May mga bagay na tahimik kumilos sa katawan—walang ingay, walang “aray,” walang malinaw na warning… hanggang biglang may komplikasyon na. Isa sa pinaka-“ganito” ay sobrang taas na asukal sa dugo (high blood sugar / hyperglycemia). At para sa maraming senior, mas tricky ito kasi maraming sintomas ang pwedeng mapagkamalang “normal lang sa edad.”
Ang problema? Kapag matagal na mataas ang asukal, puwede nitong unti-unting saktan ang mata, bato (kidney), ugat (nerves), puso, at daluyan ng dugo. Kaya ang goal natin dito: maaga pa lang, makahalata na—kahit “hindi mo ramdam.”
Paalala: Ang artikulong ito ay para sa kaalaman lang, hindi kapalit ng payo ng doktor. Kung may sintomas ka o may diabetes ka na, mas mabuting magpatingin at magpa-check.
Bakit “Kahit ’Di Ramdam” ang High Blood Sugar?
Kadalasan, dahan-dahan ang pagtaas ng asukal. May mga araw na okay ka, may mga araw na parang “pagod lang.” Minsan, ang sintomas ay banayad kaya hindi pinapansin. May mga guide na nagsasabing ang sintomas ng hyperglycemia ay madalas lumalabas kapag mas mataas na talaga ang levels—kaya posibleng “late” mo na mapansin. (Dexcom)
At sa seniors, dagdag pa:
- mas madalas ang pag-ihi kahit dahil sa prostate o gamot,
- mas madalas ang pagkapagod,
- mas madaling mag-dry ang balat,
- mas common ang problema sa mata.
Kaya kailangan natin ng mas malinaw na “clues.”
6 Senyales na Sobrang Taas na ang Asukal (Kahit Hindi Mo Iniisip)
1) Palaging Nauuhaw at Parang Laging Tuyo ang Bibig
Kung napapansin mo na kahit umiinom ka na, uhaw ka pa rin—o pakiramdam mo laging tuyo ang bibig, pwedeng senyales ito. Kapag mataas ang asukal, hinihila nito ang tubig palabas ng cells, kaya mas nauuhaw ka. (Mayo Clinic)
Sa seniors, minsan napagkakamalang:
- “mainit lang,”
- “kulang sa tulog,”
- “dry mouth dahil sa maintenance.”
Pero kung paulit-ulit at tuloy-tuloy, i-take note.
Tip: Subukan mong tandaan: “Mas uhaw ako kaysa dati?” Kung oo, magandang i-check.
2) Madalas Umihi, Lalo na sa Gabi
Isa ito sa pinaka-common na palatandaan: madalas na pag-ihi (frequent urination), minsan pati paulit-ulit sa gabi. Kapag sobra ang glucose sa dugo, sinusubukan ng katawan na ilabas ito sa ihi—kaya mas madalas kang naiihi. (Mayo Clinic)
Bakit delikado kapag gabi-gabi?
- napuputol ang tulog → mas pagod kinabukasan
- mas mataas ang risk na madulas sa banyo
- puwedeng mauwi sa dehydration
Kung may prostate issues: oo, pwedeng factor iyon. Pero kung biglang lumala o sinabayan ng sobrang uhaw, mas malakas ang hinala sa high blood sugar.
3) Malabong Paningin o Parang “Nag-iiba” ang Linaw ng Mata
Kapag bigla kang nagba-blur, o may araw na malinaw tapos biglang labo na naman, pwedeng konektado ito sa asukal. Ang glucose ay nakakaapekto sa fluid balance ng mata at lens, kaya nagbabago ang focus. (Mayo Clinic)
Ang madalas na excuse natin:
- “kailangan na palitan ang grado,”
- “normal lang sa edad,”
- “pagod lang mata.”
Pero kung on-and-off ang blur at may kasabay na uhaw/pag-ihi/pagod—huwag ipagwalang-bahala.
4) Matinding Pagod, Panghihina, o “Walang Gana” Kahit Wala Namang Ginagawa
Ito ’yung classic na linya: “Ewan, parang ubos ang energy ko.” Kapag mataas ang asukal pero hindi ito maayos na nagagamit ng cells (dahil sa problema sa insulin o insulin resistance), parang kulang sa fuel ang katawan—kaya pagod ka. (Mayo Clinic)
Sa seniors, ito ang pinaka madaling ma-misread bilang:
- normal aging,
- low blood,
- “mahina na talaga.”
Clue: kapag ang pagod ay hindi tugma sa activity mo (hal. konting lakad lang hingal at bagsak agad), tapos may iba pang signs dito—magpa-check.
