Ang Kalsadang naging entablado ng pang-aapi
Maalikabok ang kalsada sa gilid ng palengke. May mga nagmamadaling tao, may mga traysikel na bumubusina, at may mga tindahan sa gilid na nakabukas na kahit tanghali. Sa tabi ng lumang poste, nakaupo si tatay isko, isang matandang pulubi na halos buto’t balat na. Suot niya ang kupas na sombrero, nangingitim ang damit sa alikabok, at hawak niya ang maliit na mangkok na may ilang baryang kumakalansing.
Hindi siya nanggugulo. Hindi siya sumisigaw. Tahimik lang siyang nakatingin sa mga dumadaan, umaasang may mabait na mag-iiwan ng kahit barya lang para may pambili siya ng kanin sa hapon.
Pero biglang dumating si pulis dela cruz. Malakas ang yabag, maangas ang tindig, at halatang iritable. Nakatayo siya sa harap ni tatay isko na parang may malaking kasalanan ang matanda.
“Hoy, ikaw.” sigaw ng pulis. “bakit ka nandito? umalis ka dito.”
Napaangat si tatay isko ng tingin. “sir, saglit lang po. hindi po ako nang-aabala.” mahinang sagot niya, nanginginig ang boses.
“Hindi ka nang-aabala?” singhal ng pulis. “pinapangit mo yung lugar. tingnan mo yung mga tao, naiirita sa’yo.”
May ilang tao sa gilid ang tumigil. May isang babae ang napahawak sa bibig. May isang lalaki ang naglabas ng cellphone, parang sanay na mag-record ng eskandalo. Sa likod, may mga batang tumitingin, nagtataka kung bakit sinisigawan ang matanda.
Umamba si pulis dela cruz na sisipain ang mangkok. Hindi niya sinipa, pero sapat na yung kilos para manginig ang kamay ni tatay isko.
“Sir, huwag po.” pakiusap ng matanda. “yun lang po ang meron ako.”
Tumawa ang pulis, yung tawang walang awa. “Ano ngayon? gusto mo ba dalhin kita sa presinto? vagrant ka, istorbo ka.”
Doon nagsimulang mag-alab ang hiya sa paligid. Hindi lahat galit. Pero karamihan tahimik. Kasi sa ganitong eksena, maraming tao ang natatakot makialam, baka sila naman ang pag-initan.
Ang Takot na hindi dapat ipinaparanas sa matanda
Dumukot si pulis dela cruz sa belt niya, parang may kukunin. Hindi naman baril ang inilabas niya, pero yung galaw niya, parang sinasadya niyang takutin ang matanda. Tumaas ang boses niya lalo, parang gustong marinig ng lahat.
“Umalis ka ngayon din.” sabi niya. “huling beses na ‘to.”
Napasandal si tatay isko sa lupa. Halatang masakit ang likod niya, halatang hirap siyang gumalaw. Pero pilit siyang bumangon gamit ang isang kamay, yung isa hawak pa rin ang mangkok na parang iyon ang last na pag-asa niya.
“Sir, wala po akong pupuntahan.” sabi niya, halos pabulong. “kahit sa gilid lang po, hindi naman po ako haharang.”
“Wala kang pupuntahan?” singhal ng pulis. “eh di sa kulungan ka pupunta.”
May isang matandang tindera sa gilid ang napailing, pero hindi nagsalita. May isang binatilyo ang umusog, parang gustong lumapit, pero hinila siya ng kasama niya. Yung iba, umiwas ng tingin. Yung iba, nag-record pa rin.
Dahan-dahang yumuko si tatay isko para pulutin ang isang baryang nalaglag. Nanginginig ang kamay niya. Nanginginig din ang tuhod niya. Sa edad niyang iyon, hindi na niya kayang ipaglaban ang sarili niya sa sigaw at yabang.
At doon, parang lalo pang nagkaroon ng gana si pulis dela cruz. Lumapit siya nang mas malapit, tinuro-turo ang mukha ng matanda.
“Kung hindi ka aalis, sisiguraduhin kong—”
Hindi niya natapos ang salita. Kasi biglang may umalingawngaw na tunog sa dulo ng kalsada. Tunog ng mga sasakyan na sabay-sabay dumating. Tunog ng malalakas na makina na hindi pangkaraniwan sa maliit na lugar na ito.
Ang Pagdating ng convoy na nagpabago ng ihip ng hangin
Isa, dalawa, tatlo… sunod-sunod na itim na sasakyan ang pumasok sa kalsada. May mga hazard lights, may siren na maiksi pero matalim, at may mga taong naka-civilian na bumaba na halatang trained at alerto. Tumahimik ang palengke. Yung mga busina, biglang humina. Yung mga taong nag-uusap, biglang naputol.
Napalingon si pulis dela cruz. Kita sa mukha niya ang gulat. Hindi niya inaasahan ang ganitong eksena sa gitna ng pagmamataas niya.
Bumaba ang isang lalaking naka-long sleeve, may headset, at mabilis ang lakad. Sumunod ang dalawa pang lalaki na parang security. Sa likod nila, bumukas ang pinto ng pinakamalaking sasakyan.
