“Ma, bakit parang lagi na lang mataas BP n’yo kahit umiiwas na kayo sa baboy?” tanong ni Nina habang hawak ang blood pressure monitor.
“Ewan ko ba, anak,” sagot ni Lola Viring, 71. “Hindi naman ako masyadong kumakain. Kape lang sa umaga, softdrinks paminsan-minsan, tsaka paborito kong sabaw pag gabi. Siguro dahil matanda na talaga ako.”
Pero napansin ng doktor sa health center:
oo, binawasan ni Lola ang taba sa ulam…
pero hindi niya tinitingnan ang iniinom niya.
Araw-araw:
- malakas sa 3-in-1 na kape,
- softdrinks pag hapon,
- instant juice pag mainit ang panahon,
- sabaw na maalat sa hapunan,
- tapos “herbal tea” daw na pampaihi bago matulog.
Sabi ng doktor:
“Nanay, hindi lang pagkain ang nakakaapekto sa kidney at presyon.
Minsan mas malala pa ang epekto ng iniinom ninyo na akala n’yo harmless.”
Kung 60+ ka na, mahalagang bantayan hindi lang ang laman ng plato, kundi pati laman ng baso mo.
Narito ang 7 inumin na dapat mong bantayan, bawasan, o tigilan — lalo na kung may altapresyon, sakit sa puso, o kidney problem.
1. Dark Softdrinks (Cola at Iba Pang Maitim na Sodas)
Paborito ni Lola Viring ang malamig na cola tuwing hapon.
“Pangtanggal uhaw,” sabi niya.
Pero sa katawan ng senior, lalo na kung may BP at kidney issue:
- Sobrang asukal → nagpapataas ng timbang at blood sugar, na dagdag-stress sa puso at bato.
- Madalas may phosphoric acid at additives na pwedeng magpahirap sa kidney kapag lagi-lagi.
- Ang sobrang softdrinks ay konektado sa mas mataas na risk ng metabolic syndrome at hypertension sa pangmatagalan.
Hindi naman ibig sabihin na isang basong softdrinks, bukas dialysis ka na.
Pero kung halos araw-araw at minsan higit pa, para mong pinapagod nang pinapagod ang bato at puso mo nang hindi mo napapansin.
👉 Mas mabuti: tubig, unsweetened tea (na walang caffeine sa gabi), o simpleng tubig na may hiwa ng pipino/kalamansi kung payag si doktor at okay sa tiyan mo.
2. “Bottomless” na Matatamis na Iced Tea at Powdered Juice
Akala ng iba, “hindi naman softdrinks, iced tea lang” — mas healthy daw.
Pero kadalasan:
- kasing tamis o mas matamis pa ng softdrinks,
- gawa sa powdered mix na maraming asukal at additives,
- iniinom nang malalaki ang baso at paulit-ulit (“refill pa po!”).
Ang sobrang matatamis na inumin:
- nagpapataas ng blood sugar,
- nakakadagdag sa taba sa tiyan,
- nagpapataas ng risk ng diabetes at high blood,
- at kapag may diabetes ka na, mas pinapabilis ang paglala ng kidney damage.
👉 Tamang gawin:
Kung mahilig ka sa iced tea o juice:
- gawing paminsan-minsan, hindi araw-araw.
- piliin ang unsweetened at ikaw ang mag-aadjust ng kaunting asukal o stevia kung payag si doktor.
- mas marami pa rin dapat ang plain water sa maghapon.
3. Instant 3-in-1 na Kape (Lalo na Kung Tatlo Beses sa Isang Araw)
Kape sa umaga, tanghali, hapon — normal na sa maraming senior.
Pero iba ang black coffee sa 3-in-1 na kape.
Ang instant 3-in-1:
- puno ng asukal,
- may creamers na kadalasan mataas sa unhealthy fats,
- minsan may sobrang caffeine pa kung padami ka nang padami.
Sa senior na may alta-presyon:
- ang sobrang caffeine ay pwedeng magpabilis ng tibok ng puso at bahagyang magtaas ng presyon.
- ang sobrang asukal at taba sa creamer ay dagdag sa cholesterol at timbang, na kaaway ng puso at kidney.
Hindi naman bawal ang kape sa lahat, pero:
👉 Mas maingat na paraan:
- Limitahan sa 1–2 tasa ng kape sa maghapon, depende sa payo ni doktor.
- Kung pwede, lumipat sa mas simpleng kape (black o may kaunting gatas) imbes na 3-in-1.
- Iwasan ang pag-inom ng kape sa gabi, dahil nakakaistorbo rin ito sa tulog — dagdag stress sa katawan.
4. Energy Drinks at “Pampagising” na May Mataas na Caffeine
May ilang senior na nahilig sa:
- energy drink,
- mga inuming “pampagising”,
- o pills at kape-kape na sobrang tapang.
Akala nila, pampalakas.
Pero sa katawan ng may edad:
- pwedeng magdulot ng biglang pagtaas ng BP,
- palpitations,
- panginginig,
- at sobrang pagod pagkatapos ng “high.”
Minsan, may kasamang sobrang asukal pa ang mga ito.
Kung may sakit ka sa puso, altapresyon, history ng stroke, o arrhythmia, mas lalo itong delikado.
