EPISODE 1: ANG “ACTIVITY FEE” NA PAULIT-ULIT
Paglapag ni Jomar sa Pilipinas, parang gusto niyang halikan ang lupa sa sobrang sabik. Tatlong taon siyang OFW sa Malaysia, kargador sa warehouse—pabuhat-buhat ng kahon para lang may maipadala sa pamilya. Lalo na sa bunso niyang si Bimbi, apat na taong gulang pa lang. Tuwing tatawag siya, laging sinasabi ng asawa niyang si Lani: “Hon, may playgroup na si Bimbi. May activity fee na naman. Para sa crafts, snacks, field trip.”
At kahit masakit ang likod ni Jomar, nagpapadala siya. Minsan weekly. Minsan doble pa. Ang nasa isip niya: Basta lumaki si Bimbi na hindi tulad ko—hindi gutom, hindi napapabayaan.
Uuwi sana siya para sorpresa. Wala siyang sinabihan. Gusto niyang makita si Bimbi na nakapolo, may maliit na backpack, hawak ang crayons—masaya sa playgroup, nakikipaglaro sa ibang bata.
Mula terminal, dumiretso siya sa lugar na sinasabi ni Lani—malapit daw sa highway, may building na “learning center.” Ngunit pagdating niya sa kalsadang iyon, puro ingay ng jeep, busina, at usok ang sumalubong. Walang tunog ng batang tumatawa. Walang bakas ng “playgroup.”
Habang hinihila niya ang maleta at bitbit ang backpack ng pasalubong, napansin niya ang isang maliit na batang nakaupo sa gilid ng sidewalk—yakap ang tuhod, marumi ang damit, may luha sa pisngi. Umiiyak ito nang tahimik, parang takot na mapansin.
Napatigil si Jomar.
Parang may humigop ng hangin sa dibdib niya. Ang buhok ng bata, ang hugis ng pisngi, ang maliit na kamay—pamilyar. Pero ayaw niyang maniwala.
Lumapit siya, dahan-dahan. “B… Bimbi?” paos niyang tawag.
Umingay ang paligid, pero sa mundo ni Jomar, biglang tumahimik. Lumingon ang bata—pulang-pula ang mata, nanginginig ang labi.
“T-Tatay…?” bulong ni Bimbi, basag ang boses.
At sa isang iglap, nandilim ang paningin ni Jomar. Napakapit siya sa maleta para hindi matumba. Parang bumagsak lahat ng pagod at pangarap niya sa iisang sandali.
“Anak… bakit ka nandito?” nanginginig niyang tanong. “Akala ko nasa playgroup ka… nagbabayad ako ng activity fee!”
Umiyak si Bimbi nang mas malakas. “Tatay… gutom po ako…” singhot ng bata. “Si Mama… sabi niya hintayin daw po ako dito… babalik daw… pero ang tagal na…”
Parang may sumabog sa loob ni Jomar. Gutom? Iniwan? Sa tabi ng kalsada? Samantalang buwan-buwan siyang nagpapadala?
Niyakap niya si Bimbi nang mahigpit, halos hindi makahinga. “Sorry, anak… sorry…” paulit-ulit niyang bulong.
Sa gilid, may isang tinderang nakatingin, nangingilid ang luha. “Kuya,” sabi niya, “ilang beses na ‘yan dito. Minsan umaga pa. Nagbebenta ako ng tubig, binibigyan ko siya.”
Bumigat ang panga ni Jomar. “Ilang beses?” tanong niya.
“Matagal na,” sagot ng tindera. “Parang… sanay na sanay na siya.”
Doon, parang may tumusok sa puso ni Jomar. Ang bunso niya—sanay na iwanan. Sanay na maghintay. Sanay na magutom.
At sa sandaling iyon, hindi na siya uuwi para mag-surprise. Uuwi siya para harapin ang masakit na katotohanan:
Saan napupunta ang “activity fee”? At bakit ang anak niya, nasa kalsada?
EPISODE 2: ANG PLAYGROUP NA HINDI UMIIRAL
Dinala ni Jomar si Bimbi sa tabi ng karinderya. Umorder siya ng lugaw, itlog, at tubig. Habang kumakain ang bata, nanginginig pa rin ang maliit na kamay—parang takot na maagaw ang pagkain.
“Dahan-dahan, anak,” sabi ni Jomar, pinipigilan ang luha. “Nandito na si Tatay.”
Pero si Bimbi, panay lingon sa kalsada. “Tatay… baka magalit si Mama…”
Napakagat-labi si Jomar. “Bakit ka matatakot kay Mama?”
