Habang tumatanda, mas nagiging reklamo ng maraming seniors ang:

• “Masakit ang tuhod pag-akyat ng hagdan.”
• “Naninigas ang daliri pagkagising.”
• “Parang umiinit at namamaga ang kasukasuan.”

Ito ang mga karaniwang sintomas ng arthritis. Maaaring ito ay:

• Osteoarthritis – “kinalawang na kasukasuan,” madalas sa tuhod, balakang, daliri.
• Rheumatoid arthritis – may pamamaga at immune system involvement.
• Gouty arthritis – dahil sa mataas na uric acid, madalas sa hinlalaki ng paa, pero puwede kahit saang kasukasuan.

Mahalagang tandaan:
Hindi kinakain “galing” ang arthritis, pero may mga pagkain na puwedeng magpalala ng pamamaga, pananakit, at paninigas, lalo na kung madalas at sobra ang konsumo.

Sa blog post na ito, pag-uusapan natin ang 7 pagkain na dapat bantayan ng mga seniors na may arthritis. Hindi ibig sabihin bawal na habambuhay, pero kung lagi mong iniinda ang tuhod, daliri, balikat o likod, baka ito ang tahimik na tumutulak sa iyong sakit.

Paalala: Iba-iba ang kondisyon ng bawat tao. Kung may diabetes, sakit sa puso, kidney disease, o iba pang malubhang sakit, mas mabuting kumonsulta sa doktor o dietitian bago magbago nang malaki sa diet.

---

Paano Nakakaapekto ang Pagkain sa Arthritis?

Bakit ba may mga pagkain na parang “trigger” ng kirot?

• May ilang pagkain na nakakapagpalala ng inflammation (pamamaga) sa katawan.
• Ang iba’y nagpapataas ng uric acid, na puwedeng maging kristal sa kasukasuan (gout).
• Ang ilan, nagdudulot ng tubig at alat retention, kaya mas sumasakit ang maga at mas naninigas ang joints.
• Ang sobrang tamis at taba ay puwedeng magdulot ng sobrang timbang – mas mabigat na pasan ng tuhod at balakang.

Kung maingat sa kinakain, puwedeng mabawasan ang dalas at tindi ng pag-atake ng arthritis.

1. Processed Meat at Mantikang Pulutan

(Hotdog, Longganisa, Tocino, Bacon, Ham, Chorizo)

Maraming seniors ang lumaking kasama sa almusal o pulutan ang:

• Hotdog, longganisa, tocino
• Bacon, ham, chorizo, luncheon meat
• Iba pang processed meat na binili sa lata o vacuum pack

Bakit puwedeng magpalala ng arthritis:

• Kadalasan mataas sa saturated fat, na puwedeng magpalala ng inflammation sa katawan.
• Mataas sa asin (sodium) – nagdudulot ng pamamaga, fluid retention, at maaaring magpalala ng paninigas at kirot sa kasukasuan.
• May mga preservatives at additives (tulad ng nitrites) na konektado sa inflammation sa ilang pag-aaral.

Sa mga may gout, maaaring tumaas ang uric acid kapag madalas kumakain ng umuusok na pulutan at processed meat.

Mas mainam na gawin:

• Gawing paminsan-minsan na lang ang processed meat, hindi araw-araw.
• Piliin ang mas natural na protina:
  • isda (inihaw/steam)
  • manok na tinanggalan ng balat
  • tokwa at ibang plant-based sources

2. Matatamis na Pagkain at Inumin

(Ito ang madalas na No. 1 sa totoong buhay — kaya “No. 2 Common!” sa listahan)

Ito ang pinakamadalas na hindi napapansin ng mga seniors:

• Softdrinks at matatamis na juice
• Matamis na kape (3-in-1, frappes, milk tea)
• Cake, donut, leche flan, matamis na tinapay
• Candy at tsokolate na kinakain “pang-alis umay”

Bakit nakakapagpalala ng arthritis:

• Ang sobrang asukal ay konektado sa paglala ng inflammation. Kapag mataas ang sugar, napo-overwork din ang immune system at hormones.
• Nagdudulot ng pagdagdag ng timbang – mas mabigat na dalahin ng tuhod, balakang, at paa. Kahit ilang kilo lang na dagdag, malaki ang epekto sa joints.
• Sa mga may diabetes, ang hindi kontroladong asukal ay konektado rin sa maraming iba pang problema sa nerbiyos at daluyan ng dugo.