May bumaba na isang matandang lalaki na maayos ang damit, simple pero halatang may bigat ang presensya. Hindi siya sumisigaw. Hindi siya nagmamadali. Pero nang makita siya ng mga tao, may mga bulong na agad kumalat.
“Siya yun.”
“Si general…”
“Hindi ba siya yung…”
Hindi malinaw sa mga tao kung ano ang titulo niya, pero malinaw sa lahat na hindi siya ordinaryong bisita.
Lumapit ang matandang lalaki sa mismong kinaroroonan ni tatay isko. Hindi muna siya tumingin sa pulis. Ang una niyang tinignan ay ang matanda sa lupa.
“Isko.” sabi niya, mahina pero malinaw, parang kilalang-kilala niya. “bakit ka nandito?”
Napaangat si tatay isko ng tingin. Biglang nag-iba ang mukha niya. Parang may halo ng hiya at gulat. Parang hindi niya inaasahang maririnig ang pangalan niya mula sa taong ganito ang dating.
“Sir…” sabi ni tatay isko, nanginginig. “pasensya na po.”
Doon na lumapit si pulis dela cruz, pero ang yabang niya kanina, nawala. Hindi na siya sumisigaw. Hindi na siya nagtuturo. Nakatayo siya sa gilid na parang biglang lumiit.
Lumapit ang isang security at tinanong si pulis dela cruz, diretso. “Officer, bakit mo tinatakot ang matanda?”
Hindi agad sumagot si pulis dela cruz. Napatingin siya sa mga kasama niyang pulis sa malayo, pero walang lumalapit. Kasi ngayon, hindi na ito simpleng pang-aapi sa pulubi. Naging malaking problema na ito na may mga matang nakatutok.
Nagsalita yung matandang lalaking bumaba sa convoy. Ngayon siya tumingin sa pulis dela cruz. Isang tingin lang, pero parang bumigat ang hangin.
“Alam mo ba kung sino siya?” tanong niya.
Hindi makasagot si pulis dela cruz. Nilunok niya ang laway niya. “Hindi po.”
Tumango ang matandang lalaki. “Siya ang nagligtas sa akin noon.” sabi niya. “At siya ang witness sa kasong hinahawakan namin ngayon. Kaya kung sinaktan mo siya, hindi lang batas ang hahabulin mo.”
Nanlaki ang mata ng pulis dela cruz. Parang naputol ang hangin sa lalamunan niya. Yung mga salitang “presinto” at “kulungan” na kanina pinamimigay niya sa matanda, ngayon parang bumalik sa kanya.
“Sir, hindi ko po alam.” mahina niyang sabi.
Sumagot ang matandang lalaki, kalmado pero matalim. “Yan ang problema.” sabi niya. “Hindi mo kailangang malaman ang halaga ng tao para tratuhin siya nang maayos.”
Lumapit ang security at tinulungan si tatay isko tumayo. Inalalayan siya, kinuha ang mangkok, at ibinalik ang mga barya na nalaglag. May isa pang tao sa convoy ang nag-abot ng tubig.
Si tatay isko, umiiyak na, pero tahimik lang. Hindi siya umiiyak para magpaawa. Umiiyak siya kasi sa unang pagkakataon, may taong dumating hindi para sigawan siya, kundi para ipagtanggol siya.
Ang Katahimikang iniwan sa pulis
Hindi na nagsalita si pulis dela cruz. Hindi na siya makatingin sa mga tao. Yung crowd na kanina nanonood lang, ngayon tahimik na tahimik. Yung mga nagre-record, hindi na alam kung itutuloy pa. Yung mga dati nagbubulungan, ngayon parang nahiya.
Bago umalis ang convoy, nagsalita yung matandang lalaki sa harap ni pulis dela cruz.
“Magbibigay ako ng statement.” sabi niya. “At isasama ko itong insidente. Hindi para gumanti, kundi para ipaalala sa inyo kung ano ang totoong trabaho ninyo.”
Hindi na nakapagsalita si pulis dela cruz. Kasi minsan, ang pinakamalakas na sampal ay hindi sigaw. Ito yung katahimikan na iniwan ng katotohanan.
Umalis ang convoy, dala si tatay isko. At sa kalsadang iyon, naiwan ang isang pulis na dati’y maangas, ngayon ay parang napako sa lupa.
Moral lesson
Huwag mong maliitin ang tao dahil mahirap siya o marumi ang damit niya, dahil hindi mo alam kung anong kwento ang dala niya at kung gaano siya kahalaga sa mas malaking katotohanan. Ang kapangyarihan ay hindi lisensya para manakot, kundi responsibilidad para protektahan ang mga hindi kayang ipagtanggol ang sarili. Kapag pinili mong mang-api, may araw na darating na ang mismong ginagawa mo sa iba ay babalik sa’yo, hindi bilang ganti, kundi bilang hustisya.
Kung nakaantig sa’yo ang kwentong ito, i-share mo ito sa pamamagitan ng pag-click ng share button para makarating sa mas maraming tao na kailangan ng paalala at lakas ng loob.