Umiling si Bimbi, nangingilid ang luha. “Kapag umiyak ako… sinasabi niya, ‘Tumahimik ka!’”
Parang binuhusan ng yelo si Jomar. Hinawakan niya ang maliit na balikat ng anak. “Bimbi… kailan ka pa iniiwan dito?”
Nag-isip ang bata, parang hindi marunong magbilang ng araw. “Minsan po… kapag may ‘activity’ daw. Sabi ni Mama, maghihintay lang ako dito saglit… tapos minsan gabi na…”
Nanlamig si Jomar. “Sino kasama mo dito?”
“Wala po,” sagot ni Bimbi. “Minsan po si Ate Tessa yung tinderang nagbibigay tubig.”
Tumunog ang cellphone ni Jomar. Tinawagan niya si Lani. Isang ring. Dalawa. Tatlo. Walang sagot.
Nag-text siya: “Nasaan si Bimbi? Nasa playgroup ba?”
Ilang minuto, dumating ang reply: “Oo hon, nasa playgroup. May dagdag na activity fee. Send ka ha.”
Parang nagdilim ulit ang mundo ni Jomar. Nakatingin siya sa anak na nasa harap niya—umiinom ng tubig na parang ginto—habang si Lani, nagsisinungaling sa chat na parang normal lang.
Hindi na siya nagreply. Tumayo siya, buhat si Bimbi, at naglakad pauwi—papunta sa bahay na akala niya’y tahanan, pero baka kulungan pala para sa anak niya.
Pagdating sa bahay, bumungad ang bagong kurtina, bagong speaker, at kahon ng mamahaling delivery. Hindi tugma sa batang iniiwan sa kalsada.
Pagbukas ni Jomar ng pinto, nandoon si Lani—naka-ayos ang buhok, may lipstick, hawak ang phone. Nang makita si Jomar, nanlaki ang mata niya.
“Hon?! Bakit bigla?!” pilit niyang ngiti.
Hindi sumagot si Jomar. Itinapat niya si Bimbi sa harap ng asawa. “Nasaan ang playgroup?” mabigat ang boses niya.
Napatigil si Lani. “Ha? Nandun siya dapat—”
“Wag mo akong lokohin,” putol ni Jomar, nanginginig sa galit. “Nakita ko siya sa kalsada. Gutom. Umiiyak. Mag-isa.”
Namula si Lani. “Hon, nagkataon lang—”
“ILANG BESES?” sigaw ni Jomar.
Doon, napaupo si Lani, nanginginig. “Hindi ko… hindi ko sinasadya… pero…”
“Pero ano?” tanong ni Jomar, halos pumutok ang dibdib.
Umiyak si Lani. “Wala tayong pera—”
Tinuro ni Jomar ang mga kahon at bagong gamit. “Yan ba yung walang pera? Habang anak natin, iniwan mo sa kalsada para saan?!”
Tahimik si Bimbi, kumakapit sa damit ni Tatay, parang takot na mawala ulit. At sa mata ng bata, malinaw ang isang bagay: si Tatay lang ang ligtas.
EPISODE 3: ANG “ACTIVITY FEE” NA NAGING LUHO
Sa gitna ng sala, umiyak si Lani—pero hindi na ito iyak na nakakaawa. Iyakan ito ng taong nahuli. Sa mesa, inilapag ni Jomar ang mga resibo ng padala niya, at binuksan ang phone niya. Isa-isa niyang pinakita ang mga transfer: weekly allowance, dagdag pang “activity fee,” pang-snacks, pang-field trip.
“Lani,” mabigat na sabi ni Jomar, “saan mo dinala ang pera?”
Nanginginig si Lani. “Hon… nagsimula sa maliit… gusto ko lang naman gumaan. Napapagod ako dito…”
“Napapagod ka?” ulit ni Jomar. “Eh yung anak natin? Siya ang napapagod maghintay sa kalsada!”
Humagulgol si Lani. “May utang ako… online lending… tapos may singil… natakot ako. Tinapalan ko. Tapos… nasanay na ako bumili ng gamit. Para hindi ako mapahiya sa iba.”
Doon napatawa si Jomar nang mapait. “Para hindi ka mapahiya? Kaya hinayaan mong mapahiya ang anak natin sa kalsada?!”
Si Bimbi, biglang umiyak. “Mama… ayoko na po sa labas…”
Napatakip si Lani sa bibig, parang saka lang tumama ang bigat. Lumapit siya kay Bimbi, pero umatras ang bata at kumapit kay Jomar.
