❗Ang 6 na Pagkakamali ng Senior sa Pag-inom ng Gamot – Maaaring Maging Fatal!
“Pa, bakit ang putla n’yo? Nahihilo ba kayo?”
Si Lorie ang nakapansin sa tatay niyang si Lolo Ben, 74. Nakaupo ito sa sofa pero parang lutang, pinagpapawisan, at nanginginig. Nang sinukat nila ang BP, sobrang baba. Dinala siya sa ospital. Pagdating doon, sabi ng doktor:
“Nagdoble po ng gamot sa presyon ang tatay ninyo. Delikado ’yon sa edad niya.”
Hindi sinasadya ni Lolo Ben. May bagong reseta ang cardiologist, may luma pa siyang gamot sa aparador, at dahil magkakaiba ang itsura ng mga tableta, napaghalo-halo niya ang iinumin.
Hindi siya nag-iisa. Maraming senior ang may 5 gamot pataas na iniinom araw-araw — para sa puso, asukal, kolesterol, arthritis, at iba pa. Ang tawag dito ay polypharmacy, at kilalang nagdudulot ng mas mataas na tsansa ng side effects, pagkahilo, pagbagsak, at pag-ospital kung hindi maingat.
At sa bawat tableta, may puwedeng maging pagkakamali.
Narito ang 6 na karaniwang pagkakamali sa pag-inom ng gamot ng mga senior — at mga simpleng paraan para maiwasan ang trahedya.
1️⃣ Umuulit o Nagdodoble ng Gamot (Duplicate / Double Dosing)
Ito ang nangyari kay Lolo Ben. May gamot siya sa presyon mula sa health center, tapos may bagong reseta ang espesyalista. Pareho pala ang laman, iba lang ang brand. Ininom niya pareho.
Karaniwan sa matatanda ang:
- dalawang brand ng parehong gamot (hal. paracetamol, BP meds)
- pag-inom ng maintenance plus cough syrup / pain reliever na may parehong sangkap
- pagdodoble ng dose kapag “sobrang masakit” o “hindi gumagana”
Sa mga pag-aaral, kabilang sa madalas na pagkakamali ng older adults ang maling dose at pagdodoble ng gamot – pwedeng sobrang taas o sobrang baba ng iniinom.
👉 Simpleng lunas: “Isang Listahan Lang” Rule
- Gumawa ng isang kumpletong listahan ng lahat ng gamot: pangalan, dose, oras, at kung para saan.
- Isama pati vitamins, herbal, at OTC (over-the-counter).
- Ipakita ang parehong listahan sa lahat ng doktor at sa parmasyutiko bago magdagdag ng panibagong gamot.
- Kung may bagong reseta, itanong agad:“Dok, pareho po ba ito sa iniinom ko na? May dapat po ba akong itigil?”
2️⃣ Pag-inom sa Maling Oras o Nakakalimot sa Dosis, Tapos Dinodoble Kinabukasan
“Uy, uminom na ba ako ng gamot kanina?”
“Parang hindi… sige, iinom na lang ulit ako.”
Isa ito sa pinaka-common na errors sa seniors: nakakalimot, tapos magdo-double dose para “bumawi,” o hindi nasusunod ang tamang pagitan ng oras.
Puwede nitong:
- pababain nang sobra ang BP o blood sugar
- palalain ang side effects (antibiotics, pain relievers, pampatulog)
- gawing hindi epektibo ang gamot (lalo na kung laging skip)
👉 Simpleng lunas: Gamitin ang Maliliit na “Taga-Paalala”
- Gumamit ng pillbox na may label na Lunes–Linggo at Umaga–Tanghali–Gabi.
- Maglagay ng alarm sa cellphone ng anak/apo o ng mismong senior.
- Gumawa ng tseklist sa papel: bawat inom, lagyan ng ✔️ sa araw at oras.
- Kapag nalito kung nainom na ba o hindi — huwag magdoble. Tumawag muna sa doktor o pharmacist para magtanong.
3️⃣ Pagbawas, Pagpalit, o Biglang Paghinto ng Gamot Nang Walang Payo ng Doktor
“Maganda na pakiramdam ko, ititigil ko na ’tong gamot sa puso.”
“Oo, ihahati ko na lang ’tong tableta para makatipid.”
Ang problema, maraming gamot ang delikado biglang ihinto o baguhin, lalo na sa senior:
- gamot sa puso at presyon
- pampalabnaw ng dugo
- gamot sa utak / mood
- insulin at iba pang pang-diabetes
- antibiotic (kapag di tinapos, puwedeng lumakas ang impeksyon)
Sa older adults, common ang under- o over-dosing, at hindi tamang paggamit ng maintenance, na nagiging sanhi ng adverse drug effects at paglala ng sakit.
👉 Simpleng lunas: “Bawal Diskarte sa Maintenance”
- Bago bawasan, hatiin, o itigil, laging magtanong:“Dok, pwede po bang bawasan / itigil ito? Paano ang tamang paraan?”
