Naisip mo na ba kung bakit tuwing may ubo, mataas na uric acid, o gusto mong “mag-detox,” may magsasabi agad sa’yo ng:
“Mag-kamias ka lang, natural na gamot ’yan!”
Para sa marami, lalo na sa probinsya, ang kamias ay parang mahiwagang prutas: pampaasim sa sinigang, panlinis ng kaldero, gamot daw sa ubo, sa sipon, pati sa “maduming dugo.”
Pero heto ang tanong lalo na kung 60+ ka na:
Likas ba talagang gamot ang kamias… o tahimik itong panganib sa kidney at sikmura mo kapag nasobrahan?
Kilalanin natin si Nanay Cora, 67.
Matagal na niyang ginagawa ang kamias na:
- pang-asim sa sinigang,
- pangbabad sa isda,
- at minsan, pang-mumog kapag masakit ang lalamunan.
Normal lang ang gamit niya—konti lang, kasama sa ulam. Wala siyang problema.
Pero ang kapitbahay niyang si Mang Lito, 70, iba ang trip.
May nagsabi sa kanya na “maganda sa cholesterol at kidney” ang pag-inom ng pinakuluang kamias araw-araw.
Kaya ang ginawa niya:
- sa umaga, isang basong puro katas ng kamias,
- sa gabi, isang basong pinaglagaan ng kamias ulit.
Pagkaraan ng ilang linggo, biglang:
- sumasakit ang tagiliran,
- namamaga ang paa,
- napapagod kahit kaunting lakad.
Nang magpa-check, mataas na ang creatinine at pinaghihinalaang naapektuhan ang kidney.
Hindi lang dahil sa kamias, siyempre—may edad na, may altapresyon, at may diabetes pa.
Pero ang sobrang asim at katas na iniinom niya araw-araw?
Dagdag bigat sa batong hirap nang magtrabaho.
Diyan papasok ang mahalagang sagot:
Ang kamias, pwedeng maging kaibigan—pero puwede ring maging tahimik na kalaban, lalo na sa senior na may mahinang bato at sikmura.
Ano ba talaga ang kamias?
Ang kamias ay maasim na prutas na:
- ginagamit na pang-asim sa sinigang, paksiw, inihaw,
- pangbabad sa isda at karne,
- panlinis ng kaldero at mantsa,
- at sa tradisyonal na gamit, pang-kudkod sa balat at minsan panggamot sa ubo o sore throat.
Maliit man ito, malakas ang tama sa:
- asim (acid)
- at mga sangkap na nakakaapekto sa kidney, sikmura, balat at ngipin kapag nasobrahan.
Bahagi 1: Kamias bilang “likas na gamot”
Sa tamang gamit at tamang dami, may magagandang benepisyo ang kamias para sa senior.
1. Mayaman sa Vitamin C at Antioxidants
Ang kamias ay maasim hindi lang dahil sa suka-like na lasa, kundi dahil:
- may vitamin C,
- may natural na antioxidants na tumutulong laban sa “kalawang” ng katawan (oxidative stress).
Sa tamang dami, puwede itong makatulong sa:
- resistensya laban sa ubo’t sipon,
- suportang pampagaling ng sugat,
- at pagtulong sa collagen (litid, balat, ugat).
2. Pampaasim na Puwede Mong Ipagpalit sa Sobrang Asin
Para sa senior na bawal masobrahan sa asin, nakakatulong ang kamias bilang:
- pang-asim sa sinigang
- panglasa sa ulam,
nang hindi dinadagdagan ang patis, bagoong, o toyo.
Halimbawa, si Lola Nena, 72, na may altapresyon, ay:
- nagbawas ng patis sa sinigang,
- dagdag kamias na lang.
Naging mas maasim, mas malasa, pero hindi sobrang maalat.
Nakagaan sa kidney at sa presyon niya.
3. Pampagana sa Seniors na Walang Gana Kumain
Maraming senior na halos walang gana sa pagkain. Ang konting asim mula sa kamias sa sabaw o sawsawan ay pwedeng:
- magpa-“kickstart” ng laway,
- magpasigla ng sikmura,
- magparami ng kain nang kaunti.
Siyempre, huwag sosobra, lalo na sa may ulcer o GERD.
4. Panlinis at Pangbabad – Sa Labas, Hindi Palaging sa Loob
Magaling ang kamias sa:
- pagtanggal ng malansa,
- paglinis ng kaldero,
- pag-alis ng amoy sa isda.
May mga gumagamit din nito sa balat (pampaputi daw, pampatuyo ng pimples), pero sa senior:
- manipis na ang balat,
- mas madali mag-sugat,
- kaya dapat doble ang ingat.
Pwede, pero test muna sa maliit na parte at huwag iwan nang matagal.
Bahagi 2: Kamias bilang tahimik na panganib para sa 60+
Dito nagiging delikado ang kamias:
kapag ginawang “gamot” sa maling paraan.
1. Panganib sa Kidney – Lalo na sa May Problema na
Ang kamias ay sobrang asim at may mataas na level ng ilang natural na acid (tulad ng oxalate).
Kapag:
- araw-araw kang umiinom ng puro katas,
- o malakas na pinaglagaan,
- lalo na kung may diabetes, mataas ang BP, o mahinang bato na,
maaaring:
- dumagdag sa trabaho ng kidney,
- makabuo ng bato sa bato (kidney stone),
- magdulot ng biglaang pagtaas ng creatinine.
