Para sa kanila, isa lang akong matandang driver.
Isang mabagal, makulit, at walang kwentang tauhan ng school service na hindi raw marunong sumunod sa oras.
At para sa mga magulang na naghihintay sa harap ng paaralan, ako ang dahilan kung bakit naabala ang umaga nila, kung bakit na-late sila sa trabaho, kung bakit umiiyak ang mga anak nilang pagod nang nakaupo sa van.
Hindi nila alam, habang minumura nila ako sa kalsada, habang tinuturo-turo nila ang mukha kong pagod at pawisan, habang ipinapakita nila sa akin ang oras sa cellphone na parang ebidensya ng aking pagkukulang—
may isang batang babae akong isinakay sa likod ng van.
Isang batang nanginginig.
Basang-basa ang damit.
At ilang araw nang hinahanap ng buong barangay.
Ako si Mang Delfin, animnapu’t walong taong gulang. Dalawampu’t limang taon na akong nagmamaneho ng school service. Kilala ko halos lahat ng batang naisakay ko—kung sino ang mahilig sa biskwit, sino ang madaling mahilo, sino ang umiiyak kapag unang araw ng klase, at sino ang laging nakakalimot ng lunchbox sa upuan.
Kaya nang umagang iyon, alam kong may mali.
Hindi dahil traffic.
Hindi dahil nasiraan ang van.
Kundi dahil may narinig akong mahina at takot na iyak mula sa likod ng lumang waiting shed malapit sa tulay.
Alas-sais y medya dapat nasa unang bahay na ako. Pero habang papunta ako sa subdivision, may nakita akong maliit na sapatos sa gilid ng kanal. Kulay pink. Putikan. Katabi nito ang isang school ID na nakabaligtad sa tubig.
Huminto ako.
Alam kong mahuhuli ako. Alam kong magagalit ang mga magulang. Alam kong sasabihin na naman nilang matanda na ako at dapat nang palitan. Pero may kung anong tumulak sa dibdib ko para bumaba.
Tinawag ko, “Anak? May tao ba diyan?”
Noong una, walang sumagot. Hanggang sa narinig ko ang mahinang hikbi mula sa likod ng waiting shed. Lumapit ako nang dahan-dahan, hawak ang maliit kong flashlight. Doon ko nakita ang batang babae, nakayakap sa sariling tuhod, nanginginig at halos hindi makahinga.
“Anak, huwag kang matakot,” sabi ko. “Driver ako ng school service.”
Umiling siya nang mabilis. “Huwag po… baka bumalik sila…”
Nanlamig ang katawan ko.
“Sino ang babalik?”
Hindi siya sumagot. Nanginginig lang siyang tumingin sa daan. Doon ko napansin ang sugat sa siko niya at ang punit na ribbon sa buhok niya. Kinuha ko ang ID mula sa tubig at pinunasan.
MIKAELA SANTOS. GRADE 2.
Biglang kumabog ang dibdib ko.
Ilang araw ko nang naririnig sa radyo at balita ang pangalang iyon. Isang batang babae na nawala matapos sumakay sa maling tricycle pauwi. Buong barangay ang naghahanap. May mga poster sa poste. May mga dasal sa chapel. May mga magulang na hindi na halos natutulog.
At ngayon, nasa harap ko siya.
Buhay.
Takot.
Nagmamakaawang huwag siyang iwan.
Hindi ko na inisip ang schedule ko. Hindi ko na inisip ang galit ng mga magulang. Dinala ko siya sa van, pinainom ng tubig, at itinago muna sa likod habang tumatawag ako sa pinakamalapit na police outpost. Pero mahina ang signal. Paulit-ulit na napuputol. Sa takot kong baka may sumusunod sa kanya, minabuti kong dumiretso sa paaralan kung saan may guard, CCTV, at maraming tao.
Habang nagmamaneho ako, umiiyak si Mikaela sa likod.
“Lolo,” sabi niya, “uuwi na po ba ako kay Mama?”
“Uuwi ka, anak,” sagot ko kahit nanginginig ang boses ko. “Pangako.”
Pero dahil sa pagliko ko ng ruta at sa pag-iingat sa kanya, halos isang oras akong na-late sa school service pickup. Pagdating ko sa tapat ng paaralan, sinalubong ako ng sigawan.
“Nasaan ka ba, Mang Delfin?!”
“Alam mo bang late na late na kami?”
“Matanda ka na talaga! Hindi ka na dapat pinagmamaneho!”
Bago pa ako makapagpaliwanag, may isang nanay na lumapit at tinuro ang mukha ko. “Kung anak ko ang mapahamak dahil sa kabagalan mo, pananagutan mo!”
Gusto kong sabihin ang totoo. Gusto kong isigaw na may batang nailigtas sa loob ng van. Pero natatakot si Mikaela. Nanginginig siya sa upuan, nakayakap sa backpack ng isa sa mga estudyante. Ayaw kong biglain siya. Ayaw kong pagpyestahan siya ng tao.
Kaya yumuko na lang ako.
“Pasensya na po,” mahina kong sabi.
“Pasensya?” sigaw ng isang ama. “Ilang beses na ‘yang pasensya mo?”
May kumuha ng video. May tumawag ng guard. May nagsabing dapat akong ipa-blacklist.
At doon, sa harap ng school service na naging saksi sa iniligtas kong bata, ako pa ang naging salarin sa mata ng lahat.
Hinila ako ng guard sa gilid. “Mang Delfin, may reklamo na naman sa inyo. Kailangan nating i-report ito sa admin.”
