❗5 Bagay na Laging Nagpapakaba sa mga Senior – Huwag Hayaan na Sila ang Magdesisyon!
“’Ma, okay lang po ba kayo? Parang tahimik kayo ngayon,” tanong ni Joy habang inaabot ang gamot sa nanay niyang si Lola Bebe, 74.
“Naisip lang ako,” sagot ni Lola, pilit na nakangiti.
“Iniisip n’yo na naman ’yung gastos sa gamot, ano?” sabay upo ni Joy sa tabi niya.
Hindi na sumagot si Lola Bebe. Tumingin lang sa labas, sa punong santol sa likod ng bahay. Sa totoo lang, hindi lang gamot ang iniisip niya. Iniisip niya kung saan sila titira kung sakaling hindi na siya kayang alagaan ni Joy, iniisip ang baon ng apo, iniisip ang magiging buhay nila kung lumala ang sakit niya.
Ganyan ang madalas hindi napapansin: mukhang tahimik ang senior, pero punô ng kaba ang isip.
Maraming lolo’t lola ang sanay magtiis at magtago ng takot para “hindi istorbo.” Ang mas mabigat pa, madalas sila pa ang pinipilit magdesisyon sa pinakamabibigat na bagay—kahit sobra na ang kaba nila sa dibdib.
Sa totoo lang, may mga desisyon at problema na hindi na dapat pinapasan mag-isa ng senior. Dito dapat pumapasok ang mga anak at apo, hindi para agawan sila ng boses, kundi para huwag silang maiwang nag-iisa sa pagdedesisyon.
Narito ang 5 bagay na laging nagpapakaba sa mga senior — at paano sila sasamahan, hindi iiwan, sa gitna ng mga ito.
1) Gastos: Gamot, Check-up, At Araw-araw na Bilihin
Tahimik sa hapag-kainan si Lola Bebe tuwing pinag-uusapan ang pera. Kapag may nagsabi ng, “Naku, ang mahal na ng bigas ngayon,” napapatingin siya sa mga bote ng gamot na nasa ibabaw ng ref.
Isa ito sa pinakamatinding nagpapakaba sa senior:
- mahal na gamot
- paulit-ulit na check-up
- kuryente, tubig, pagkain
- takot na maging “kargo” ng mga anak
Minsan, dahil sa kaba sa gastos, ayaw magpa-check o tinitipid ang gamot, na mas delikado sa bandang huli.
Paano sila tulungan:
- Huwag laging tanungin: “Ma, kaya n’yo pa ba ’yan?”
Mas mabuting sabihing:“Ma, kami ni Kuya ang bahala mag-usap sa gastos. Kailangan lang namin malaman ano ang mga reseta n’yo.” - Magplano bilang pamilya:
sino ang kayang mag-ambag kahit konti, anong pwedeng iprioritize, may senior discount ba na puwedeng gamitin. - Sabihan si Nanay/Tatay na hindi nila kailangang magdesisyon tungkol sa pera mag-isa.
Kahit maliit ang ayuda, malaking ginhawa ang malaman nilang “hindi sila nag-iisa.”
2) Kalusugan: Resulta ng Check-up, Operasyon, at “Baka Malala na”
Isa pa sa laging kinakatakutan ng senior: “Ano na ba lagay ng kalusugan ko?”
Pero heto ang problema:
Takot magtanong, takot makarinig ng masamang balita, takot din maging pabigat.
May mga lolo’t lola na:
- tinatago ang sintomas (“huwag na lang sabihin, baka maabala sila”)
- hindi sinasabi na sumasakit na pala ang dibdib o nahihilo
- ayaw magpa-ECG, laboratory, o operasyon dahil “baka mahal” o “baka di na kayanin”
Minsan, pinapipili pa sila nang mag-isa:
“’Ma, kayo bahala, tutuloy ba ang procedure o hindi?”
Sa totoo lang, sobrang bigat niyan para sa kanila.
Paano sila tulungan:
- Kapag may check-up, kung maaari, may kasama silang anak o apo.
Huwag hayaang sila lang ang kausap ng doktor kung halatang kinakabahan. - Tulungan silang maintindihan ang paliwanag ng doktor sa simpleng salita.
- Sa malalaking desisyon (operasyon, pagbabago sa gamot), family decision ito, hindi “si Lola lang ang bahala.”“Ma, hindi kayo nag-iisa dito. Pag-uusapan natin ’to, kasama kayo, pero hindi kayo magdedesisyon nang mag-isa.”
3) Takot na Maging Pabigat at “Problema” ng Pamilya
Isang gabi, naabutan ni Joy ang nanay niyang umiiyak sa kwarto.
“Ma, bakit?” tanong niya.
“Naalala ko lang… pag naospital ako, kayo mahihirapan. Pag humina ako, kayo mag-aalaga. Ayoko nang maging pabigat,” sagot ni Lola.
