Para sa kanila, isa lang akong batang gala na dapat paalisin sa parking ng ospital.
Isang maduming batang nagbebenta ng saging na nakakasira raw sa magandang imahe ng lugar.
Hindi nila alam na bawat bungkos na naibebenta ko ay katumbas ng isang plato ng kanin para sa akin at sa lola kong may sakit.
At hindi rin nila alam na ang lumang bandage sa braso ko—ang bagay na pilit kong tinatakpan araw-araw—ay may koneksiyon pala sa isang lihim na matagal nang nakabaon sa records ng ospital.
Ako si Junjun, labing-isang taong gulang.
Araw-araw, alas-singko pa lang ng umaga, bumabangon na ako para bumili ng saging sa palengke. Kapag mura, nakakakuha ako ng dalawang maliit na basket. Pagkatapos, naglalakad ako papunta sa parking lot ng San Gabriel Hospital.
“Sir, saging po.”
“Ma’am, mura lang po.”
Minsan may bumibili.
Minsan tinataboy ako.
Pero kailangan kong magtiis.
Si Lola Nena lang ang kasama ko sa buhay. Siya ang nagpalaki sa akin mula nang sabihin niyang iniwan daw ako ng nanay ko noong sanggol pa ako.
Isang tanghali, habang nag-aalok ako sa may ambulance bay, may security guard na sumigaw.
“Hoy! Ilang beses ka nang sinabihan? Bawal ka rito!”
“Kuya, sandali lang po—”
“Lumayas ka!”
Hinawakan niya ako sa braso.
Napangiwi ako.
“Aray!”
Doon natanggal ang lumang tela na nakabalot sa kaliwang braso ko.
At sa mismong sandaling iyon, may doktor na napadaan.
Pagkakita niya sa balat ko, bigla siyang napatigil.
“Sandali.”
Matandang lalaki ang doktor. Naka-white coat, may salamin, at may pangalan sa ID:
DR. ARTURO SANTOS
Lumapit siya sa akin.
“Anak, saan mo nakuha ‘yang sugat?”
Agad kong tinakpan ang braso ko.
“Matagal na po.”
“Pwede kong makita?”
Umiling ako.
“Hindi po masakit.”
Pero hindi siya nakatingin sa sugat mismo.
Nakatingin siya sa maliit na marka sa tabi nito.
Parang bilog na peklat na may dalawang manipis na linya sa gitna.
Biglang namutla si Dr. Arturo.
“Anong pangalan mo?”
“Junjun po.”
“Buong pangalan?”
“Junjun Nena Cruz po.”
“Birthday?”
Sinabi ko.
Parang nanginig ang kamay niya.
“Nasaan magulang mo?”
“Wala po. Lola ko lang.”
Biglang lumingon ang doktor sa nurse.
“Call Records.”
“Sir?”
“Now.”
Hindi ko maintindihan kung bakit parang may emergency.
Maya-maya, dinala ako sa loob ng hospital. Akala ko huhulihin ako dahil nagtitinda ako sa parking.
“Sir, hindi po ako magnanakaw.”
Napatingin sa akin si Dr. Arturo.
“Hindi kita pinaghihinalaan.”
“Bakit po ako nandito?”
Hindi siya sumagot.
Dumating ang records officer dala ang lumang logbook at ilang scanned files.
“Doc, anong year po?”
Sinabi niya ang taon ng kapanganakan ko.
“Search pediatric emergency admissions. Male infant. Left forearm injury.”
Nagtype ang babae.
Ilang minuto.
Pagkatapos, biglang tumigil.
“Doc…”
“Ano?”
“May record.”
Lumapit si Dr. Arturo.
Nakatingin silang dalawa sa monitor.
Hindi ko makita.
Pero isang pangalan ang narinig ko.
Baby Miguel Ramirez.
Napakunot ang noo ko.
“Sino po si Miguel?”
Walang sumagot.
Pinaupo nila ako sa maliit na consultation room.
Maya-maya, dumating si Lola Nena.
Hingal na hingal siya.
“Jun!”
Niyakap niya ako.
“Ano ginawa nila sa’yo?”
“Wala po, La.”
Pagkakita niya kay Dr. Arturo, bigla siyang natahimik.
Mas lalo akong nagtaka.
