Kapag lampas 70 na, mas mabilis mapagod ang katawan at mas sensitibo sa init. Kaya kapag tag-init o kahit “maalinsangan” lang, mas tumataas ang tsansang mahilo, manghina, at mapasama ang pakiramdam—lalo na kung may altapresyon, diabetes, sakit sa puso, o problema sa bato.
Ang hilo sa mainit na panahon ay kadalasang nanggagaling sa kombinasyon ng: dehydration (kulang sa tubig), pagbaba o biglang pagtaas ng presyon, sobrang init ng katawan, at pagkapagod. Ang magandang balita: maraming simpleng iwas at praktikal na hakbang para manatiling ligtas.
Paalala: Ang gabay na ito ay pangkalahatang impormasyon lang. Kung madalas kang mahilo, may iniinom kang maintenance, o may dating sakit, mas mabuting magtanong din sa doktor—lalo na kung may bagong sintomas.
Bakit Mas Delikado ang Init Kapag Senior?
Habang tumatanda, mas nagiging mahina ang “cooling system” ng katawan. Puwedeng:
- mas kaunti ang pawis (o hindi efficient ang pagpapawis),
- mas mahina ang pakiramdam ng uhaw,
- mas mabagal ang pag-adjust ng blood vessels at tibok ng puso,
- mas mabilis ma-dehydrate lalo na kung may diuretics o maintenance na nakakaapekto sa fluids.
Kaya minsan, hindi mo namamalayan na sobrang init na pala ng katawan o kulang na pala sa tubig—hanggang sa biglang hilo, panlalambot, o panlalabo ng paningin.
8 Bagay na Dapat Iwasan Kapag Mainit ang Panahon (Para Hindi Mahilo)
1) Iwasan ang Paglabas sa Pinakamainit na Oras ng Araw
Kung kaya, huwag lumabas o maglakad-lakad sa oras na pinakamatindi ang init (madalas bandang tanghali hanggang hapon). Sa seniors, mabilis tumaas ang body temperature, at puwedeng bumaba ang presyon dahil sa paglawak ng ugat (vasodilation), kaya nakakahilo.
Mas ok na schedule:
- Umaga (maaga) o late afternoon
- Kung kailangang lumabas, magdala ng payong, cap/hat, tubig, at magpahinga bawat ilang minuto.
Tip: Kung pupunta sa palengke o bayad-bills, piliin ang oras na mas maaliwalas at hindi siksikan.
2) Iwasan ang “Tiis-Uhaw” at Kulang sa Tubig
Maraming seniors ang hindi agad nauuhaw, kaya akala nila okay lang. Pero ang dehydration puwedeng magdulot ng:
- hilo
- tuyong bibig at labi
- panghihina
- paninikip ng ulo
- palpitations
Iwasan: “Mamaya na ako iinom.”
Gawin: Paunti-unting inom sa buong araw.
Kung may kondisyon ka sa bato o may limit sa fluids, sundin ang payo ng doktor. Pero kung wala naman, magandang target ang regular na sips kahit hindi uhaw.
3) Iwasan ang Sobra-sobrang Kape, Matapang na Tsaa, at Alak Kapag Tirik ang Init
Hindi bawal sa lahat ang kape o tsaa, pero sa mainit na panahon, ang sobrang caffeine ay puwedeng:
- magpalakas ng tibok ng puso,
- magpalala ng dehydration sa ilang tao,
- mag-trigger ng pagkahilo lalo na kung kulang sa kain o tubig.
Ang alak naman ay nakakadagdag ng dehydration at nakakahilo talaga—lalo na kung tanghaling tapat o puyat.
Mas ligtas na alternatibo:
- malamig-lamig na tubig
- oral rehydration solution kung pinagpapawisan nang todo (pero ingat sa sugar kung diabetic)
- sabaw o prutas na mataas sa tubig (hal. pakwan, melon) kung pwede sa’yo
4) Iwasan ang Sobrang Init na Lugar na Walang Hangin
Minsan nasa loob ka lang ng bahay pero parang oven—lalo na kung sarado ang bintana, walang bentilasyon, o kulob ang kwarto. Puwedeng tumaas ang “heat index” sa loob at magdulot ng hilo.
Iwasan:
- Kulob na kwarto na walang electric fan o hangin
- Pag-upo sa kusina habang nagluluto nang matagal
Gawin:
- Buksan ang bintana kung safe at kaya
- Gumamit ng electric fan at ilagay sa lugar na umiikot ang hangin
- Kung may aircon, huwag sobrang lamig; sapat na ang komportable (iwas biglang “shock” sa lamig)
5) Iwasan ang Mabibigat na Gawain at Biglaang Pagpapagod
Sa init, mas mabilis maubos ang lakas. Kapag nagwalis, naglaba, naglinis ng bakuran, o nagbuhat sa gitna ng tirik na panahon, puwedeng:
- uminit ang katawan,
- bumilis ang tibok,
- bumaba ang presyon,
- at mauwi sa hilo o pagsusuka.
