Napansin mo ba na tuwing malamig ang panahon o masama ang pakiramdam mo, sabaw agad ang hanap mo?
Mainit, malasa, nakaka-comfort — lalo na para sa mga senior.
Pero gaya ni Lola Noring, 72, minsan may kapalit pala:
Tuwing gabi, paborito niya ang:
- mainit na instant noodles,
- o sabaw ng tinolang manok na binabaha ng patis,
- minsan sopas na ginamitan ng maraming broth cube.
Isang buwan, napansin ng pamilya:
- Lagi na siyang masakit ang ulo,
- namamaga ang paa,
- hinihingal paakyat ng konting hagdan.
Pag-check sa health center: 160/95 ang BP.
Sabi ng nurse:
“Lola, kumusta po ang alat sa pagkain — lalo na sa sabaw?”
Doon lang nila na-realize:
Akala nila “magaan” ang sabaw, pero punong-puno pala ng sodium.
Kung senior ka, mahalagang tandaan:
Hindi lahat ng sabaw ay inosente.
May mga uri na parang “alat sa tasa” — sarap sa dila, bigat sa presyon.
Narito ang 5 karaniwang soup na madalas sa mesa ng Pinoy pero mataas pala sa sodium,
at paano mo sila magagawang mas ligtas para sa puso at kidney mo.
1. Instant Noodles na “Sarap-Sabaw”
Paborito ng marami — mabilis, mura, masarap.
Pero para sa senior, puwede itong maging “instant taas-presyon”.
Bakit?
- Isang pakete pa lang, kadalasan lampas na sa kalahati o buo ng daily sodium limit ng senior.
- Mas lalo pang sumasama kung:
- konting tubig lang,
- ubos ang sabaw,
- may dagdag pang patis o toyo.
Ganyan si Tatay Peds, 68.
Tuwing gabi, instant mami ang hapunan.
Pag-uwi mula check-up, bawal na siya sa maalat — doon lang niya na-realize na halos araw-araw siyang sumosobra.
Paano gawing mas ligtas:
- Huwag ubusin ang buong seasoning pack — kalahati o mas kaunti lang.
- Dagdagan ng mas maraming tubig, gulay (pechay, repolyo) at itlog para hindi puro alat.
- Huwag inumin lahat ng sabaw; tikim-tikim lang.
- Huwag gawing paborito gabi-gabi — paminsan-minsan lang.
2. Canned Soup (Cream of Mushroom, Chicken, at Iba Pa)
Yung mga naka-lata na “ready to heat and eat”?
Madaling ihain, lalo na kung pagod na ang nag-aalaga sa’yo.
Pero problema:
- Maliliit ang lata pero siksik sa asin para tumagal sa lata.
- Kapag ginawa mo pang “condensed soup” (dadagdagan ng kaunting tubig at gatas),
hindi talaga nababawas nang husto ang alat.
Si Lola Baby, 75, mahilig sa canned mushroom soup —
paborito niyang almusal kapag malamig ang umaga.
Nagtataka siya kung bakit, kahit konti lang kinakain niya,
laging mataas ang BP at medyo namamaga ang daliri.
Paano gawing mas ligtas:
- Kung kakain, hatiin sa dalawa o tatlo ang isang lata — hindi isang senior = 1 buong lata.
- Dagdagan pa ng tubig at gulay (carrots, sayote, kalabasa) para humina ang alat.
- Huwag nang magdagdag ng asin o broth cube.
- Mas mainam pa rin ang lutong-bahay na gulay na may sabaw kaysa canned soup araw-araw.
3. Sabaw na Gamit ang Broth Cubes o Instant Granules
Mahilig ka ba sa:
- sopas,
- lomi,
- pansit canton na may sabaw,
- o mami na “malinamnam” dahil may broth cube?
Ang mga cubes at instant powder na “pampalasa” ay halos puro:
- asin,
- MSG,
- iba pang pampalasa.
Isang cube pa lang, malapit na sa isang buong araw na sodium ng senior.
Kapag sinabayan pa ng toyo, patis, at asin —
doble-doble ang alat.
Si Mang Lando, 70, proud pa dahil “marunong sa timpla.”
Sa sopas? Dalawang cube. Sa sabaw? Isa pa.
Masarap nga — pero lagi siyang nanghihilo at nananakit ang batok.
Paano gawing mas ligtas:
- Gumamit lang ng kalahating cube sa malaking lutuan, dagdagan na lang ng:
- sibuyas,
- bawang,
- luya,
- dahon ng sibuyas,
- paminta.
- Huwag sabayan ng maalat na sawsawan; timplahin sa natural na rekado ang lasa.
