“Sir… bakit po ninyo tinitingnan nang gano’n ang relo ko?”
Hindi ako agad nakasagot.
Nakatayo sa harap ko ang bagong janitor ng kumpanya, isang lalaking halos animnapung taong gulang, nakasuot ng lumang uniporme at kupas na cap. Hawak niya ang timba at mga panlinis, ngunit ang buong atensyon ko ay nakatutok sa relo sa kaniyang kaliwang pulso.
Isang lumang relo.
Gasgas ang salamin. Kupas ang strap. May maliit na bitak sa gilid ng dial.
Pero kilalang-kilala ko iyon.
Ako mismo ang bumili noon.
At ako mismo ang nagbigay niyon sa aking ama tatlumpung taon na ang nakalilipas.
“Kuya…” nanginginig kong sabi. “Saan ninyo nakuha ang relong iyan?”
Napatingin siya sa kaniyang pulso.
“Matagal na po ito sa akin.”
“Kanino galing?”
Hindi siya agad sumagot.
At nang tuluyan niyang banggitin ang isang pangalan, parang biglang nawala ang lakas ng mga tuhod ko.
“Sa anak ko po.”
Hindi ko alam kung paano ako nakarating sa upuan.
Ako si Adrian Villareal, CEO ng isang malaking kumpanya na may daan-daang empleyado. Sanay akong humarap sa milyon-milyong pisong kontrata, mahihirap na negosasyon at malalaking problema sa negosyo.
Pero isang lumang relo lamang ang nakapagpabagsak sa akin.
Dahil tatlumpung taon na ang nakalipas mula nang mawala ang ama ko.
At sa loob ng tatlong dekada, pinaniwala ko ang sarili kong patay na siya.
Dalawampung taong gulang ako nang huling makita ko ang tatay ko.
Simple lamang ang buhay namin noon.
Maliit ang bahay.
Madalas kaming kapusin sa pera.
Ang tatay ko ay mekaniko sa isang talyer, habang ang nanay ko ay naglalabada.
Pero kahit mahirap kami, hindi ko naramdamang kulang ako.
Lagi akong sinasabihan ng tatay ko na mag-aral nang mabuti.
“Anak, baka ikaw ang unang makapagpabago ng buhay natin.”
Isang araw, matapos akong makatanggap ng maliit na scholarship, pumunta ako sa palengke.
May nakita akong relo sa isang lumang tindahan.
Hindi iyon mamahalin.
Pero para sa akin, napakaganda nito.
Naalala ko ang tatay ko.
Kaya binili ko iyon gamit ang halos lahat ng ipon ko.
Pag-uwi ko, iniabot ko sa kaniya.
“Para sa’yo, Tay.”
Napatawa siya.
“Bakit mo naman ako binilhan nito?”
“Para lagi kang may oras sa akin.”
Tumawa siya nang malakas.
Pagkatapos ay niyakap niya ako.
“Hindi ko kailangan ng relo para maalala ka.”
“Pero isuot mo pa rin.”
At isinuot niya.
Iyon ang huling regalong ibinigay ko sa kaniya.
Makalipas lamang ang ilang linggo, umalis siya para magtrabaho sa kabilang probinsya.
Hindi na siya nakauwi.
Sinabi sa amin na maaaring sumakay siya sa isang barkong naaksidente.
Walang natagpuang katawan.
Walang kumpirmasyon.
Walang libing.
Wala ring kasiguruhan.
Lumipas ang mga taon.
Nagpatuloy ako sa buhay.
Nagtapos.
Nagtrabaho.
Nagtayo ng negosyo.
Hanggang sa naging CEO ako.
Pero kahit gaano ako kayaman, may isang tanong na hindi ko nasagot.
Nasaan ang tatay ko?
“Sir?”
Napabalik ako sa kasalukuyan.
Nakatayo pa rin sa harap ko ang janitor.
“Anong pangalan ng anak ninyo?” tanong ko.
“Marco po.”
Parang may kumurot sa puso ko.
Marco.
Iyon ang pangalan ng pinsan kong pinakamalapit sa tatay ko.
“May litrato po ba kayo niya?”