Makikita minsan na kapag nagpakabusog sa matatamis, kinabukasan o kinagabihan, sumasakit ang kasukasuan, lalo na kung may gout o matagal nang may arthritis.

Mas mainam na gawin:

• Limitahan ang softdrinks, powdered juice, at matatamis na inumin.
• Kung kakain ng dessert, maliit na portion lang at hindi araw-araw.
• Pumili ng prutas sa tamang dami bilang panghimagas – pero huwag ding sosobra, lalo na kung may diabetes.

3. Fried Food at Fast Food

(Pritong Manok, French Fries, Fried Pork, Lumpia na Lumulutang sa Mantika)

Sino ang hindi mahilig sa prito? Masarap, malutong, pero sa arthritis – hindi mabait.

Kasama dito:

• Fried chicken, pork chop, crispy pata
• French fries, fried siomai, fried lumpia
• Burger, pizza, at iba pang fast food na sobrang mantika

Bakit puwedeng magpalala ng arthritis:

• Mataas sa trans fats at saturated fats na konektado sa paglala ng inflammation.
• Ang paulit-ulit na gamit ng mantika (sa tindahan o karinderya) ay pwedeng makabuo ng mga substances na hindi maganda sa katawan.
• Kung lagi kang mabilis na kumakain ng fast food, kadalasan kulang sa gulay at sobrang alat at taba.

Mas mainam na gawin:

• Piliin ang:
  • inihaw, in-steam, nilaga, tinola, pinaksiw
• Kung magpiprito, gamitin ang sariwang mantika at ‘wag paulit-ulit i-recycle.
• Limitahan ang fast food bilang “reward” paminsan-minsan, hindi laging default na pagkain.

4. Mataas sa Purine: Ilang Uri ng Karne at Laman-Loob

(Partikular na Delikado sa May Gouty Arthritis)

Kung ang arthritis mo ay gout o mataas ang uric acid, ito ang isa sa pinakamahalagang bantayan. Ang purine ay substance sa pagkain na kapag na-breakdown sa katawan, nagiging uric acid.

Mataas sa purine ang:

• Laman-loob (atay, balunbalunan, isaw, bituka, puso, bato, utak)
• Ilang karne – lalo na kung maraming taba
• Ilang maliit na isda at seafood (dilis, sardinas, tuyo, shellfish) – lalo na kung marami at madalas

Bakit puwedeng magpalala ng arthritis:

• Kapag mataas ang uric acid sa dugo, puwedeng mabuo ang kristal sa kasukasuan.
• Ito ang nagdudulot ng matinding sakit, pamumula, at pamamaga – madalas sa hinlalaki ng paa, pero puwedeng kahit saan.
• Kahit isang gabi lang na heavy sa purine, puwedeng mag-trigger ng gout attack sa sensitibong tao.

Mas mainam na gawin:

• Limitahan, o sa iba, iwasan na talaga ang laman-loob at sobrang taba na karne kung may gout.
• Piliin ang:
  • isda na hindi sobra ang dami sa isang kainan
  • manok na walang balat
  • tokwa at gulay bilang dagdag na ulam

5. Maaalat na Pagkaing Naka-Process

(De-lata, Instant Noodles, Processed Ulam)

Hindi lang sa alta-presyon delikado ang alat, pati sa arthritis.

Kasama dito:

• Canned meats (luncheon meat, corned beef, sausage)
• Canned fish na sobrang alat
• Instant noodles at instant soups
• Bagoong, patis, sobrang toyo sa ulam

Bakit puwedeng magpalala ng arthritis:

• Ang sobrang sodium ay nagdudulot ng fluid retention – namamaga ang paa, binti, at minsan pati kasukasuan.
• Kapag namaga ang paligid ng kasukasuan, mas ramdam ang sikip at kirot.
• Sa may kidney problem, mas delikado pa dahil mahirap nang controlin ang tubig at alat sa katawan.

Mas mainam na gawin:

• Gumamit ng asin nang paunti-unti lang – huwag naka-depende sa patis at toyo.
• Mas paigtingin ang lasa gamit ang:
  • sibuyas, bawang, luya, kalamansi, paminta, herbs
• Limitahan ang de-lata at instant noodles – treat paminsan-minsan, hindi daily ulam.

