kahit nasasaktan na ang nanay ko.
Pag-uwi namin, hindi ko na inulit ang paghingi ko. Hindi ko na sinabi na “kailangan ko.” Sa halip, sinabi ko…
“Nay, kahit wala muna. Kahit masira phone ko… basta ikaw, ingatan mo sarili mo.”
Tumingin siya sa’kin, at ngumiti—yung ngiting pagod pero totoo.
At doon ko natutunan ang pinaka-masakit na katotohanan:
Minsan, akala natin tayo ang kulang…
Pero sa totoo lang, may isang nanay palang binabasag ang sariling gamit, binabawas ang sariling kailangan, at ipinagpapalit ang sariling pahinga—para lang hindi mo maramdaman na kulang ka.
Kaya bago tayo magdabog sa hindi nabibigay, bago tayo manghingi nang manghingi, bago tayo magtampo…
Tingnan muna natin ang mga magulang natin.
Baka yung phone nating gustong-gusto…
Kapritso lang.
Pero yung phone nilang sira…
sakripisyong hindi nila ipinagyayabang—para lang piliin tayo, kahit masakit sa kanila.
WATCH TRENDING STORY TODAY
