Episode 1: Bagong Pasok, Bagong Sugat
Unang araw ni lira sa manila. Probinsyana siya—galing bicol—bitbit ang lumang backpack, baong tinapay, at pangarap na makapagtrabaho para sa kapatid niyang nag-aaral. Sa lobby ng montierra corporate, nanginginig ang kamay niya habang inaayos ang simpleng dilaw na blouse at palda na pinatahi lang ni nanay bago ito pumanaw.
Pag-akyat niya sa office floor, bumungad ang makintab na sahig, malamig na aircon, at mga taong parang laging nagmamadali. Tinuro siya ng HR sa department ni ms. selda, team lead na kilala raw sa “high standards.”
“Ah, ikaw si lira?” si selda, mula ulo hanggang paa ang tingin. “Okay. Diyan ka muna. Huwag kang magkalat ng… amoy-commute.”
Napangiti si lira nang pilit. “Opo, ma’am.”
Hindi pa siya nakauupo, may humagikhik na. Sa kabilang cubicle, si trixie at si marco—mga tenured—nagbubulungan habang nakatingin sa sapatos ni lira na medyo kupas.
“Uy, pang-palengke vibes,” bulong ni trixie, pero sadyang malakas.
“Baka sa bukid yan galing, may putik pa sa kuko,” dagdag ni marco, tumawa.
Umigting ang lalamunan ni lira. Sanay siya sa hirap, pero ibang klase ang hiya kapag sa harap ng maraming tao, ginagawa kang joke. Pinilit niyang mag-focus sa orientation—mga file, checklist, at standard templates—pero bawat click ng mouse niya, parang may kasamang panginginig.
Tanghali, nagyaya ang grupo sa pantry. Hindi siya sinama. Naiwan siyang kumakain ng baong tinapay sa desk habang naririnig ang tawa sa loob.
Nang pabalik na ang lahat, biglang may nag-announce: “Guys, may townhall daw bukas. Visit ni sir rafael montierra.”
Tahimik bigla ang office. Si rafael montierra—ang CEO. Ang “boss” na bihirang makita, parang alamat sa building.
Napatigil si lira sa pagnguya. Parang may lumundag sa dibdib niya sa pangalang iyon.
Sa drawer niya, may maliit na sobre na luma na halos mapunit na. Dahan-dahan niya itong hinugot, parang takot na makita ng iba. Sa loob, isang lumang litrato ng batang babae kasama ang lalaking naka-suit—nakangiti pero halatang pagod—at sa likod ng litrato, may sulat-kamay:
“Kapag handa ka na, hanapin mo ako. – papa.”
Nangingilid ang luha ni lira, pero pinunasan niya agad. Hindi niya alam kung bakit siya nandito talaga—trabaho lang ba? O ito na ang araw na matagal niyang tinakasan?
At habang sa paligid niya’y patuloy ang pabulong na pang-aasar, isang tanong ang kumakabog sa isip niya: kapag nakita niya bukas si sir rafael… makikilala kaya siya nito?
Episode 2: Ang Tumawa Na Hindi Alam Ang Lihim
Kinabukasan, maagang pumasok si lira. Inayos niya ang buhok, pinunasan ang sapatos, at sinuot ang tanging lipstick na iniwan ni nanay. Gusto niyang maging presentable—hindi para patunayan ang sarili sa mga nang-iinsulto, kundi para hindi mapahiya ang batang lira na minsang nangarap lang na makapasok sa isang building na ganito.
Pero hindi pa rin siya tinigilan.
“Uy, nag-make up!” sigaw ni trixie. “May date ka ba? Baka guard sa lobby.”
Nagtawanan ang iba. Si selda, imbes na sawayin, ngumisi pa. “Focus, lira. Huwag ka masyadong feeling. Intern-level ka pa lang.”
Intern-level. Parang sinampal. Kahit regular hire siya, tinrato siyang mababa. At dahil baguhan, wala siyang lakas magsumbong.
Pagdating ng townhall, nagsisiksikan ang lahat sa malaking conference hall. May stage, ilaw, at screen. Sa harap, naka-reserve ang upuan ng executives. Nasa bandang likod si lira, halos natatakpan ng mga mas matatangkad.