- Huwag nang gumamit ng cubes kung may high BP, heart failure, o sakit sa bato — mas mainam na natural stock (totoong pinakuluang manok/isda).
4. Bulalo, Batangas Lomi, Batchoy, at Iba Pang “Sabaw na may Taba at Asin”
Aminin natin: masarap ang:
- bulalo,
- batchoy,
- lomi na malapot,
- mami na may laman-loob at chicharon sa ibabaw.
Pero para sa senior:
- Mataas sa sodium,
- Mataas sa taba,
- Minsan kasama pa ang laman-loob (mataas sa cholesterol / uric acid).
Si Tatay Ben, 73, tuwing linggo may “reward day”:
mami + extra sabaw + patis + chicharon.
Nung minsang sumakit dibdib niya at na-confine,
doon lang sinabi ng doktor na dapat bawas-bawasan na ang sabaw na ganito.
Paano gawing mas ligtas (kung talagang gusto):
- Huwag araw-araw. Paminsan-minsan lang.
- Mas maraming gulay sa mangkok, mas kaunting sabaw.
- Huwag nang dagdagan ng patis — lagyan na lang ng kalamansi at sili para may lasa.
- Iwasan na ang laman-loob kung may gout, high cholesterol, o kidney problem.
5. Lugaw, Goto, Mami sa Kanto na Sawsaw sa Patis o Malabnaw na Sabaw Pero Maalat
Akala ng iba, “magaan lang” ang lugaw,
pero:
- kung niluto sa maraming broth cube o patis,
- at nilagyan pa ng tokwa’t baboy na maalat,
- plus extra sawsawan pa sa gilid…
hindi na magaan sa sodium.
Si Lola Tess, 67, madalas magpa-deliver ng goto at lugaw kapag tinatamad magluto.
Isang araw napansin niya:
- laging namamaga ang paa,
- hindi magkasya ang tsinelas,
- tapos mabilis siyang hingalin.
Pag-check, tumaas na pala ang BP at may simula nang problema sa kidney.
Paano gawing mas ligtas:
- Piliin ang plain lugaw/arroz caldo na hindi sobrang alat,
- ikaw na lang magdagdag ng konting patis — hindi yung binaha.
- Huwag ubusin ang sabaw, pwede ang kalahati lang.
- Huwag araw-araw umasa sa binibiling lugaw; mas mainam ang lutong-bahay na ikaw ang may kontrol sa alat.
Bakit Delikado ang Sobrang Sabaw na Maalat sa Senior?
Sa edad na lampas 60–70:
- mas marupok na ang ugat,
- mas sensitibo ang puso at kidney sa sobrang asin.
Kaunting sobra sa:
- sabaw ng noodles,
- sabaw ng bulalo,
- sabaw ng lomi/goto,
puwedeng magresulta sa:
- biglang taas-presyon,
- pananakit ng ulo,
- pamamanas ng paa,
- hirap sa paghinga,
- paglala ng sakit sa bato.
Hindi kailangan na wala nang sabaw sa buhay mo.
Ang kailangan lang: mas maingat na pagpili at pag-asikaso sa alat.
Paano pa Babantayan ang Presyon Kung Mahilig ka sa Sabaw?
Narito ang ilang simpleng gawain:
- Sukatin ang BP 1–2 oras pagkatapos kumain ng sobrang sabaw — tingnan kung tumataas.
- Gawing ugali ang pagtikim muna bago maglagay ng asin/patis.
- Limitahan sa 1 maliliit na mangkok lang ng sabaw kada kainan, hindi paulit-ulit na refill.
- Uminom ng sapat na tubig sa maghapon, pero bawasan ang sobrang alat para hindi mahirapan ang kidney.
- Magpalit ng sabaw na:
- munggo,
- bulanglang,
- sinabawang gulay na hindi sobrang alat,
Sa huli, tandaan:
ang kutsarang asin sa sabaw ngayon
ay pwedeng maging tableta sa altapresyon bukas.
Pero kaya mo itong kontrolin.
Gaya ni Lola Noring:
Nung seryoso niyang binantayan ang alat sa sabaw —
kalahating cube na lang, bawas tuyo at bagoong, mas maraming gulay —
bumaba ang BP niya, gumaan ang paa, at mas mahimbing ang tulog niya sa gabi.
Kaya sa susunod na humigop ka ng mainit na sabaw,
tanungin mo ang sarili mo:
“Masarap nga ba —
o sobra na para sa presyon at puso ko?”
Ang sagot mo sa tanong na ’yan
ang magtatakda kung gaano kahaba at gaano kagaan ang mga susunod mong taon bilang senior.