“Magkakilala po kayo?”
Hindi sumagot si Lola.
Si Dr. Arturo ang unang nagsalita.
“Nena…”
Napayuko si Lola.
“Doc.”
Parang may bumagsak sa dibdib ko.
“Lola?”
Hinawakan ko ang kamay niya.
“Anong nangyayari?”
Umiiyak na siya.
“Jun… patawarin mo ako.”
“Bakit?”
Doon ko nalaman ang katotohanan.
Hindi pala ako basta batang iniwan sa kanya.
Labing-isang taon na ang nakalipas, nagtrabaho si Lola bilang utility worker sa ospital.
Isang gabi, may dinalang sanggol sa emergency room.
May sugat sa kaliwang braso.
Kasama ang isang babae na duguan at halos mawalan ng malay.
Ang babae raw ay si Marissa Ramirez.
Nanay ko.
Nabiktima siya ng hit-and-run habang karga ako.
Naoperahan siya.
Ako naman ay dinala sa pediatric ward.
Pero bago mag-umaga, may nangyaring kaguluhan sa hospital.
May maling discharge.
May naglabasang records.
At nang hanapin ako ng staff—
wala na ako sa crib.
Napakapit ako kay Lola.
“Paano ako napunta sa’yo?”
Humagulgol siya.
“Nakita kita sa likod ng laundry room. Nasa basket ka. Umiiyak.”
“Bakit hindi mo ako ibinalik?”
Tinakpan niya ang mukha.
“Sinubukan ko.”
“Pero?”
“May lalaking humarang sa akin.”
Tahimik ang room.
“Sabi niya, kapag nagsalita ako, pareho tayong mawawala.”
“Sinong lalaki?”
Umiling si Lola.
“Hindi ko alam pangalan.”
Si Dr. Arturo ay kumuha ng isang lumang photograph mula sa file.
“Would you recognize him?”
Ipinakita niya.
Biglang nanginig si Lola.
“Siya.”
Namutla ang doktor.
Ang lalaking nasa picture ay dating hospital administrator na si Victor Salazar.
Matagal nang patay.
“Bakit niya gagawin ‘yon?” tanong ko.
Doon lumabas ang mas masakit na sikreto.
Si Mama pala ay hindi simpleng pasyente.
Isa siyang accounting clerk sa hospital.
Bago ang aksidente, may natuklasan siyang irregularities sa charity fund.
May perang para sa indigent patients na nawawala.
May pekeng billing.
May fake beneficiaries.
At isa sa mga pinapangalanan niya sa complaint draft—
si Victor Salazar.
“Possibleng hindi aksidente ang hit-and-run,” sabi ni Dr. Arturo.
Nanlamig ako.
“Nasaan po si Mama?”
Tahimik.
“Doc?”
Hindi ako makatingin sa kanila.
“Patay na po ba siya?”
Huminga nang malalim ang doktor.
“Hindi namin alam.”
“Ano ibig sabihin?”
“Survived the surgery. Pero kinabukasan, nawala rin siya.”
Parang humiwalay ang kaluluwa ko sa katawan.
“Pareho kaming nawala?”
Tumango siya.
Nagsimula silang maghanap sa lumang records.
May admission file ni Mama.
May discharge entry.
Pero peke ang signature.
May isang note sa nursing log:
Patient asking repeatedly for her baby Miguel.
Napahawak ako sa braso ko.
Miguel.
Ako pala iyon.
Hindi Junjun.
Hindi batang iniwan.
May pangalan ako.
May nanay na naghahanap sa akin.
At sa loob ng labing-isang taon, akala ko ako ang hindi ginustong anak.
Maya-maya, may nakita silang isang envelope na naka-scan sa archived evidence.
May note sa loob.
“Kung may makakita sa anak ko, sabihin n’yo sa kanya hindi ko siya iniwan.”
Hindi ko na napigilan ang pag-iyak.
Paulit-ulit kong binasa ang linya.
Hindi ko siya iniwan.
Hindi ko siya iniwan.
Iyon ang mga salitang buong buhay kong gustong marinig.
Agad muling binuksan ang case.
Tinulungan akong ma-DNA test gamit ang surviving relative ni Mama—ang nakatatanda niyang kapatid na babae.