Habang naghihintay, napansin ni lira ang bulungan sa paligid—may mga babae na nag-aayos ng buhok, may mga lalaking nagre-record na agad, parang artista ang darating.
“Dapat makita niya ’ko,” sabi ni marco kay trixie. “Para mapansin ang performance ko. Promotion season na.”
“Wag ka, sis,” sagot ni trixie. “Ako nga, gusto ko ma-assign sa office ni sir. Baka ma-sponsor ako.”
Naramdaman ni lira ang bigat sa dibdib. Ganito ba talaga dito? Pataasan ng tingin. Pabonggahan. At kapag mahina ka, magiging tapakan ka.
Biglang nag-dim ang ilaw. Umalingawngaw ang intro music. Lumabas ang host at nagsalita tungkol sa “vision” ng company. Tapos, nag-announce:
“Please welcome, our CEO—mr. rafael montierra!”
Palakpakan. Tumayo ang mga tao. Lumabas ang lalaki sa gilid ng stage. Matangkad, maayos ang suit, pero halatang may edad na ang mga mata—mata ng taong maraming dinadala.
Napatigil si lira. Parang may pader sa lalamunan niya. Siya iyon. Siya ang lalaking nasa litrato. Siya ang pangalang nakasulat sa likod. Siya ang “papa” na hindi niya kilala nang buo.
Nag-umpisa magsalita si rafael tungkol sa growth, values, at respeto. “Ang kumpanya ay tahanan,” sabi nito. “Walang lugar dito ang pangmamaliit.”
Napakapit si lira sa folder niya. Parang sinasabi sa kanya ng pagkakataon: ngayon.
Pero biglang may tumulak sa gilid. Si trixie, nakangisi. “Uy lira, kung gusto mo magpa-picture kay sir, sa likod ka na lang. Pang-probinsya lang naman dream mo yan.”
Tawa ulit.
Hindi nila alam na bawat salitang lumalabas sa bibig nila, parang kutsilyong dumadaan sa pagitan ng isang ama at anak na matagal nang naputol.
At habang tumatagal ang talumpati, tumama ang tingin ni rafael sa bandang likod—diretso kay lira.
Sandaling huminto ang CEO, parang may nakitang multo.
At sa mikropono, bigla niyang nasabi, mahina pero narinig pa rin: “Ikaw…”
Namutla si selda. Napatingin ang lahat.
Si lira, halos maiyak, pero tumayo siya—hindi alam kung tatakbo o lalapit.
Episode 3: Ang Apelyidong Nagpabago Ng Hangin
Nabingi ang buong hall sa biglang katahimikan. Nakatingin ang lahat kay lira na nakatayo sa likod, hawak ang folder na parang panangga. Si rafael, nasa stage, hawak ang mic pero parang hindi na niya alam ang susunod na sasabihin.
“Sir?” bulong ng host, nag-aalala.
Nagkalakas-loob si rafael. “Anong… pangalan mo?” tanong niya, nanginginig ang boses.
Lumunok si lira. “Lira montierra,” sagot niya, halos pabulong, pero sapat para marinig ng mga nasa unahan.
Parang may pumutok na bula sa loob ng hall. “Montierra?” narinig ang bulungan. “Apelyido ni sir!”
Si selda, biglang nanigas. Si trixie, napanganga. Si marco, napabitaw sa phone niya.
“Lira… montierra,” ulit ni rafael, parang sinasavore ang bawat pantig. “Ilang taon ka na?”
“Twenty-four po,” sagot ni lira. “Galing po akong bicol.”
May kumurot sa mata ni rafael. “Pwede… pwede ka bang lumapit dito?” mahinahon niyang sabi.
Naglakad si lira sa aisle habang nakabuntot ang mga mata ng buong kumpanya. Dati, nilalait siya dahil sa ayos. Ngayon, parang lahat gustong bawiin ang tawa nila. Sa bawat hakbang, naririnig niya ang pintig ng dibdib niya, parang drum na nagpapaalala: ito na.
Pag-akyat niya sa stage, nanginginig na siya. Hindi siya sanay sa spotlight. Hindi siya sanay sa ganitong klaseng pagtitig.