👉 Tandaan:
Hindi lahat ng “pampasigla” ay kakampi mo. Mas ligtas ang:
- maayos na tulog,
- tamang pagkain,
- at banayad na ehersisyo kaysa “instant gising” sa bote.
5. Sobrang Alat na Sabaw (Instant Noodles, Bulalo, Maalat na Sinigang, etc.)
Ito ang paborito ni Lola Viring sa gabi: sabaw.
Masarap nga naman sa malamig na panahon.
Pero problema:
- sabaw ng instant noodles,
- sabaw ng maaalat na nilaga o bulalo,
- sabaw na nilalagyan pa ng dagdag na patis, toyo, o asin.
Ang sobrang alat na sabaw:
- nagpapataas ng presyon,
- nagpapaiipon ng tubig sa katawan → pamamaga ng paa, hingal,
- nagbibigay ng dagdag trabaho sa kidney na dapat nagre-rest na sa gabi.
Kung may chronic kidney disease, heart failure, o uncontrolled hypertension, ang mga ganitong sabaw gabi-gabi ay parang tahimik na sumasakal sa puso at bato mo.
👉 Mas maigi:
- bawasan ang alat sa luto,
- huwag ubusin ang sabaw, lalo na kung alam mong maalat,
- piliin ang sabaw na mas maraming gulay, mas kaunti ang pakulo sa asin at seasoning.
6. “Herbal Tea” na Pampaihi o Pampapawis na Hindi Mo Alam ang Laman
Maraming inuming binebenta ngayon na:
- “detox drink,”
- “pampapawis,”
- “pampaihi,”
- “pampaliit ng tiyan.”
Madaling sabihin sa senior:
“Natural lang ’yan, dahon-dahon lang.”
Ang hindi alam ni Lola Viring:
- ang iniinom niyang “herbal tea” gabi-gabi ay may epekto palang pampaihi (diuretic).
- Kapag sinabay sa maintenance na gamot, lalo na kung may iniinom na diuretic sa umaga,
pwedeng magdulot ng:
– sobrang pag-ihi,
– panghihina,
– pagkahilo,
– at kawalan ng balanse ng electrolytes (sodium, potassium, etc.) na mahalaga sa puso at kidney.
Hindi ibig sabihing porke “herbal” ay laging ligtas — lalo na kung hindi malinaw ang laman, hindi rehistrado, at hindi alam ni doktor na iniinom mo pala.
👉 Mas mabuti:
- Ilista lahat ng iniinom mong “herbal” at ipakita sa doktor.
- Huwag basta-basta araw-arawin ang pampaihi, pampapawis, at “detox” tea nang walang payo ng propesyonal.
7. Alak – Kahit Konti, Pero Araw-Araw
May ilan na sanay sa:
- “tagay lang bago matulog,”
- “isang shot lang pamparelax,”
- “pampagana kumain.”
Ang alak, lalo na kung:
- araw-araw kahit kaunti,
- sinasabay sa maintenance,
- hindi kontrolado ang dami,
ay pwedeng magdulot ng:
- taas ng BP,
- problema sa atay (na konektado rin sa kalusugan ng kidney),
- pagkahilo at pagkatumba,
- poor judgment sa pagkain at gamot (nakakalimot uminom o sobra ang inom).
Sa ilang taong may kidney at heart disease, mas mainam nang iwasan ang alak, maliban na lang kung may malinaw na payo ang doktor kung gaano kadalas at gaano karami ang puwede.
Ano ang Puwedeng Inumin ng Senior na Mas Ligtas?
Hindi ibig sabihin na tubig na lang habang buhay.
Pero sana, ito ang maging base:
- Tubig – tama ang dami ayon sa payo ng doktor (lalo na kung may heart o kidney problem).
- Maligamgam na tubig sa umaga imbes na agad softdrinks o matamis na kape.
- Unsweetened tea (salabat, banayad na tsaa) sa tamang oras, na hindi sobra sa caffeine.
- Kung payag ang doktor, kaunting gatas o yogurt drink.
Ang prinsipyong magandang tandaan:
“Kung ang iniinom ko ba ay:
– sobrang tamis?
– sobrang alat?
– sobrang tapang sa puso?
– hindi ko alam ang laman?
Kung oo, baka hindi ito kakampi ng kidney at BP ko.”
Pagkatapos baguhin ni Lola Viring ang mga iniinom niya:
- binawasan ang 3-in-1,
- halos tinigil ang softdrinks,
- hinigpitan ang alat ng sabaw,
- at ipina-check sa doktor ang “herbal” na tea,
unti-unti ring bumaba ang BP niya.
Hindi perpekto, pero mas madalang ang hilo, mas kaunti ang pamamanas, mas gumaan ang pakiramdam ng katawan.
Sabi niya isang araw habang umiinom ng simpleng maligamgam na tubig:
“Akala ko dati, puro pagkain lang ang kalaban.
’Yun pala, tahimik akong inaatake ng mga iniinom ko.”
Kung senior ka na, tandaan mo:
Hindi lang sa nilalaman ng plato nakataya ang puso at kidney mo — kasama rito ang laman ng baso mo, araw-araw.
At sa bawat higop na pipiliin mong ayusin, isang hakbang iyon palayo sa ospital… at palapit sa mas mahaba, mas gaan, at mas payapang buhay.