Mas ok na style: “pira-piraso”
- 10–15 minutes na gawain, then 10 minutes pahinga
- Maglagay ng upuan sa lugar ng trabaho
- Magpa-cool down: punas ng basang tuwalya sa batok at leeg
6) Iwasan ang Sobrang Kapal, Masikip, o Madidilim na Damit
Ang damit malaking bagay. Kapag masikip at madilim, mas naiipon ang init sa katawan. Resulta: mas mabilis mapawisan, ma-dehydrate, at mahilo.
Iwasan:
- Itim o dark na makapal na tela (lalo na sa labas)
- Masisikip na sinturon, corset, o masikip na damit na humahadlang sa paghinga at sirkulasyon
Piliin:
- maluwag
- presko
- light-colored
- breathable na tela
7) Iwasan ang Pag-skip ng Kain o “Isang Kainan Lang” Kapag Mainit
Kapag mainit, minsan walang gana. Pero ang pagkagutom o pagbaba ng blood sugar (lalo na kung may diabetes o umiinom ng gamot) ay puwedeng magdulot ng hilo, pangangatog, pagpapawis, at panghihina.
Iwasan: “Ayoko kumain, mainit.”
Gawin: maliit pero madalas na kain:
- lugaw, sopas, tinola (hindi sobrang init)
- saging o biskwit (kung ok sa’yo)
- crackers at peanut butter (kung walang bawal)
- prutas na hindi nakaka-trigger ng acid (depende sa tiyan mo)
8) Iwasan ang Pagwawalang-bahala sa Maintenance at Mga Sintomas
May ilang maintenance na puwedeng makadagdag sa risk ng hilo kapag mainit: halimbawa, gamot na nakakaapekto sa fluids, presyon, o tibok. Hindi ibig sabihin titigil ka—huwag na huwag basta-basta magbabawas o hihinto—pero iwasan ang pagdededma kung:
- mas madalas kang nahihilo kaysa dati,
- parang “lutang” ang pakiramdam tuwing hapon,
- sumasakit ang ulo na may kasamang init ng katawan,
- nanunuyo ang bibig at bihira ang ihi.
Gawin:
- Mag-monitor ng blood pressure kung may BP apparatus
- Ilista ang oras kung kailan ka nahihilo (pagkatapos ba ng gamot? pagkatapos maglakad? kapag tanghali?)
- Kumonsulta sa doktor kung paulit-ulit, lalo na kung may pagbabago sa pag-ihi, pamamaga, o biglang panghihina
Quick Checklist: Kapag Lalabas Ka sa Mainit na Panahon
Bago lumabas, tanungin ang sarili:
- Nakainom na ba ako ng tubig?
- Kumain na ba ako kahit kaunti?
- May dala ba akong tubig, payong/hat, at panyo?
- May kasama ba akong puwedeng tawagan kung mahilo?
- May alam ba ako kung saan puwedeng umupo at magpahinga?
Kung “hindi” ang sagot sa karamihan, ipagpaliban muna kung kaya.
Kapag Nagsisimula Kang Mahilo: Ano ang Gagawin?
Kapag naramdaman mo ang hilo, huwag ipilit ang lakad o gawain.
- Umupo o humiga agad sa ligtas na lugar.
- Itaas nang kaunti ang paa kung kaya (para makatulong sa daloy ng dugo).
- Uminom ng tubig paunti-unti.
- Magpunas ng malamig-lamig na tuwalya sa batok, leeg, kilikili.
- Lumipat sa mas presko (may hangin o mas malamig na kwarto).
Kung may BP monitor, sukatin. Kung sobrang baba o sobrang taas, mas mainam magpatingin.
Mga Delikadong Senyales: Huwag Nang Maghintay
Magpatingin agad o tumawag ng tulong kung may:
- pagkalito, hirap magsalita, o nanlalambot ang isang bahagi ng katawan
- nahihimatay o nawawalan ng malay
- matinding sakit ng ulo na kakaiba sa dati
- pananakit ng dibdib, hirap huminga
- sobrang init ng katawan at halos hindi na pinagpapawisan
- tuloy-tuloy na pagsusuka
- mabilis na tibok na hindi humuhupa kahit nagpapahinga
Mas mabuti nang maagap kaysa lumala.
Panghuli: Ang Goal Ay “Presko, Hinga, at Hinto Kapag Kailangan”
Hindi mo kailangang magpaka-bida sa init. Kapag lampas 70, ang tunay na lakas ay yung marunong mag-ingat: uminom, magpahinga, umiwas sa tirik, at pakinggan ang katawan.
