Para sa kanila, isa lang akong baliw.
Isang matandang babae na paulit-ulit bumabalik sa ospital, bitbit ang lumang panyo, namumugto ang mga mata, at iisang bagay lang ang bukambibig—ang silid na matagal na raw walang umiiral.
At para sa mga taong sawang-sawa nang makita akong nakatayo sa malamig na pasilyo, istorbo lang ako. Isang katawa-tawang alaala ng nakaraan na dapat matagal nang ibaon sa limot.
Pero para sa akin, ang silid na iyon ang huling lugar kung saan ko narinig ang unang iyak ng anak ko.
Ako si Lorna. Animnapu’t dalawang taong gulang. Halos kalahati ng buhay ko, hinanap ko ang Room 404 ng San Gregorio Hospital. Hindi dahil may nakatago roong pera. Hindi dahil may gusto akong makuhang ari-arian. Kundi dahil doon kinuha sa akin ang sanggol kong ilang minuto ko pa lang nayayakap… at pagkatapos noon, sinabi nilang patay na raw siya.
Pero kahit kailan, hindi naniwala ang puso ko.
Dahil narinig ko siyang umiyak.
At walang ina ang malilinlang ng sariling dibdib kapag ang hinahanap nito ay anak na buhay na buhay pa nang huli niyang maramdaman.
Dalawampu’t walong taon na ang nakalipas noon. Biyuda na ako, mahirap, at walong buwan pa lang ang dinadala ko nang atakihin ako ng matinding pagdurugo. Patay na ang asawa ko sa aksidente sa pabrika, at ang anak na nasa sinapupunan ko na lang ang natitirang dahilan para mabuhay ako. Nang dalhin ako sa San Gregorio, wala akong pambayad sa private room, wala ring kamag-anak na makakasalo sa akin. Kaya ang sabi ng isang nurse noon, ililipat muna raw ako sa “lumang silid sa dulo” habang naghihintay ng bakante.
Doon nila ako dinala sa Room 404.
Maliit lang iyon. Luma ang pintura. Parang itinatago sa pinakadulo ng ospital. Pero doon ako nanganak. Doon ko narinig ang malakas na iyak ng anak kong babae. Doon ko hinawakan ang maliit niyang palad. Doon ko ibinulong ang pangalang inihanda ko para sa kanya—Mira.
Ngunit wala pang isang oras, pumasok ang doktor at dalawang nurse. Kinuha nila ang bata. Sinabi nilang mahina raw ang baga. Sinundan ko ng tingin ang anak ko habang inilalayo nila siya. Sumigaw ako. Nakiusap ako. Ngunit binalikan nila ako pagkaraan ng ilang sandali na may malamig na mukha at iisang linya—
“Pasensya na po. Hindi po kinaya ng bata.”
Wala man lang bangkay na ipinakita sa akin.
Wala man lang death certificate na hawak ko agad noon.
Wala man lang kabaong.
Nang makalakad ako makalipas ang ilang araw at hinanap ko ang Room 404, sinabi sa akin ng records section na wala raw ganoong kuwarto sa floor plan. Nagkamali lang daw ako ng tanda. Pagod lang daw ako. Guni-guni ko lang daw ang lahat dahil sa trauma.
Pero paano magiging guni-guni ang iyak ng sarili mong anak?
Mula noon, taon-taon akong bumabalik. Minsan nakikiusap. Minsan umiiyak. Minsan nagmamakaawang paluhurin na nila ako, huwag lang sabihing baliw ako. Ngunit habang tumatanda ako, lalo ring gumaspang ang pakikitungo nila sa akin. Tinaboy ako ng guwardiya. Pinagtawanan ng ibang nurse. May administrator pang minsang nagsabi, “Inay, tigilan niyo na po iyan. Wala pong Room 404. Baka kailangan niyo ng psychiatrist.”
Noong araw na iyon, halos mawalan ako ng hininga sa galit at sakit.
At ngayong taon, muli akong bumalik. Parehong pasilyo. Parehong ospital. Parehong sugat sa dibdib.
Pero iba ang araw na iyon.
Dahil sa wakas, may isang lumang folder na inilabas mula sa archive room habang may renovation sa lumang gusali ng ospital.
At doon nagsimulang manginig ang mundo ko.
Nakikipagtalo ako noon sa corridor nang muling pagbintangan akong nanggugulo. Minumura na ako ng lalaking taga-admin at pinapaalis ng isang security officer. Nanginginig na ang mga tuhod ko pero matigas pa rin ang boses ko.
“Hindi ako aalis hangga’t hindi n’yo inaamin na may Room 404!” sigaw ko.
Doon lumapit ang isang batang nurse na halatang naaawa sa akin. May hawak siyang lumang malaking sobre. “Sir,” sabi niya sa administrator, “ito po ‘yung archived floor plans na nakita sa storage. Baka po kasama rito ‘yung wing na gigibain.”