Si rafael, biglang bumaba sa isang hakbang para magpantay sila. “Ikaw ba… ikaw ba si lira na anak ni…” naputol siya, parang nabulunan ng alaala.
Tumango si lira. “Opo, sir… papa.”
Isang malalim na buntong-hininga ang kumawala kay rafael, at sa harap ng libo-libong mata, napapikit siya, parang may pinipigilang luha.
Pero bago pa man sila makapagsalita nang mas personal, sumingit ang legal officer, mahina: “Sir, private po ito…”
Tumango si rafael. “Tama,” sabi niya, bumalik ang CEO voice. Humarap siya sa crowd. “May sasabihin ako sa inyong lahat.”
Lumingon si selda, parang gustong lumubog.
“Kung sino man dito ang nangmamaliit sa kapwa empleyado, lalo na sa bago… tandaan ninyo,” mariin ni rafael, “ang respeto ay hindi reward. Minimum requirement yan.”
Napayuko si trixie. Si marco, namutla.
Pagkatapos, humarap si rafael kay lira. “Mag-usap tayo pagkatapos,” bulong niya. “Marami akong… pagkukulang.”
Sa dulo ng townhall, kumalat ang balita sa buong building: ang probinsyanang nilalait nila… anak pala ng boss.
Pero habang ang iba’y nagpa-plano na kung paano siya lalapitan, si lira naman, biglang bumigat ang dibdib.
Kasi ang totoo, hindi niya hinanap ang tatay niya para gumanti.
Hinahanap niya ito para malaman kung bakit siya iniwan.
Episode 4: Ang Pagbawi Ng Mga Taong Nanakit
Pagkatapos ng townhall, parang nagpalit ng maskara ang buong office. Yung mga kanina lang tumatawa, ngayon biglang mababait.
“Lira, coffee?” si trixie, naka-ngiti na pilit.
“Lira, if you need help sa files, sabihin mo,” si marco, biglang gentleman.
Si selda, pinakamalala. Pinatawag si lira sa meeting room, kasama ang HR. “Lira, gusto ko lang sabihin… welcome ka dito. If may na-feel kang discomfort, sabihin mo agad ha.”
Hindi sumagot si lira. Nakaupo lang siya, nakatitig sa mesa. Gusto niyang sumigaw. Gusto niyang tanungin: “Bakit ngayon lang kayo mabait?” Pero pagod na siyang makipaglaban araw-araw.
Nang hapon, may email blast: “CEO requests private meeting with ms. lira montierra.” Lalong uminit ang tsismis.
Sa executive floor, tahimik. Malambot ang carpet. Walang ingay ng pang-aasar. Pero mas nakakatakot ang katahimikan dahil doon pumapasok ang mga tanong.
Pagpasok niya sa opisina ni rafael, nakita niya ang lalaki na nakatayo sa bintana, hawak ang lumang litrato—parehong litrato na nasa sobre niya.
“Anak,” mahina niyang sabi, hindi na “ms. montierra.” “Pwede ba… umupo ka.”
Umupo si lira, nanginginig ang daliri. “Bakit po ako nandito?” tanong niya, diretsahan. “Dahil anak n’yo po ako? O dahil… nakakahiya sa kumpanya kung itatanggi n’yo?”
Parang sinuntok ang dibdib ni rafael. “Karapatan mong magalit,” sabi niya. “At oo… may hiya ako. Pero hindi sa tao—sa sarili ko.”
Huminga siya nang malalim. “Noong araw na umalis ako, hindi dahil ayaw ko sayo. Dahil may mga taong humahabol sa akin. May kaso, may banta, may mga taong gustong sirain ang buhay natin. Pinili kong ilayo kayo para safe kayo.”
“Pero hindi n’yo ako hinanap,” pumutok ang luha ni lira. “Lumaki akong iniisip… kulang ako.”
Lumapit si rafael, dahan-dahan. “Hinahanap kita,” nanginginig niyang sabi. “Pero late ko na nalaman na lumipat kayo ng lugar. At nung nalaman ko, wala na… wala na ang mama mo.”
Nanlaki ang mata ni lira. “Alam n’yo…” boses niya’y basag. “Alam n’yo palang wala na si mama… pero hindi kayo dumating.”