Tumango siya.
Kumuha siya ng lumang pitaka.
Dahan-dahan niyang inilabas ang isang maliit na litrato.
Nang makita ko iyon, hindi ako nakapagsalita.
Isang batang lalaki.
Maruming damit.
Nakangiti.
At sa tabi niya ay isang lalaking halos hindi ko makilala dahil sa edad.
Pero ako iyon.
Dalawampung taong gulang.
“Sir…”
Hindi ko na napigilan ang sarili ko.
“Nasaan si Marco?”
“Matagal na po siyang wala.”
“Wala?”
Tumango siya.
“Namuhay kami sa probinsya. Siya ang tumulong sa akin noong naaksidente ako. Pero bago siya namatay, iniwan niya sa akin ang relong ito.”
Nanlaki ang mga mata ko.
“Sinabi niya po sa akin na huwag ko raw itong ibenta kahit kailan.”
“Bakit?”
“Dahil regalo raw iyon ng isang anak sa kaniyang ama.”
Tumigil ang paghinga ko.
“May sinabi pa ba siya?”
Tumingin sa akin ang matanda.
“Sinabi niyang may isang bagay siyang hindi nagawa.”
“Ano?”
“Hindi raw niya nahanap ang tatay niya.”
Nagsimulang lumabo ang paningin ko.
“May pangalan ba siyang binanggit?”
Umiling siya.
“Pero may address siyang itinago. Lumang address daw ng pamilya niya.”
Iyon ang address ng dati naming bahay.
Napahawak ako sa mesa.
Hindi puwedeng nagkataon lang.
“Kuya,” sabi ko, “saan ninyo nakuha ang relong iyan?”
Tumayo siya nang tuwid.
“Sinabi sa akin ng anak ko na ang relong ito ay pag-aari ng kaniyang ama.”
“Ano ang pangalan ng kaniyang ama?”
Tahimik siya nang ilang segundo.
“Adrian.”
Parang gumuho ang mundo ko.
“Ako iyon.”
Napatingin siya sa akin.
“At ang ama ko…”
Hindi ko na natapos ang tanong.
Dahil may inilabas siyang maliit na sobre mula sa bulsa ng kaniyang uniporme.
“Iniwan po ito sa akin ng anak ko.”
Iniabot niya sa akin.
Nakasaad sa harap:
“Para kay Adrian.”
Nanginginig ang mga kamay ko habang binubuksan iyon.
May isang sulat sa loob.
“Anak,
Kung nababasa mo ito, ibig sabihin hindi na kita muling nakita.
Alam kong maraming taon mo akong hinintay.
Hindi ko gustong mawala sa buhay mo.
Noong araw na iyon, papunta ako sa iyo. May dala akong pera para sa pag-aaral mo. Pero naaksidente ang sinasakyan ko. Nang magising ako, nasa ospital ako at hindi ko alam kung nasaan kayo.
Sinubukan kong bumalik.
Pero hindi ko na kayo matagpuan.
Nang maglaon, nalaman kong lumipat na kayo.
Hinahanap kita.
Pero sa bawat taon na lumipas, lalo akong nawalan ng pag-asa.
Kung sakaling makarating sa iyo ang sulat na ito, gusto kong malaman mong hindi kita iniwan.
Hindi kailanman.
At kung naging matagumpay ka man, huwag mong isipin na dahil wala ako.
Naging matagumpay ka dahil pinili mong ipagpatuloy ang pangarap natin.
Proud ako sa iyo.
—Tatay”
Hindi ko na napigilan ang mga luha ko.
Tatlong dekada kong inisip na iniwan niya ako.
Tatlong dekada akong nagalit sa isang ama na hindi naman pala ako iniwan.
Siya pala ang naghahanap sa akin.
Ako pala ang hindi niya natagpuan.
At ngayon, ang tanging naiwan niya sa akin ay isang lumang sulat at relong minsang ibinigay ko sa kaniya.
Tumingin ako sa matandang janitor.
“Kuya… ano ang pangalan ninyo?”
“Ramon po.”
“Ramon…”
Bigla kong napansin ang kaniyang mga mata.