Inis na inagaw iyon ng lalaki. Ngunit nang mabuksan niya ang lumang planong amoy alikabok at kahalumigmigan, bigla siyang natigilan. Kita ko mismo kung paano kumunot ang noo niya. Lumapit din ang guwardiya, ang head nurse, at kahit ang babaeng clerk sa likod ko.
At doon ko nakita.
Sa gitna ng kupas na floor plan, malinaw na nakatatak ang isang silid sa pinakadulong bahagi ng lumang maternity wing.
ROOM 404 – DELETED
Parang may pumutok sa tenga ko. Hinablot ko ang gilid ng papel, umiiyak. “Ayan! Ayan ang sinasabi ko! Hindi ako baliw! Hindi ako nagsisinungaling!”
Namutla ang administrator. Ang batang nurse naman ay napahawak sa bibig. May nakadikit pang lumang memo sa likod ng planong iyon—internal directive na pinabura ang Room 404 sa records matapos ang “special restructuring” noong taong namatay raw ang anak ko.
Pero hindi pa iyon ang pinakamasakit.
Kasama ng floor plan ang isang manipis na brown envelope. Nakatupi sa loob ang lumang listahan ng mga pasyente at newborn transfers mula sa Room 404. Nanginginig ang kamay ng clerk habang isa-isang binabasa ang mga kupas na pangalan.
Pagdating niya sa isang entry, bigla siyang tumahimik.
“Lorna Villanueva… female infant… live birth… transferred out.”
Parang huminto ang buong pasilyo.
“Transferred out?” ulit ko, halos hindi ko na marinig ang sarili kong boses. “Ibig sabihin… hindi siya namatay?”
Walang makasagot.
Maya-maya, isang retiradong records supervisor ang tinawagan nila dahil pirma niya ang nasa dokumento. Pagdating niya, nanginginig din siya. Umiyak na lang siya bago umamin. Ang Room 404 daw ay ginamit noon para sa mga pasyenteng mahihirap at “special cases.” May ilang sanggol daw na idineklarang patay sa mga ina, pero lihim na inililipat sa isang foundation na konektado sa mayamang mga kliyente at dayuhang gustong mag-ampon.
Nawalan ako ng lakas. Napaupo ako sa malamig na sahig.
Buhay ang anak ko noon.
Buhay si Mira.
Hindi siya namatay.
Kinuha siya sa akin.
At habang hinahanap ko siya sa loob ng halos tatlong dekada, may ibang taong yumakap sa kanya, nagtawag sa kanya ng ibang pangalan, at tinawag ang sarili nilang magulang.
Akala ko roon magtatapos ang pagdurusa ko. Akala ko kapag napatunayan kong hindi ako baliw, sapat na iyon para buuin muli ang puso kong winasak. Pero may huli pang dagok na mas mabigat kaysa lahat.
Dahil mula sa foundation records na kasamang natunton ng ospital, nalaman naming ang anak kong si Mira ay pinalaking si Marielle Santos, inampon ng isang mayamang mag-asawa sa Maynila, at lumaki na hindi alam kung sino ang tunay niyang ina.
Mas masakit pa, matagal na pala niya akong hinanap.
Tatlong taon na ang nakararaan, natuklasan daw niya ang ilang papel tungkol sa kanyang adoption at nagsimulang magtanong sa San Gregorio Hospital. Pero tinanggihan din siya noon. Sinabihan ding sarado na ang records, wala nang maibibigay, huwag na niyang guluhin ang nakaraan.
At bago pa niya ako matagpuan…
namatay siya sa isang aksidente sa sasakyan.
May iniabot sa akin ang records supervisor—isang maliit na sobre na iniwan raw ni Marielle sa foundation lawyer sakaling matagpuan ang tunay niyang pamilya. Nang buksan ko iyon, halos madurog ako sa unang linya.
“Ma, kung buhay ka pa, patawarin mo ako dahil nahuli akong maghanap.”
Humagulgol ako roon mismo sa pasilyo.
Hindi ko na nakilala ang mukha ng anak ko.
Hindi ko narinig ang boses niya.
Hindi ko siya nayakap.
Ang tanging naiwan sa akin ay isang lumang sulat… at ang katotohanang pareho kaming nabuhay nang kulang, pareho kaming may butas sa dibdib, at pareho kaming inubusan ng panahon.
Ngayon, tuwing napapadaan ako sa ospital na iyon, hindi ko na hinahanap ang Room 404.
Dahil nakita ko na ang katotohanan.
At minsan, ang katotohanan ang pinakamasakit na silid sa lahat—isang silid na kapag nabuksan mo na, hindi ka na muling makakabalik sa dating ikaw. Ang natira na lang sa akin ay ang sulat ng anak ko, ang pangalan niyang matagal kong binulong sa dilim, at ang dasal na sana sa kabilang buhay… makilala niya ako sa unang yakap pa lang.
At kapag dumating ang araw na iyon, hindi na ako papayag na may muling bumura sa pangalan niya.
Hindi na muli.