“Hon,” pabulong ni Lani, “patawad…”
Pero si Jomar, hindi pa bumibigay. “Walang playgroup, ‘di ba?” tanong niya.
Umiling si Lani. “Wala… wala talaga. Pinagsasabi ko lang… para may extra.”
Parang bumagsak ang mundo ni Jomar. Lahat ng pangarap niya para sa anak—ginawang dahilan ng panloloko.
Tinawag ni Jomar si Ate Tessa, yung tindera. Ipinakuwento niya sa harap ni Lani ang nakita niya.
“Ma’am,” sabi ni Ate Tessa, “ilang beses ko na siyang binigyan ng tinapay. Minsan, nanginginig na sa gutom. Tapos tinatanong niya ako, ‘Babalik po ba si Mama?’”
Doon, tuluyang bumagsak si Lani sa sahig. “Hindi ko sinasadya…” paulit-ulit niya.
Pero si Jomar, tumingin sa anak niya. “Anak,” mahinang sabi niya, “hindi ka na babalik sa kalsada. Pangako.”
At sa gabing iyon, nagdesisyon si Jomar: hindi niya hahayaang pera lang ang laban. Kailangan ng aksyon—para sa kaligtasan ng bata.
EPISODE 4: ANG HAKBANG PARA SA KALIGTASAN
Kinabukasan, dinala ni Jomar si Bimbi sa barangay hall. Humingi siya ng tulong at nag-file ng report—child neglect. Hindi ito para gumanti, kundi para protektahan ang anak.
Umiiyak si Lani sa likod, nagmamakaawa. “Hon, wag! Maawa ka! Magbabago ako!”
Tumingin si Jomar, pagod na pagod. “Lani, hindi ako galit lang. Takot ako. Kasi kung hindi ko inagapan, baka may masamang mangyari kay Bimbi sa kalsada.”
Sinamahan sila ng social worker para sa assessment. Pinapirma si Lani sa counseling program, at may agreement: hindi na iiwan ang bata, may monitoring, at si Jomar ang hahawak ng budget at schedule. Kung lalabag, mas mabigat ang kaso.
Sa bahay, binura ni Jomar ang lahat ng “activity fee” chats. Gumawa siya ng totoong plano: mag-enroll si Bimbi sa daycare na malapit, at siya mismo ang maghahatid at susundo habang naka-leave pa siya. Kapag babalik siya sa abroad, may trusted guardian at regular check.
Isang gabi, tinanong ni Bimbi si Jomar habang yakap ang teddy bear. “Tatay… di mo na po ako iiwan?”
Naluha si Jomar. “Aalis ako para magtrabaho, anak… pero hindi na kita iiwan sa dilim. Lagi kitang tatawagan. Lagi kitang sisilipin. At kung may mangyari, uuwi ako.”
Doon, yumakap si Bimbi nang mahigpit. Parang unang beses niyang naniwala na may taong hindi mawawala.
EPISODE 5: ANG TUNAY NA “ACTIVITY”
Dumating ang unang araw ni Bimbi sa daycare. May maliit siyang bag, may baon, at may name tag. Hindi man engrande, pero totoo. Si Jomar, hawak ang kamay ng anak, parang ayaw pakawalan.
Pag-uwi ni Bimbi, may dala siyang papel na may finger paint. Nakasulat: “I LOVE YOU TATAY.”
Bumigay si Jomar. Umiyak siya—iyak ng ama na muntik mawalan ng anak sa kasinungalingan.
Si Lani, nagbabago man o hindi agad perpekto, natutong humarap sa kahihiyan at gumawa ng tama. Sumali siya sa counseling, nagtrabaho sa maliit na tindahan, at natutong ilagay ang anak bago ang luho.
Sa huling gabi bago matapos ang leave ni Jomar, naghapunan sila nang tahimik pero magaan. Tinignan ni Jomar ang anak. “Anak, alam mo ba kung ano ang pinakaimportanteng activity?”
Umiling si Bimbi.
“Yung activity na kasama kita,” sagot ni Jomar. “Yung hindi ka umiiyak mag-isa.”
MORAL LESSON: Ang padala ng OFW ay hindi sapat kung walang katotohanan at pananagutan sa bahay. Ang bata ay hindi dapat iniiwan sa panganib kapalit ng luho at palusot. Maging mapagmatyag, makipag-usap, at protektahan ang mga bata—dahil ang oras at kaligtasan, hindi na naibabalik kapag nawala.
👉 KUNG NAGUSTUHAN MO ANG KWENTO, I-LIKE, COMMENT, AT I-SHARE ANG STORY SA COMMENT SECTION SA FACEBOOK PAGE POST!