- Kung hindi kaya ang gastos, sabihin nang diretso:“Dok, hirap po ako sa presyo. May mas mura po bang kapalit?”
- Huwag papayag na mag-self-adjust dahil lang “okay na pakiramdam.”
4️⃣ Sobrang Dami ng Gamot Mula sa Iba’t Ibang Doktor (Polypharmacy)
Si Lola Nena, 80, ay may gamot sa:
- puso
- altapresyon
- diabetes
- arthritis
- cholesterol
- tulog
- “pampalakas ng nerbiyos”
Pitong klaseng tableta sa umaga, lima sa gabi. Iba-iba ang nagreseta: barangay doctor, espesyalista sa ospital, private clinic.
Sa mga pag-aaral, ang pag-inom ng 5 gamot pataas ay nauugnay sa mas mataas na panganib ng falls, side effects, at hospital admissions sa matatanda — lalo na kung walang nagre-review ng kombinasyon. (NCBI)
Hindi ibig sabihin bawal ang maraming gamot, pero delikado kapag walang nag-uugnay at naglilinis ng listahan.
👉 Simpleng lunas: “Medicine Review” Kada Check-Up
- Dalhin ang lahat ng gamot (o malinaw na listahan) sa tuwing magpapacheck.
- Tanungin ang doktor:“Dok, alin po dito ang pwede nang tanggalin o bawasan?”
- Puwede ring humingi ng tulong sa pharmacist para sa drug interaction check.
- Iwasan ang “doctor hopping” nang walang dala-dalang kumpletong listahan.
5️⃣ Pag-inom ng Gamot ng Iba, Lumang Reseta, o Expired na Gamot
“Pareho lang ‘yan, mataas din BP mo, inumin mo na ‘tong akin.”
“May natira pa akong antibiotic dati, ito na lang iinumin ko ulit.”
Delikado ito lalo na sa senior:
- pwedeng hindi iyon ang tamang gamot sa kondisyon niya
- pwedeng mali ang dose para sa timbang, kidney function, o edad
- pwedeng expired na, kaya hindi na epektibo o may nabagong epekto
Sa mga pag-aaral, kabilang sa karaniwang errors sa matatanda ang paggamit ng maling gamot, maling frequency, at expired na gamot.
👉 Simpleng lunas: Huwag Manghula, Huwag Manghingi ng Reseta ng Kapwa
- Ang reseta ay personalized, hindi puwedeng ipasa-pasa.
- Itapon ang expired na gamot: basahin ang petsa sa label, lalo na sa antibiotic at matapang na gamot.
- Kung paulit-ulit ang sintomas, magpatingin ulit — hindi puwedeng “tirahin na lang ng lumang gamot.
6️⃣ Pagsasabay ng Gamot sa Alak, Herbal, at “Natural” na Produkto Nang Walang Tanong
“Natural lang ‘to, dahon lang, hindi ‘to delikado.”
“Konting alak lang pampatulog, sabay inom ng gamot.”
Maraming kaso ng medication harm ang galing sa halo-halo:
- alak + pampatulog / pain reliever → sobrang antok, bagsak BP, problema sa atay
- herbal (hal. St. John’s Wort, ginseng, etc.) + maintenance → nag-iiba ang bisa ng gamot
- grapefruit juice at ilang gamot sa puso o kolesterol → pwedeng tumaas sobra ang level ng gamot sa dugo
Hindi porke “herbal” o “natural” ay awtomatikong ligtas — lalo na kung may limang iba pang gamot sa katawan.
👉 Simpleng lunas: Ilista Lahat, Hindi Lang Synthetic
- Isama sa listahan ang:
- herbal tea
- food supplement
- vitamins
- “pampalakas” na binili online o sa kapitbahay
- Ipakita sa doktor o pharmacist at tanungin:“Dok/Kuya, okay po bang sabay dito sa mga gamot ko?”
- Iwas sabay uminom ng gamot at alak, lalo na pangpuso, pampatulog, at pain relievers.
Kailan Dapat Magpatingin Agad?
Maghanap agad ng tulong medikal kung ang senior na umiinom ng gamot ay biglang nagkaroon ng:
- matinding hilo, bagsak, o nahimatay
- kakaibang pagkalito o biglang pagbabago ng ugali
- hirap huminga, pamamantal, pamamaga ng mukha / labi (posibleng allergy)
- matinding sakit sa dibdib, tiyan, o ulo
- paulit-ulit na pagsusuka o pagtatae
Mas mabuti nang over-inga kaysa huli nang nagsisi.
Sa Huli
Hindi lang doktor ang may hawak ng kaligtasan pagdating sa gamot—kasama ang senior at pamilya sa “team.”
Sa pag-iwas sa 6 na pagkakamaling ito—pagdodoble, maling oras, sariling diskarte sa dose, sobrang daming gamot nang walang review, paggamit ng gamot ng iba, at walang-ingat na pagsasabay sa alak/herbal—mas malaki ang tsansang manatiling ligtas, gising, malinaw ang isip, at malayo sa emergency room.