Maraming senior ang:
- nagtatago ng sakit para “hindi makaabala”
- pilit pa ring nagwawalis, nagbubuhat, nagluluto nang mag-isa
- ayaw tumira sa anak kahit gusto naman sila doon — dahil takot silang istorbo
Ito ang isa sa pinakamalalim na kaba nila:
“Darating ang panahon, hindi na ako makakatulong. Baka maging pasanin na lang ako.”
Paano sila tulungan:
- Sabihin nang paulit-ulit (at seryoso):“Ma/Pa, hindi kayo pabigat. Parte kayo ng pamilya, hindi project na gastos lang.”
- Imbes na sabihing, “’Wag na po kayo diyan, kami na,” puwede ring:“Ma, kami na po ang magbubuhat. Kayo po tagapamahala. Kayo supervisor namin.”
Para maramdaman nilang mahalaga pa rin ang papel nila. - Sa mga desisyong may kinalaman sa alaga (sino ang sasama sa kanila, saan sila titira),
isama sila sa usapan, pero huwag ipabigat na “Kayo bahala.”
4) Takot sa Pag-iisa at Pag-iwan
Tahimik na bahay. Lumaki na ang mga apo, may trabaho na. Ang mga anak, may sari-sariling pamilya at oras. Minsan linggo na ang lumilipas, walang dumadalaw.
Kahit hindi nila sabihin, maraming senior ang:
- takot maiwang mag-isa sa bahay lalo na kung may sakit
- takot mamatay na walang kasama
- takot na maipet sa sitwasyon na wala silang boses kung saan sila dadalhin — bahay ba, probinsya, o home care
May mga Lola na inaalok: “Ma, dito na po kayo sa amin.”
Pero sumasagot: “Ayoko, may buhay kayo diyan.”
Sa ilalim niyan, may tanong sila:
“Saan ba talaga ako nababagay sa huling mga taon ng buhay ko?”
Paano sila tulungan:
- Mag-set ng regular na oras ng tawag o video call kung hindi araw-araw magkita. Kahit 5–10 minuto lang.
- Kapag may malaking usapan tungkol sa tirahan o paglipat, huwag sabihing:“’Ma, dito ka na. Tapos na usapan.”
Mas maganda:
“Ma, ano po nararamdaman n’yo sa option na dito kayo titira? Ano po ang kinakatakot n’yo?” - Huwag hayaan na ang desisyon kung saan sila ilalagay ay puro kaginhawaan lang ng bata, dapat kasama rin ang emosyon ng senior.
5) Takot na Wala Nang Boses sa Sariling Buhay
May mga usapan na tahimik pero mabigat:
kanino ililipat ang titulo, ano ang gagawin sa lupa, paano kung hindi na makapagsalita, sino ang magdedesisyon sa gamutan.
Maraming senior ang:
- natatakot na baka pagdating ng panahon, wala silang boses
- natatakot na baka maabuso ang pinaghirapan nilang ari-arian
- natatakot na baka piliting itigil ang gamutan o piliting ituloy, kahit gusto na nilang magpahinga
Kadalasan, dahil ayaw ng gulo, tinitikom na lang nila ang bibig.
Paano sila tulungan:
- Maglaan ng araw para sa mahahabang usapan, hindi pahapyaw habang nagmamadali.
- Pakinggan muna ang gusto nila bago sabihing “Mas mabuti kasi…”
- Tumulong sa pag-asikaso ng papeles, pero huwag diktahan.“Ma, tutulungan ko po kayo sa papel. Pero gusto kong malinaw, kayo pa rin ang final na pipirma at magdedesisyon — kasama kami sa pag-intindi, hindi para pangunahan kayo.”
“Huwag Hayaan na Sila ang Magdesisyon” – Ano Ibig Sabihin Nito?
Hindi ibig sabihin na agawan ng karapatan ang senior.
Ibig sabihin, huwag nating hayaan na mag-isa silang magpasan ng pinakamabibigat na desisyon habang nangangapa sa kaba at takot.
- Sa usaping pera → dapat family teamwork, hindi si Lola ang problem-solver.
- Sa usaping kalusugan → dapat may kasama sa check-up at pag-intindi sa options.
- Sa usaping alaga at tirahan → dapat maramdaman nila na kasama sila, pero hindi sila nag-iisa.
- Sa usaping kinabukasan at ari-arian → dapat may linaw, may respeto, at may gabay.
Sa bawat lolo’t lola na tahimik sa sopa, nakatingin sa labas ng bintana, may mga tanong na umiikot sa isip nila na hindi nila maibulalas.
Minsan, ang kailangan lang nila ay marinig mula sa atin:
“’Ma, ’Pa… hindi niyo kailangang harapin lahat nang mag-isa.
Dito kami. Sama-sama tayong magdedesisyon — kasama ang puso ninyo,
pero hindi ninyo kailangang magdusa sa kaba nang kayo lang.”