Positive.
Ako si Miguel Ramirez.
Pero hindi pa rin namin alam kung nasaan si Mama.
Hanggang sa may lumang social welfare record na lumabas.
Isang babaeng walang permanent ID, gumagamit ng pangalang Maria Reyes, ang na-admit sa isang provincial psychiatric facility sampung taon na ang nakalipas.
May trauma.
Memory loss.
At palagi raw inuulit ang isang pangalan:
“Baby Miguel.”
Parang tumigil ang puso ko.
Dinala nila ako roon.
Mahaba ang biyahe.
Hindi ako makatulog.
Iniisip ko kung ano itsura niya.
Kung makikilala niya ako.
Kung yayakapin niya ako.
Pagdating namin, dinala kami sa garden area.
May babaeng nakaupo sa ilalim ng puno.
Payat.
Puting-puti na ang ilang hibla ng buhok.
Tahimik siyang nakatingin sa mga ibon.
“Ma’am Maria,” tawag ng nurse.
Lumingon siya.
Nanginginig ako.
Lumapit ako.
Hindi siya ngumiti.
“Ma…”
Walang reaksyon.
“Ma… ako po si Miguel.”
Napatigil siya.
Tumingin sa braso ko.
Nakita niya ang peklat.
Biglang nanginig ang bibig niya.
“Miguel?”
Napahagulhol ako.
“Opo.”
Tumayo siya.
Dahan-dahan.
Parang natatakot na baka panaginip lang ako.
Hinawakan niya ang mukha ko.
“Baby ko…”
At doon niya ako niyakap.
Labing-isang taon akong naghintay sa yakap na iyon.
Labing-isang taon siyang naghihintay sa anak na inakala niyang hindi na niya makikita.
Umiyak kami nang matagal.
Pero may isang bagay na hindi sinabi agad ng nurse.
Mahina na pala ang katawan ni Mama.
May malubhang sakit siya.
Matagal nang ginagamot.
At ayon sa doktor, hindi na rin maganda ang prognosis.
Parang napakalupit ng mundo.
Labing-isang taon kaming pinaghiwalay.
Tapos ngayong nahanap ko siya—
oras na naman ang kumukuha sa kanya.
Dalawang buwan lang kaming nagkasama.
Araw-araw akong pumupunta.
Dinadalhan ko siya ng saging.
“Paborito mo?” tanong ko minsan.
Ngumiti siya.
“Paborito mo noong baby ka.”
Natawa ako.
Akala ko hahaba pa ang dalawang buwan.
Akala ko may susunod pang taon.
Pero isang umaga, tinawagan ako ng nurse.
Pagdating ko, hirap nang huminga si Mama.
Umupo ako sa tabi niya.
Hinawakan niya ang braso kong may peklat.
“Anak…”
“Opo?”
“Patawad.”
Umiyak ako.
“Wala kang kasalanan.”
“Hindi kita nailigtas.”
“Ma, hinanap mo ako.”
Tumulo ang luha niya.
“Hindi ako tumigil.”
“Alam ko.”
Hinawakan ko ang kamay niya.
“Ma, pwede ba kitang tawaging Mama ulit?”
Ngumiti siya nang mahina.
“Hangga’t gusto mo.”
“Ma…”
“O?”
“Mahal kita.”
Pumikit siya.
At mahina niyang sinabi:
“Ngayon lang ako nakauwi.”
Ilang segundo matapos noon—
tumigil ang monitor.
Hindi ako sumigaw.
Hindi rin ako umiyak agad.
Hinawakan ko lang ang kamay niya habang unti-unting nawawala ang init.
Labing-isang taon ko siyang hinanap nang hindi ko alam.
Dalawang buwan ko siyang nakilala.
At isang segundo lang ang kailangan para mawala siya ulit.
Hanggang ngayon, nagbebenta pa rin ako ng saging paminsan-minsan.
Pero hindi na para lang may makain.
Nag-iipon ako para makapag-aral.
Gusto kong maging doktor.
At tuwing nakikita ko ang peklat sa braso ko, hindi ko na ito tinatakpan.
Dahil iyon ang markang nagbalik sa akin sa tunay kong pangalan—
at sa nanay na dalawang buwan ko lang natawag na Mama.