5) Mabagal Maghilom ang Sugat + Madalas Magka-impeksyon (Balat, Gilagid, UTI, Yeast)
Kapag mataas ang asukal, puwedeng humina ang immune response at mas pabor sa bacteria/fungi—kaya mas madalas ang infections at mas mabagal ang healing. (Mayo Clinic)
Mga red flag:
- sugat na “maliit lang” pero weeks na, hindi pa rin okay
- madalas na UTI (hapdi/paulit-ulit na pag-ihi na may discomfort)
- pangangati o yeast infections
- problema sa gilagid, madalas mamaga o dumugo
Kung senior ka, lalo na kung may “paltos” sa paa na hindi gumagaling—serbisyo publiko na ang magpatingin agad. Ayaw nating humantong sa malalang sugat.
6) Pamamanhid/Pangingilig sa Paa o Kamay, o Kaya’y Headache at “Lutang”
Ito ’yung mga sintomas na minsan hindi mo ikinokonekta sa asukal:
- tingling / numbness sa paa o kamay (posibleng nerve involvement sa diabetes) (American Diabetes Association)
- headache, panghihina, at parang sabog/lutang (puwedeng sumama ang pakiramdam kapag mataas ang glucose at may dehydration) (Cleveland Clinic)
Sa seniors, may dagdag pang risk: kapag sobrang taas na, puwedeng magkaroon ng confusion/altered mental status, lalo na sa mas malalang hyperglycemia. (NCBI)
Tandaan: Hindi lahat ng pangingilig ay diabetes—puwede ring dahil sa spine, vitamin deficiency, o circulation. Pero kung may kasabay na iba pang signs, mas dapat itong imbestigahan.
“Okay… So Ano ang Gagawin Ko Ngayon?”
A) Magpa-check, Huwag Manghula
Kung nararanasan mo ang ilan sa mga senyales sa taas, pinakamatalino ang:
- magpatingin sa doktor
- magtanong kung kailangan ng blood sugar tests (hal. fasting blood sugar, random blood sugar, HbA1c—depende sa doktor)
Hindi mo kailangang mag-self-diagnose. Ang point ay maagang malaman.
B) Kung May Diabetes Ka Na: Balikan ang Routine
Hyperglycemia ay kadalasang nauugnay sa:
- kulang o nakalimutang gamot/insulin
- sobrang carbs/sweets
- stress at puyat
- sakit/infeksyon (kahit simpleng ubo o UTI)
- kulang sa galaw (Cleveland Clinic)
Minsan, hindi mo kasalanan—may triggers talaga. Pero puwede itong ma-manage kapag napansin agad.
C) Uminom ng Tubig, Pero Huwag Iasa Lahat sa Tubig
Hydration helps, lalo na kung madalas umihi. Pero hindi nito “binubura” ang problema—support lang habang inaayos ang root cause.
D) Bantayan ang Paa (Lalo na sa Seniors)
Quick daily habit:
- silipin ang paa (talampakan, pagitan ng daliri)
- iwasan ang paglalakad nang walang tsinelas
- ayusin agad ang paltos/sugat
Kailan Dapat Emergency na?
Kung may high blood sugar at may kasabay na:
- matinding panghihina, sobrang antok o confusion
- pagsusuka, pananakit ng tiyan
- mabilis o hirap na paghinga
- parang “fruity” ang amoy ng hininga
- signs ng matinding dehydration (NCBI)
Magpa-ER o tumawag ng emergency help agad. Ayaw natin hintayin na lumala.
Mini-Checklist (Madaling Tandaan)
Kung senior ka o may mahal kang senior, pakinggan ang katawan kapag may combo na:
- uhaw + dry mouth
- frequent urination (lalo sa gabi)
- malabong paningin
- pagod/panghihina na hindi maipaliwanag
- mabagal maghilom + infections
- pamamanhid/pangingilig o headache/lutang
Kapag 2–3 dito sabay-sabay at paulit-ulit, huwag ipagpabukas.
Panghuling Mensahe
Hindi kailangan mag-panic—ang kailangan ay maging alerto. Ang high blood sugar ay hindi laging “ramdam,” pero may mga palatandaan itong iniiwan. Kapag nakita mo nang maaga, mas may chance na maiwasan ang komplikasyon at mapanatiling masigla ang buhay kahit senior na.
Kung may magulang, lolo/lola, tito/tita, o kapitbahay kang senior: kausapin mo sila nang mahinahon. Hindi ito tungkol sa “bawal lahat,” kundi tungkol sa pag-iingat at pag-alalay.
Kung nakatulong ito, paki-share naman sa pamilya at mga kaibigan mo—baka ito na ’yung reminder na kailangan nilang mabasa ngayon.