Hindi ito instant “lason,” pero kung:
- dati ka nang binabalitaan na “mahina ang bato”,
- may kidney stone ka na dati,
- laging mataas ang creatinine mo,
hindi para sa’yo ang araw-araw na kamias juice.
Pang-asim sa ulam? Kaunting-unti, ok pa.
Pero “detox drink araw-araw” – malaking delikado.
2. Sakit sa Sikmura: Ulcer, Hyperacidity, GERD
Kung matindi ang asim, matindi rin ang tama sa:
- sikmura,
- lalamunan,
- dibdib.
Kapag nasobrahan ka sa kamias, lalo na:
- iniinom ng walang laman ang tiyan,
- o iniinom sa puro, hindi hinaluan ng tubig,
puwedeng:
- sumakit ang sikmura,
- magka-hapdi sa dibdib (acid reflux),
- magpalala ng ulcer o GERD.
Para sa senior na:
- madalas may “sinisikmura”,
- umuubo dahil sa asido (hindi dahil sa sipon),
dapat mag-ingat sa kahit anong sobrang maasim—kasama na ang kamias.
3. Ngipin at Gilagid – Unti-Unting Kinakain ng Asim
Ang prutas na sobrang asim, kasama ang kamias, ay may epekto rin sa:
- enamel ng ngipin – panlabas na proteksiyon,
- pwedeng magdulot ng pangingilo,
- madaling pagkabulok ng ngipin sa tagal.
Kung iniinom mo ang kamias juice at pinabababad sa bibig, lalo na kung:
- manipis na ang ngipin,
- may pustiso,
- may exposed na ugat,
mas madaling sumakit at mangilo.
4. Sabit sa Gamot ng Senior
Kahit hindi gaanong sikat ang pag-aaral dito, may ilang praktikal na problema:
- Kung iniinom mo ang kamias juice kasabay ng maintenance,
- maaaring mairita ang sikmura,
- madagdagang hilo o sakit ng tiyan.
- Kung umiinom ka ng gamot para sa kidney, altapresyon, o diuretics (pampaihi),
- masama ang kombinasyon ng dehydration + asim + gamot,
- pwedeng mag-trigger ng mas mabilis na panghihina ng bato.
Safe rule:
Huwag gawing pang-araw-araw na “gamot juice” ang kamias kung marami ka nang iniinom na maintenance.
Sino ang Puwedeng Kaibigan ng Kamias – At Sino ang Dapat Lumayo?
Puwedeng Puwedeng Gumamit (Sa Tamang Dami)
- Senior na walang sakit sa bato (normal ang creatinine, walang history ng kidney stone).
- Walang malalang ulcer o GERD.
- Gagamitin lang ang kamias bilang:
- pang-asim sa ulam,
- kaunting sangkap sa sawsawan,
- hindi araw-araw na iniinom na puro.
Halimbawa:
- Sinigang na may 3–5 pirasong kamias para sa buong pamilya.
- Paksiw na may kamias, pero hindi sobra ang alat at hindi ka sisimsim ng sabaw nang todo.
Dapat Mag-ingat o Umiwas
- May chronic kidney disease o sinabihan ng doktor na “mahina ang bato.”
- May history ng kidney stones.
- May diabetes + mataas ang creatinine.
- May ulcer, GERD, o malalang hyperacidity.
- Madalas sumakit ang ngipin o sobrang nipis na ng enamel.
Kung pasok ka sa listahang ‘yan, pag gusto mong kumain ng ulam na may kamias:
- maliit na parte lang,
- huwag susubukang uminom ng katas o pinaglagaan nito,
- mas mabuting magtanong muna sa doktor.
Paano Gawing Ligtas ang Kamias sa Araw-Araw na Buhay ng Senior?
- Gamitin sa pagluluto, hindi bilang “detox drink”.
- Pang-asim sa sinigang o paksiw – oo.
- Isang basong puro juice araw-araw – huwag.
- Huwag inumin nang walang laman ang sikmura.
- Kung may kamias sa ulam, sabayan ng kanin, gulay, at iba pang pagkain.
- Iwasan ang sobrang alat + kamias combo.
- Halimbawa: sabaw na maalat + puro kamias = double na laban sa kidney.
- Huwag araw-arawin.
- I-rotate ang pang-asim: minsan kamias, minsan sampalok, minsan kalamansi.
- Bigyan ng “pahinga” ang sikmura at bato mo.
- Kung may kakaibang sintomas pagkatapos kumain ng maraming kamias:
- pananakit ng tagiliran,
- ihi na kakaiba ang kulay o amoy,
- sobrang sakit sa sikmura,
- agad magpatingin.
Sa Huli…
Ang kamias ay parang matandang kaibigan:
Napakabisa kapag tama ang gamit, pero pwedeng makasama kapag sumobra at mali ang pagtrato.
Kung senior ka na 60+,
- may ilang sakit,
- may iniinom na gamot,
ang sikreto ay hindi “all natural = safe” agad.
Kundi: tamang dami, tamang gamit, at tamang kaalaman.
Gamitin ang kamias bilang kasama sa lutuin, hindi bida sa baso.
Sa ganitong paraan, matitikman mo pa rin ang asim na kinalakhan mo—
nang hindi isinusugal ang bato, sikmura, at lakas na pinaghirapan mo sa buong buhay mo.