Tumango ako. Hindi na ako nakipagtalo. Mas mahalaga sa akin na ligtas si Mikaela. Pero bago kami makapasok sa office, biglang bumukas ang pinto ng van.
Lumabas ang batang babae.
Maputla. Nanginginig. Luhaan.
Hawak niya ang maliit na pink na sapatos na nakita ko sa kanal.
Napatigil ang lahat.
May isang babaeng nasa gilid ang biglang napatakip sa bibig. “Diyos ko…”
Hindi pa niya nakilala agad ang bata dahil marumi at magulo ang itsura nito. Pero nang tumingin si Mikaela sa kanya at mahinang nagsabi, “Tita…”
Biglang nagkagulo.
Lumapit ang school principal. Dumating ang dalawang pulis. At mula sa phone ng isang staff, tinawagan ang pamilya ni Mikaela.
Pero kahit noon, may ilang magulang pa ring nagtanong, “Paano namin malalaman na hindi siya ang may kasalanan? Bakit nasa van niya ang bata?”
Parang may pako na tumusok sa dibdib ko.
Ako, na nagligtas sa bata, pinagdududahan pa rin.
“Silipin n’yo po ang dashcam,” mahinang sabi ko.
Tahimik na kinuha ng admin ang memory card. Dinala nila kami sa maliit na office. Doon, sa harap ng mga magulang na kanina’y nagmumura sa akin, pinindot nila ang play.
Lumabas sa video ang waiting shed.
Ang kanal.
Ang maliit na sapatos.
At ako, dahan-dahang lumalapit sa batang nanginginig sa takot.
Narinig sa audio ang boses ko:
“Anak, huwag kang matakot. Tutulungan kita.”
Pagkatapos, narinig ang iyak ni Mikaela.
“Lolo, huwag n’yo po akong ibalik sa kanila…”
Napatakip sa bibig ang mga magulang.
May isang nanay na kanina’y pinakagalit ang biglang napaupo.
At nang makita sa dashcam ang isang motorsiklong sumusunod sa van ko, saka sila tuluyang natahimik.
Hindi pala ako late dahil pabaya ako.
Late ako dahil iniligtas ko ang isang batang muntik nang mawala nang tuluyan.
Ilang minuto pa, dumating ang nanay ni Mikaela. Takbo siya nang takbo, halos madapa sa gate ng school. Nang makita niya ang anak niya, sumigaw siya sa iyak.
“Mika!”
Tumakbo ang bata sa kanya. Nagyakap sila sa gitna ng kalsada habang umiiyak ang lahat ng nakapaligid. Kahit ang guard na kanina’y seryoso at matigas ang mukha ay nagpahid ng luha.
Lumapit sa akin ang nanay ni Mikaela. Akala ko yayakapin niya ako. Akala ko magpapasalamat siya. Pero lumuhod siya sa harap ko.
“Tatay,” sabi niya, “kayo po ang nagbalik ng buhay namin.”
Nagulat ako sa salitang iyon.
Tatay.
Matagal ko nang hindi naririnig iyon mula nang mamatay ang anak kong babae sa sakit. Kaya nga ako naging school service driver—dahil sa bawat batang naihahatid ko nang ligtas, pakiramdam ko may kaunti akong nababawi sa pagkukulang ko sa sarili kong anak.
“Tumayo po kayo,” sabi ko sa kanya. “Ang mahalaga, nandito na siya.”
Lumapit ang mga magulang na kanina’y nagmura sa akin. Isa-isang humingi ng tawad. Mayroong hindi makatingin sa mata ko. Mayroong nanginginig ang boses.
“Mang Delfin, patawarin n’yo po kami. Hindi namin alam.”
Ngumiti ako nang pilit. “Sanay na ako.”
Pero ang totoo, nasaktan ako.
Hindi dahil pinagmura nila ako.
Kundi dahil napakadali para sa tao na husgahan ang isang matanda, isang mahirap, isang tahimik na worker—bago alamin kung bakit siya nahuli, bakit siya pagod, at bakit nanginginig ang kamay niya.
Ilang araw matapos iyon, pinarangalan ako ng school. Binigyan nila ako ng certificate. Pinalakpakan ako ng mga estudyante. Pero habang nakatayo ako sa harap nila, ang hinahanap ng mata ko ay isang upuang walang laman—ang upuang dapat sana’y inuupuan ng anak kong matagal nang wala.
Kinabukasan, bumalik ako sa pagmamaneho.
Mas mabagal na ako.
Mas tahimik.
Pero mas marami nang bumabati sa akin.
Hanggang isang umaga, iniabot ni Mikaela sa akin ang isang maliit na drawing. Nandoon ako, hawak ang manibela, at sa likod ng van ay maraming batang nakangiti.
Sa ilalim, may sulat:
“Salamat po, Lolo Delfin. Hindi n’yo po ako iniwan.”
Doon ako tuluyang napaiyak.
Dahil iyon mismo ang hindi ko nagawa noon sa sarili kong anak.
At kahit nailigtas ko si Mikaela, hindi ko na maililigtas ang batang matagal ko nang inililibing sa puso ko—ang anak kong minsang naghintay din sa akin, pero hindi ko naabutan.
Kaya hanggang ngayon, tuwing may batang huling sumasakay sa van, hinihintay ko.
Kahit ma-late ako.
Kahit pagalitan ako.
Dahil minsan, ang limang minutong paghihintay ng isang matanda—
ang nagiging dahilan para ang isang bata ay hindi tuluyang mawala.