Napayuko si rafael, at doon bumagsak ang luha niya. “Dumating ako,” bulong niya. “Pero huli na. At natakot ako humarap sayo. Natakot ako sa tanong mo. Natakot ako sa galit na nararapat.”
Tahimik si lira. Ang sakit, parang alon. Pero sa likod ng sakit, may batang lira na gustong marinig lang ang isang bagay: na minahal siya.
Sa labas ng office, meanwhile, nag-prepare ang HR ng disciplinary memo para kina selda, trixie, at marco. Pero si lira, hindi iyon ang nasa isip.
Ang gusto niyang malaman: kaya pa bang buuin ang pamilyang matagal nang basag?
Episode 5: Ang Pag-uwi Na Matagal Nang Naantala
Kinagabihan, nagyaya si rafael. “Sabay tayo umuwi,” sabi niya. “Hindi sa penthouse. Sa lumang bahay na dapat… bahay natin.”
Nagulat si lira, pero sumama siya. Sa kotse, walang masyadong salita. Tanging tunog ng wiper at mga ilaw ng kalsada. Tahimik na parang dasal.
Pagdating nila sa isang simpleng bahay sa isang tahimik na subdivision, bumaba si rafael at binuksan ang pinto. Sa loob, hindi ito mansion. Luma ang sofa, may dust cover ang mga gamit, pero malinis. Sa pader, may nakasabit na drawing ng batang babae na may araw at bahay—may nakasulat: “para kay papa.”
“Gawa mo yan,” sabi ni rafael, paos ang boses. “Kinuha ko sa school mo noon. Hindi ko alam kung bakit… pero iyon ang pinanghahawakan ko kapag gusto kong sumuko.”
Napahawak si lira sa bibig. “Bakit hindi n’yo ako kinuha?” tanong niya, nanginginig.
Lumapit si rafael sa isang kahon at binuksan. Sa loob, mga sulat—mga letter na hindi naipadala. May petsa, taon-taon.
“Sinulat ko lahat,” sabi niya. “Pero duwag ako. Akala ko, kapag nagpakita ako, sisirain ko ulit ang buhay mo. Kaya pinanood na lang kita sa malayo. Pinadalhan ng tulong sa pamamagitan ng ibang tao. Pero hindi ko kayang lumapit… kasi hindi ko alam paano maging ama ulit.”
Bumagsak ang luha ni lira. “Nagtrabaho ako dito… kasi gusto kong makita kung totoo ka. Kung tao ka. Hindi lang pangalan.”
Lumapit si rafael, nanginginig ang kamay. “Lira… patawad. Patawad sa mga taon na mag-isa ka.”
Sa unang pagkakataon, hindi na “sir” ang lumabas sa bibig ni lira. “Pa…” mahina niyang sambit, parang takot mabasag ang salita. “Hindi ko alam kung paano…”
“Hindi mo kailangan alam,” sagot ni rafael, umiiyak na rin. “Pwede tayong matuto. Kahit late.”
Sa mga sumunod na araw, kumalat ang balita na na-terminate si selda, at binigyan ng final warning sina trixie at marco. May mga nag-sorry kay lira, may mga biglang “friend,” pero hindi iyon ang pinaka-mabigat.
Ang pinaka-mabigat ay ang isang gabi na nagdala si lira ng kandila sa puntod ni nanay, kasama si rafael. Tahimik silang dalawa, nakaluhod.
“Pasensya ka na,” bulong ni rafael sa lapida. “Hindi ko naagapan. Pero nandito na ko. At hindi ko na ulit iiwan ang anak natin.”
Si lira, nanginginig habang hinahawakan ang kandila. “Ma,” bulong niya, “hindi ko na kailangang magpanggap na matapang. May uuwian na ko.”
At sa ilalim ng malamlam na ilaw ng sementeryo, niyakap siya ni rafael—hindi bilang CEO, hindi bilang boss—kundi bilang tatay na matagal nang gustong umuwi.
At sa wakas, sa gitna ng luha, naramdaman ni lira na kahit pinagtawanan siya sa opisina, hindi na siya maliit.
Dahil ang anak na matagal na nilang minamaliit… ay anak na matagal ding hinanap ng isang ama.