May pamilyar na tingin.
Parang nakita ko na iyon noon.
Sa isang batang lalaki.
Sa isang batang kasama ng tatay ko.
“Ramon… ikaw ba ang batang kasama ng tatay ko sa probinsya?”
Napaluha siya.
“Siya po ang nagligtas sa akin.”
Tahimik akong nakinig.
“Wala akong pamilya noon. Tinulungan ako ng tatay ninyo. Tinuring niya akong parang sariling anak.”
Napayuko siya.
“Bago siya nawala, sinabi niya sa akin na kung sakaling matagpuan ko kayo, sabihin kong hindi niya kayo kinalimutan.”
Lumapit ako sa kaniya.
At sa unang pagkakataon sa buong buhay ko, hindi ako nag-isip bilang CEO.
Isa lamang akong anak.
Yumakap ako sa kaniya.
“Salamat.”
“Para saan po, sir?”
“Dahil dinala ninyo sa akin ang tatay ko.”
Tumingin siya sa relo.
“Hindi ko po iyon maibibigay sa inyo.”
Ngumiti ako habang umiiyak.
“Hindi ko kukunin.”
“Pero bakit?”
“Dahil sa iyo niya ipinagkatiwala.”
Inilabas ko ang aking kamay.
“Ang gusto ko lang ay maalala nating pareho ang isang taong hindi sumuko sa paghahanap sa kaniyang pamilya.”
Mula noon, hindi na naging ordinaryong janitor si Ramon sa kumpanya.
Hindi dahil binigyan ko siya ng espesyal na posisyon.
Hindi dahil gusto kong bayaran ang kaniyang kabutihan.
Kundi dahil natutunan kong ang halaga ng isang tao ay hindi nasusukat sa kaniyang suot, trabaho, o katayuan.
Sa bawat araw na nakikita ko ang lumang relo sa kaniyang pulso, naaalala ko ang tatay ko.
At sa bawat tunog ng tik-tak nito, parang naririnig ko ang isang simpleng mensahe mula sa nakaraan.
“Anak, hindi kita iniwan.”
Minsan, may mga taong nawawala sa buhay natin nang walang pagkakataong makapagpaliwanag.
Minsan, may mga sugat na lumalaki dahil sa mga bagay na hindi natin alam.
Pero kung may isang bagay akong natutunan, iyon ay ito:
Huwag nating hayaang ang galit ang magsara ng pinto sa posibilidad na may katotohanang hindi pa natin nalalaman.
Dahil pagkatapos ng tatlumpung taon, isang lumang relo lamang ang naging susi para malaman kong ang ama kong matagal kong sinisi ay buong buhay palang naghahanap sa akin.
At kung may pagkakataon man akong makausap siya kahit isang minuto lamang, iisa lang ang sasabihin ko.
“Salamat, Tay. Hindi mo man ako nakita sa huling bahagi ng buhay mo, nakita kita sa bawat pangarap na tinupad ko.”
MGA ARAL SA BUHAY
1. Huwag agad humusga sa taong nawala sa ating buhay. Maaaring may dahilan siyang hindi natin kailanman nalaman.
2. Ang pagmamahal ng magulang ay hindi nasusukat sa presensya lamang. Minsan, may mga magulang na patuloy na nagmamahal kahit hindi na nila kayang makabalik.
3. Huwag hayaang galit ang maging dahilan para tuluyang isara ang puso. Ang katotohanan ay maaaring ibang-iba sa ating pinaniniwalaan.
4. Pahalagahan ang maliliit na bagay na may malaking alaala. Ang isang simpleng relo ay maaaring magdala ng isang napakahalagang kuwento.
5. Ang tunay na tagumpay ay hindi lamang tungkol sa pera. Mas mahalaga ang mga taong minahal natin at ang mga alaala na iniwan nila sa ating buhay.
Kung nagustuhan mo ang kuwentong ito, ibahagi mo rin ito sa iyong mga kaibigan at kapamilya para mabasa rin nila ang kagandahan ng kuwentong ito at maipaalala sa kanila na may mga pagmamahal na kahit lumipas ang maraming taon, hindi kailanman nawawala.