6. Matatabang Dairy at Kremang Matindi ang Taba

(Full-Fat Cheese, Cream, Whipped Cream, Ice Cream)

Para sa ilang taong may arthritis, napapansin nilang sumasakit ang kasukasuan kapag sobra ang:

• Matatabang cheese (cheddar, processed cheese)
• Cream sa pasta, sopas, dessert
• Ice cream na madalas kainin
• Whipped cream sa inumin at dessert

Bakit puwedeng magpalala ng arthritis:

• Ang sobrang saturated fat sa ilang dairy products ay konektado sa inflammation sa katawan.
• Sa iba, nagkakaroon ng sensitivity o hindi hiyang sa ilang dairy, na nagri-resulta sa kabag at “inflammatory” feeling, kasama na ang kasukasuan.

Hindi ibig sabihin bawal lahat ng gatas o dairy – sa katunayan, sa ibang may arthritis, okay ang low-fat milk at yogurt. Pero ang cream-heavy at cheese-heavy na pagkain araw-araw ay puwedeng hindi pabor sa joints.

Mas mainam na gawin:

• Piliin ang low-fat o reduced-fat na dairy kung kailangan.
• Limitahan ang cream-based pasta at dessert.
• Huwag gawing araw-araw ang ice cream – paminsan-minsan lang, maliit na portion.

7. Alcohol (Beer, Hard Drinks) – Delikado sa Gout, Sa Puso, at Sa Kasukasuan

Maraming seniors ang may nakasanayang “konting tagay” o beer sa gabi. Pero kung may arthritis, lalo na gout, dapat doble ang pag-iingat.

Bakit puwedeng magpalala ng arthritis:

• Ang alcohol, lalo na beer, ay may purine din – dagdag sa uric acid.
• Pinapahirap nito ang trabaho ng atay at kidney, na parehong mahalaga sa pag-proseso ng lason at uric acid.
• Puwede ring magdulot ng dehydration, na nakakapagpalala ng kirot sa kasukasuan.
• Sa iba, mapapansin na may gout attack kinabukasan matapos ang inuman.

Mas mainam na gawin:

• Sa may arthritis, lalo na gout at may kasamang sakit sa puso/kidney: madalas ay pinapayo na iwasan na ang alak.
• Kung hindi maiiwasan (at pinayagan ng doktor), talagang limitado at hindi madalas.

---

Paano Makakatulong ang Pagbabago ng Diet sa Arthritis?

Hindi man kayang gamutin ng pagkain ang arthritis, malaking tulong ang:

• Pagbawas sa:
  • processed meat
  • sobrang tamis
  • sobrang alat
  • sobrang taba
  • high-purine foods
  • alak
• Pagdagdag ng:
  • gulay (lalo na madahon)
  • isda (sa wastong dami)
  • prutas sa tamang portion
  • whole grains (oats, brown rice kung kaya)
  • sapat na tubig

Kapag mas magaan ang timbang, mas konti ang inflammation, at mas maayos ang daloy ng dugo, kadalasan gagaan din ang pakiramdam ng mga kasukasuan.

Mga Paalala sa Seniors na may Arthritis

• Kung napapansin mong sumasakit ang tuhod o daliri tuwing may inihaw/pulutan, mas matatamis, o lamay/inuman – obserbahan ang ulam mo. Baka naroon ang trigger.
• Huwag uminom ng pain reliever nang walang gabay ng doktor, lalo na kung may kidney problem.
• Kumunsulta kung:
  • Palala nang palala ang kirot
  • Namamaga at mainit ang kasukasuan
  • Hindi na magawang itupi o igalaw nang maayos ang joints

Kombinasyon ng gamot, tamang pahinga, ehersisyo, at pagkain ang susi sa mas maayos na pamumuhay kahit may arthritis.

---

Kung nakatulong sa’yo ang blog post na ito…

Ibahagi mo ito sa iyong pamilya at mga kaibigan, lalo na sa mga kapwa senior na may iniindang arthritis.
Baka ang simpleng pag-share mo ngayon ang makatulong para gumaan din ang pakiramdam ng kanilang mga kasukasuan. 💚🦴